Къахетам

Iалаьмате доккха маIан долаш, вахара белгалонаш чулоацаш дош да из къахетам яхар. «Къахетам боацача вахар хилац» оалаш кица да вай къаман. Ер йоазув доладеш къахетам яхача деша ах терко яр дувзаденна да, дуккха а даьй доал доацаш жIалеш, цискаш хиларца. Цу даькъе ГIалгIай Мехка а да уж. Ший хана жа, доахан леладечар, йистагI бахачар жIалеш леладаьд къуй чувхбергболаш. ХIаьта вайцига нагахьа дезал бац циск ца леладеш. Укх тIеххьарча 15-20 шера хьайийлла цискашта а жIалешта а доал деча эша кхоачам, пхьегIаш, дарбанна йола молхаш, тайп-тайпара даараш дохкаш зоотикаш я вай республике болх беш. Цунца цхьана къахьегаш я хьайбай лорий (ветеринарий) клиникаш. Из деррига а гIадвугаш бахьанаш да. Цхьабакъда уйла яйташ да доал доацаш вай мехка дукха деце а нонагIо жIалеши цискаши хилар.

Юрташка жIалеш Iаяха дукха хоалуш дац. Уж дукхагIча даькъе йистагIа лел. ХIаьта цискаш дукхагIа тикашта, базара, кафешта уллув хул, цига шоашта дуачун аьттув дикагIа хиларца. Цига лелаш долча цискех хийладар шийлача хана дIоахдала машена кIала дахе лозадеш, наькъах дехьа-сехьа доалаш човхадеш моттигаш нийслу. Царна кхачанца Iалашо ю дуккхача а бахархоша. Бакъда уж зIамига аькхилгаш кхерамах лораде, цамогаш долчарна дарбаш де аьттув бац. Цудухьа сона ловра вай республике даьша доал ца деш долча жIалештеи, цискаштеи къаьст-къаьста уж чулеладе моттигаш Iалашъяра къахьегар. Цу даькъе дика масалаш да доазонал арахьарча паччахьалкхенашка а Россе Федерацен дуккхача регионашка а цу тайпара моттигаш (приюташ) хилар. Цул совгIа дуккхача газеташ тIа кепатеха хоамаш хул циск е жIали доал дергдолча дезалашка дIалургдар оаха яхаш. Цхьабакъда, вай республике из а е вож а дац. Хила-м дезар!
Саг дегIа, низа, хьаькъала, дунен аьттонна дуккха сов, толашагI ва вай дувцача аькхилгел. Цудухьа вайх хIаранена декхар а хинна латташ да цар йоакхо яр, доал дар, царца къахетаме хилар.
Бусулба дешар дийшача Iаламнаха а белгалду, жайнашкахь жIалешца а цискашца а къахетаме хилар маьл хулаш да яхаш. Масала жIалеш цIена лархIац ламаза. Дале а даьй доал доацаш лел уж Iунал дергдолча коа-карта чулостаде тарлургдар, нагахьа санна царна къаьст-къаьста моттигаш хилча.
Нагахьа санна жа-доахан, говраш саго дунен пайда эцаш леладеш хилча, жIалеши цискаши сенна эш-те яхараш а хургба. Дуккха а тайп-тайпарча фух дола жIалеш кинологически службашка, бахача наьха доалахье лораеш леладу.
Цул совгIа, бIаргаса доацаш болчар гIончий хинна леладеш да уж. Деррига а дIадаьлча хоза а ма дий уж.
Вай даьша жа, доахан леладаьча замалахь тешаме гIончий хиннад жIалеш. Iул доккха мара ца хиларах цар новкъостал даьд хьайбаш чулостадеча, (хIанз а да из ишта). ХIаьта цискаша фусаме дехкий чудовлийтац. Ховш да вай даьша ширача замалахь хьаьрашка цискаш леладаьлга, цар ялат долча дукха хулаш дола дехкий чувхадергдолаш.
Шеко йоацаш да вайцига дуккхача дезалаша шоай фусамашка цискаш, кхыдола дийнаташ, вешта аьлча оалхазараш – дистбIаралелхаргаш леладелга. НонагIо ба жIалеш леладераш а. Вай лакхе белгал ма дарра, дуккха а жIалеши цискаши да вайцига даьй доал доацаш, кортамукъа лелаш. Царна хадданза кхача лоаттабеш саг вац, наггахьа веце. ХIаьта цар йоакхо яри царна дарба дари дувцача а дац. «Шух цхьаннех тешам а бенна, шун коа чуденача дийнатах, аькхах дизза жоп дала деза, цар да коравалцца е уж шоаш дIадаххалца – оалар вай боккхагIчар. Цудухьа вай Iо мел дийцачун терко а еш сона ловра вай республике, доал доацаш лела цискаши жIалеши чулеладе кхоаленаш а яь гонахьа яй, масала цхаралах карт а яь моттиг Iалашъяр. Цу хьакъе новкъостал де торо йола нах а корабергбар, Iунал де ловраш а гучабаргбар.
Цул совгIа бераш а хадданза дакъа лоацаргдар цу маьл хургболча къахьегаме, цу деша йоакхо е а хьалхале лелае а саг коравоагIаре.
Хьамсара мехкахой! Шоана фу хет укхаза дийцачох?
Язде «Сердало» газете.
С. Мерешков

№ 42-43 (11978-979), шоатта, 24 март, 2018 шу, суббота, 24 марта 2018 года

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *