Озанаькъан ИсмаIалий Салмана дезал ГIалгIай мехка цIи хеза хьехархой династи

Салмана ши сесаг хиннай: хьалхараяр ТIой-Юртара Овшанаькъан Дреса йоI Хьава 1926 шера йоалайир. Цо 8 дезалхо ваьвар, царех кхо воIи цхьа йоIи дийна дисадар, цар дезалаш а хиннабар, вожаш зIамига болаш байнабар. ШоллагIа сесаг – Мужечара Хакенаькъан Исапа ИбрахIима йоI ПаьтIамат 1939 шера йоалаяьяр, цо 6 дезалхо ваьвар, царех дийна биса а дезалаш хинна а ши воIи ши йоIи хиннад.

Таханарча дийнахьа Салмана дезал ГIалгIай мехка дика йовзаш йола хьехархой династи я, 17 хьехархо цу юкъе чуводаш, цар наха хьийха шераш дIалаьрхIача 650 шу гаргга ха я. Цун 14 дезалхочох хьахинна 28 виIий йиIий дезалхо ва, 74 ший виIий йиIий дезалий дезал ба, 13 виIий йиIий дезалий дезалий дезал ба. Ший 100 шерах 80 шу хьехара балха дIаденна ше а вар Салман.
ВоккхагIволча Салмана воIа Iабдул-Самида Оше эггара хьалха кIада деш болх баьб «Победа» яхаш цIи йолча кIада деча артеле. КIада деш хинна станок дукхагIа кIада дергдолаш укхо тоаяьчул тIехьагIа, Iабдул-Самида из станок хьакхоллара патент еннай. 1949 шера педучилище а яьккха, ишколе балха вода из, Ошера 40 километр гаьна уллача юрта. Цигара Ошски школе хьожаву из, хьалхагIа хьехархо волаши, тIаккха завуч волаши. Цига болх бешше а, пединституте деш цо физикеи математикеи факультете. Из цо йистейоаккх 1957 шера.
Киргизера Нохч-ГIалгIай АССР цIавоаггIаше, Наьсар-Керте юкъерча ишколе директор хул из. Цул тIехьагIа цигара Шолжа-гIалий тIа Минобре методистал болх бе Iовех из. 1970 шера цо болх бу мехка очно-заочни школай инспекторал. 1971-1990 шерашка «Металлист» яхача заводе электролабораторе заведущи волаши тIаккха цеха заведуши волаши болх бу цо. 1990 шера пенсе вода. 1995 шера цIаьхха дог даьттIе ла из. Цун йоI Марем Грозненски йоккхагIа йолча хлебопекарни комбината керттера специалист йолаш болх беш я. Цун воIи йоIи да. Iабдул-Самида воI Руслан ГIалгIай Республика Университете проректор волаш болх беш ва. Руслана шин йоIо Лиляси Томаси Москве Семашко цIерах йола лорий институт яьккхай, воI Казбек Москве Финансови Академе деша вагIа.
Iабдул-Самида шоллагIча воIо Ахьмада Москве Авто-дорожни институт а яьккха, тайп-тайпарча балхашта болх баьбар, тIеххьарча шерашка кирпишк йоттача заводе керттера специалист а волаш. 2012 шера Iай аварех кхелхар. Ахьмада йоккхагIа йолча йоIо Мадинас Москве Пирогова цIерах йола лорий институт яьккхай; шоллагIча йоIо Залинас Москве финансови университет яьккхай. Ахьмада воI Мухьмад Москве Кутафина цIерах йолча юридически академе деша вагIа, зIамагIвола Азамат лорий институте деша отташ ва.
Салмана шоллагIа воI Султан, 1952 шера Ошски педучилище а яьккха, Ошски областерча районашкарча школашка эрсий мотт хьехаш болх беш хул. Нохч-ГIалгIай АССР цIавоаггIаше, 1957 шерагара 1963 шерага кхаччалца школе хьехархо волаш болх бу цо. 1963 шера Дошлакъий-юртарча ишкола директорал хьожаву из. Цига цо болх бу (44 шера) 2007 шерага кхаччалца. Ше цу ишколе болх баьча шерашка цун аьттув боал юрта юкъе гIолла бода никъ тоабе, юрта юкъе газ йола турба Iойил. Из газ машиннаькъа дехьа гIолла Iо а ена, Наьсар атагIен сехьа а яьккха, техникуме Iочуяха езаш хиннай.
Султана Шолжа-гIалий тIара депутаташ оарцагIа а баьха, проект хийца а хийца, Наьсар-Керте гIолла газ Iо а йоалаяь, Дошлакъий-юрта юкъе гIолла техникуме Iойиллийтар, шинна а юрта бахача наха цIеношка газ чуйилла аьттув а боалаш. Юрта а юртахошта а шийна де мел могача хана гIулакх де хьожар из. Цо хьийха дешархой хIанз лакхача балхаш тIа а болаш, Iилман профессораш а кандидаташ а болаш, ГIалгIай мехка а араIхьа а болх беш ба, царна юкъе ГIалгIайчен Университета ректор вола профессор Мартазанов Махьмада Арсамак а волаш. Болх дика а дуккхача шерашка а барах, Султана «Ветеран труда» яха майдилг а лу, «Отличник народного просвещения РФ» цIи а лу.
Султана кхо дезалхо тахан просвещене болхлой ба. 2012 шера июль бетта Султан кхелхав. Цун кхо воIи йиъ йоIи тайп-тайпарча организацешка хьаьнала къахьегаш ба. ВоккхагIволча Тимура воI Ахьмад ГIалгIай Республика аптекашта йолча управлене бехктокхаме говзанча волаш болх беш ва; йоI Зульфия ГIалгIайчен Университета юридически отделени а яьккха, цу университете болх беш я.
Султана шоллагIвола воI Артур аптекашта йолча урхален бухгалтер волаш болх беш ва, цун виъ дезалхо ва.
Султана мехкарий университет а яьккха тайп-тайпарча организацешка къахьегаш ба. Цар а дезалаш ба.
КхоалагIвола Салмана воI, Мухарбик, Киргизера Оше юкъера школа чакх а яьккъха, гIалгIаштеи нохчаштеи юкъера эггара хьалха 1955 шера арме гIулакх де вахав. 1959 шера Кемерове эскара бувзама училище яьккха эпсар а волаш, Азербайджански ССРа Нахичевански облаете эскарал де дIахьожаву. 1962 шерагара 1971 шерага кхаччалца эскарал Кировобаде ду цо. 1971 шера, майора чин а долаш, Мухарбик хьожаву Германе эскарал де Группа Советских войск в Германии (ГСВГ). Цигара из, пхи шу а даьккха, 1976 шера эскарал де Нохч-ГIалгIай мехка Грозненски гарнизоне воагIа. Цига цо эскарал леладу 1983 шерага кхаччалца. Отставке вода подполковника чин а долаш, Iаьдало хьаенна дуккха орденаш а майдилгаш а йолаш.
1989-1996 шерашка тайп–тайпарча организацешка къахьег цо. 1996-1999 шерашка ГIалгIай Республика Кхерамзален Совета тхьамада г1онча волаш къахьега цо. ХIанз пенсионер ва. Дика дезал кхийннаб Мухарбика. Тайн–тайпарча балхашка болх беш ба уж. Цун воккхагIволча воIо Руслана шиъ лакхера образовани яьккхай, Москве къахьегаш ва. ЙоI Мадина Грозне нефтяной институт а яьккха, Севере нефть доаккхача болх беш я. 3IамагIволча воIо Казбека а яьккхай Грозне нефтяной институт, Москве болх беш ва из.
Салмана йоккхагIйола йоI, Дуньязада, Шолжа-гIалий тIара хьехархой институт а яьккха, тайп тайпарча ишколашка хьехархо а завуч а йолаш, дуккхача шерашка болх а баь, 2001 шера кхелхай.
ШоллагIа йоI, Шахерезада, Шолжа-гIалий тIара хьехархой институт а яьккха, тайп–тайпарча школашка гIалгIай мотти литератураи, эрсий мотти литератураи хьехаш болх а баь, 1977 шера кхелхай. Цун воI, Мухьаммад, 12 шера 12 курс Египте Ал-Азхар яха университет а яьккха, йоккхача хьужаре берашта хьехаш ва, ишколашка инглисий мотт хьехаш ва. Цун диъ бер да.
Салмана виълагIа волча воIо Iабдуррахьима (аз) цхьан шера «Электроинструмент» яхача заводе токарь-револьверщик волаш болх а баь, 1965 шерагара денз хьехархочун болх лелабаьб, хьехама-кхетама завуч волаш а, комсомола Наьсарерча райкома секретарь волаш а, тIаккха 17 шера ПТУ хьехархо а директора хьехама-кхетама заместител волаш а, 5 шера Исламски института проректор волаш а. 1974 шера, заочно, Нохч-ГIалгIай паччахьалкхен университет яьккхай гIалгай мотти литературеи, эрсий мотти литератураи, тархьари хьеха йиш йолаш. БархI шера ерригароссийски кхетама-политически «Ислама байракх» яхача газета редактор волаш Москве болх баьб.
Тайп–тайпара майдилгаш а кхыдола совгIаташ а тийнад болх дика барах, цу юкъе «Ветеран труда» яха майдилг а йолаш. ХIанз пенсионер ва. 2016 шера ГIалгIай Республика Университете гIалгай меттеи литератураи магистратура яьккха диплом хьаийцад. Юкъ юкъе йоазон болх лелабу. Дезал тайп–тайпарча балхашка къахьегаш ба. ВоккхагIвола воI Iийса 2008 шера аварех кхелхав, цун ши кIаьнк ишколе дешаш ба. ШоллагIвола воI Аслан электрик волаш цхьацца гIишлош йоттача къахьегаш ва, цун кхо дезалхо ва. ЙоI Аьсет Волгограде юридически Академи а яьккха цхьацца юридически балхаш леладеш я. 3IамагIвола воI Арсамак ГIалгIай мехка г1олла йолча Россе МВД балхара пенсе тIа вахав, цун а кхо дезалхо ва.
Салмана пхелагIволча воIо, Iалихана, Московски инженерно-строительни институт яьккхай. Вахаш Москве ва. Тайп–тайпарча гIишлош йоттача организацешка болх беш ва из. Цун ши йоIи воIи лакхехьара образовани а яьккха, дIатарбенна цхьацца балхашка, хьаьнала болх беш ба. ЙоккхагIйолча йоIо Бэллас Московски социальни университет яьккхай, цун кхо бер да. Вокха шинне а ГIалгIайчен Университет яьккхай, шинне а кхоккха бер да.
Салмана кхоалагIа йола йоI Мадина Нохч-ГIалгIай паччахьалкхен университет а яьккха, дуккхача шерашка гIалгIай мотти литератураи хьехаш тайп–тайпарча ишколашка болх баьб. Болх дика барах «Заслуженный учитель высшей категории РФ» яхеи «Заслуженни работник просвещения РФ» яхеи еза цIераш еннай цунна, дуккха кхыдола совгIаташ а тийннад.
Укх тIеххьарча шин шера «КъУръана тафсир» гIалгIай меттала таржам дара оттаяьча тоабан доакъашхо йолаш къахьийгад цо. Пенсионер я. Дика дезал кхебаьб Мадинас. Цун кхоъвоIи ши йоIи да. Уж шоай балхашка хьаьнала къахьегаш ба. Цар массане а ялхайтта бер да.
Иштта хала а чоалхане а вахар хиннад Салмана. Иштта тIехьале а йитай цо. Дала даькъала а Iалаша а волва из!

Озиев Салмана Iаддрохьим, гIалгIай метта а литература а магистр.

№ 57 (11993), шинара, 17 апрель, 2018 шу/вторник, 17 апреля 2018 года.

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *