ГIадвахача деха дог

Цхьа ткъо шу хьалха сай вахара хьал кIеззига аттагIча хилар догдоахаш, дезало а йоккхийча шахьарашка хьалкхийча дикагIа дешарг ма дарий, цар кхетам а лакхлург ма барий, аьнна хеташ, дикка уйла а яь, мехкал арахьа ваха дIаваха лаьрхIар аз. ХIана аьлча, вай мехка бокъо юхаметтаоттаяьчул тIехьагIа юхьанцарча 1990 шерашка укхазара вахар, хIанз тIехьарча шерашка санна а доацаш хала дар. Ваха-ва, чу-аравала, хьайна чам болча дIа-хьа ваха атта дацар. Цу хана нах дукхагIа юртбоахама балхаш дирца, е базараш лелайирца бахар. ХIаьта сай хана арахьа дийша, долчча хIамах дика кхеташ волча сона хала дар цхьа моллагIа болх бе, бокъалдар аьлча дог а дагIацар хала балхаш де, са дилла чам хиннаб цIена барзкъ тIадувха йиш йолаш бола болх бе. Цул совгIа, сесаг а яр массаза могаш яц ше яхаш кадаш. Цудухьа лаьрхIар аз мехкал арахьа кхычахьа йоккхачча шахьаре ваха дIаваха.
Наьсарен шахьарера йодача цIермашинаца вахар со вай мехкаца Iадика а йийца водача хана. Массаза Боро тIа ваьхача сона хала дар хотташа, колдаша даьхача, кIоагаш доахкача наькъаш тIа гIолла лела. Цу хана машин «Волга» яр сога ийца, хIаьта аз из цIена лелайора. Лоацца аьлча тиша дар цу хана гIалгIаша нана-Наьсаре оалача шахьара хьал.
Тхоаш накъа даха баьхкача гаргарча нахаца Iадика а йийца, тхо дIачу хайшача тохабенна болабелар поезд. ХIаьта цун корах ара а хьежаш, цхьацца хIаманца уйла еш вагIаш цIаьхха дагабехар сона, ши-кхо ди хьалха сай волгаца хьавоагIаш наькъаюкъе боаллача кIоаг чу чарх Iочукхийтта цхьа во машен тосса а енна, машена тховнах хьалкхийтта лоазабаь сай корта. ХIанз а лазар дора сона цо. Шорттига машин дIаюстара а яьккха со сецача зийр аз сай машина чарх хеца а енна «Волга» цхьан оагIорахьара IотаIаш. Чура Iо а ваьнна, кIоаг чу кхийттача чархага со хьажача диск сотта а даь, хецаеннаяр са машина чарх. Цох халахетар а хинна из кхы меттаоттае вIаштIехьа ца доалаш веший коа Iооттайир аз. ХIаьта цу гIулакхо юххера а дIачIоагIйир са арахьа дIаваха чам болаш хинна уйла. Кхы-м кхетаргьяц Темаркъа машена чарх кIоага чу. Йоккхача шахьарашка ишта дац, цигара наькъаш геттара дика тоадий хул.
Ваха, дIакхаьчар со айса лаьрхIа хиннача шахьаре. Эггар хьалха сай дезал аьттув болча деша дIа а ховшабаь сайна болх лаха хьажар со, корабеш болх бацар. ЦIагIара Iоводаш дихьа кIезига ахча а ма дарий сога. Цудухьа ахча карара далале сесаг цхьаннача больнице чакх а яьккха, дарба де Iоюжайир аз.
Дехьа а сехьа а кхайкамаш мел долча хьожаш, тIаводаш болх лохаш со волаш, массаза айс догдаьха, се хьийга асфалт улла наькъаш, гIашлошта дахка такалгаш, хан-ханнахьа астановке хьатIайоагIа автобусаш, трамваяш – долла хIама ше-ший аргIах дар цига. Дукха ха ялале сайца цхьана арме хиннача гIаскхечунца бувзаме а ваьнна, из волча балха араваьлар со. ГIишло хьалъеча эшаш мел бола кхоачам бохкача йоккхача дика доал де оттавир со. Тика чу хьачу мел дахьари цу чура дIаара мел хьори сога гIолла чакхдоалаш дар. Алапи а дар са тоъаргдолаш.
Иштта со хьувзача гIолла больнице дарба деш хинна сесаг а гIойле хинна, йирза, дикка меттаера бIарчча шин бетта дарба дича, бераш а даггара дешаш дар кхыча берел тIехьа ца дусаш, хIаьта со сай дезала напагIа Iалашдеш къахьегаш болхбеш вар. ХIанз со лелавеш балха дIа-хьа кхувлаш машин а яр са, лоаллаш саг а волаш. Наггахьа сай лоалахо воагIа со волча, Темарк, аьле чукхайка. Цунца цхьацца шишша дувцаш дIахьу аз мукъайола ха. Вешта новкъостий-м тоъала ба са кердача шахьарерча нахаца хьоашал тоссаденна хинна. Иштта къарс-къип яхаш со ваха ткъо шу даладоалар. Ха дIа мел йода Даьхенгахьа са а тессадар аз. Цу ткъаь шера диазза е пхезза мара цIавена а хиннавацар со.
Телевизор хьалсагача дукха гу сона тIехьарча хана ГIалгIай мехка хулаш дола хувцамаш, ди тIехьа тоалуш, хозлуш латт вай мохк. Денна телевизора чу, «ГIалгIайче» яхача къаман телерадиокомпане гIолла хьожаш гу сона мехка дикагIча оагIорахьа хулаш латта хувцамаш. Цхьан хана сай новкъости хинна нах а, сай юртхой а, лоалахой а гу сона телевизора чу гIолла къамаьлаш дувцаш хьаьхьокхаш. ХIаьта уж бIаргбайча царга а сатосса аз. Лоацца аьлча мехка юха цIава догъотт.
Цхьан сайранна телевизорга хьожаш къаман оамалаш ювцаш йолча передачага ладувгIаш со волаш ведда кIаьнк чуийккхар сона. Ший телефона тIара цхьа видеоролик хьахьокхаш ва из сога:
— Хьажал да, мишта хоза я вай шахьаре керда хьалъя гIишло. – Назрань я цо ювца шахьар.
Аз массаза а ювц сай берашка Назрань, бувц вай мохк уж юха цига цIабаха безаш ба яхаш. Цудухьа ведда венав из со волча Назране керда етта массехк гIат йола гIишло хьаеллаш яьккха видеога со хьажийта. Цу тIа гу сона къамаьл деш, тIехьарча хана Назрань чIоагIа тоаеннай яхаш наха дувцаш, хьаеллаш йоккха керда школа. Цох чIоагIа товр хинна, вагIаш цIаьхха дагадехар сона ГIалгIай мохк а хоза тоа ма беннабий, Наьсарен шахьар а хьалха хиннар йоацаш хувцаенна тоаенна дIа ма эттайий, фу дар-хьогI со цIа а ваха кIезига ха а яьккха юхавеча. Лоамаш бIаргаго а бар са чам. Ишта из уйла еш волаш тхьайса дIавахар со.
Iуйранна сомаваьнна ламаз деш вагIаш дагадехар сона цIавахавезалга а ца воде сайна сагота хургйолга а. Цу тIехьа дагадехар «Ший цIа – цIай цIа», яха халкъа кица. Се феттал дуаш вагIаш аьлар аз сесагага, со цIаваха воал, шоашта чам бар дIакийчле, кхоана гIоргда вай. ТIаккха сай телефона тIара цхьа номер хьа а леха цу тIа пIелг тоIабаь дIайист хилар со:
— Здорово, Алексей. Мне нужно поехать домой на несколько дней. Так что меня не будет в течение 10 дней, — аьлар аз.
— Хорошо, Темарк, — цо а аьнна, паргIатваьлар со.
— ХIанз вай мохк а дика тоабеннаб, фуннагIа дале а ший мехка бакъахьа ва-кх саг. бераш а гIадгIоргда, — аьлар сесага.
Университете деша вагIа воI цига а вита вож мел бола дезал машена чу а ховшабаь цIавера со вай мехка. Мохк хувца а беннабар дикагIча оагIорахьа, дукха керда даьнна хIамаш дар, Долхаше Магасе дахар тхо цига дийцадар оаха цхьан квартире Iергда аьнна.
Тхоаш цIадаьхкача шоллагIча дийнахьа, укх бетта да из, кIира дац со цIавена а, эггара хьалха сай гаргара нах болча чакхвала уйла йолаш сай кердача иномаркаца араваьлар со. ДIа-хьа хьажача лаккха урагIа яха ягIача гIишлонех доаккхалдеш, шердаьча наькъех доггIоздаьнна, баьццарча аренашца самукъадоалаш водаш вар со, бакъда цIаьхха машин цхьа во тосса а енна руля тIа накха дIатIакхийтта тормаз теха наькъа юккъе сецар со. Цу сахьате зийр аз машин цхьан оагIорахьар Iолохлуш. Из бар са машена чарх кIоаг чу кхийтта оагIо. Чехка машен дIаюстара а яьккха со хьажача уллаш асфальт бале а, наькъа юккъе баьллача кIоага чу кхийттача чархан дийск соттадаьдар, чарх ше а хецаеннаяр. Мишта ехар а хац ткъо шу хьалха из мо бала эза йоа, айса веший коа Iооттаяь сай «Волга» дагаехар сона.


Ма дарра бакъдац те телевизора чу мел хьокхар. Йоккхача шахаьре ца хинна ираз, укхаза хургдий аьнна хийттар сона сай дагахьа. Ше шах доагIаш керта чу даьхкар сона «Кхы гIоргйий нани Ачалкхе», яха дешаш. ХIанз кхоана е ломма се ваьхача шахьаре юха ваха уйла йолаш ва со, кIоагаш ца доахкаш шара наькъаш хIаьта а ма дий цига.

ТЕМАРКЪА

«Сердало» № 63-64 (11999-12000), шоатта, 28 апрель, 2018 шу, суббота, 28 апреля 2018 года

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *