Беттадургаш

Цхьадола дешаш шоаш багенах дIаоале а цар маIан кхета ца деш, из фу яхилг да ца ховш хул цхьабола нах. КIезига бац уж моргаш вай къамах болча наха юкъе а. Мотт харга е цахарга диллача, ший къаман мотт дика ховш цахилар да из. МоллагIа ше багенах дIаоалаш долча деша маIан фуд а шийна цаховр дувцаш болча наьха тоаба юкъе ца ваха а ше дувцачун уйла йича бакъахьа я сага. Из аз хIана хьоахаду аьлча, тика чу мах беш, болхб беш волча цхьан дохкархочо телефон а теха хаьттар сога, редисках гIалгIай меттал фу оал хой хьона, аьнна. Цул совгIа, редискаш хар хул фу яхилга да, аьнна из а хаьттар цо. Цу хаттарашта духьал айса цун денна жоп хIанз шоана кердадаккха а из шуца декъа а воал со.

Редиска/редис яха дош эрсий да ала йиш йолаш да, амма ший овла болаш а, ше хьахинна а да из латиний метта «radix» яхача дешах. ХIаьта гIалгIай меттал цох аргда «тIугаск», цул совгIа, беттадуарг а оал цох. ТIугаск яхар цун ший цIи я, хIаьта беттадуарг цох оал, лаьтта тIугаска ги дIадийначул тIехьагIа, нийсса цхьан бетта даа мара цадезаш из хьахуландаь.
ДIадийначул тIехьагIа 4-6 дийнахьа хьатIадоал тIугаск, цул тIехьагIа кхаь кIира болх бича даа мара ца дезаш кийча хул из. ДIадувшдола ги сов кIоарга ца а дувш, кIаьдагIа лаьтта долча де деза. Ше хорка а, ховха а хаьс да тIугаск. Цудухьа цун ларттIа болх бе кIаьда лаьтта эш, цул совгIа тIунал а эш.
ДIахо. ТIугас хара да яхилга да юкъера кIезиг-дукха даьсса из хилар. МоллагIа пхьегIа санна даьсса а доацаш хара да из, юкъе харшаш даьлча санна. ТIугаск ше кабуца дезале чудоагIаш да. Дуаш чам болаш мо шийх дарба доаллаш а да. Лораш-биологаша яхачох, тIугаск дуаш волча сага лазараш кIезигагIа хургда кхыболча наха хулачул. ХIана аьлча, сага дегIа эшаш дола фосфор, натрий, железо, кальций, магний яха кагийэлементаш йоахк цох. Иштта тIугасках йоахк дукха витаминаш С, РР, ВI, В6, ВI2 яхараш.
ХIанз, хIетта хьадаьннад тIугаск. Вай къамах болча наха чIоагIа дуаш хаьс да из. Малх цIарабалале дуаш хилча геттара дика да из. ХIаьта, вай мехка дIаде уж доладу март бетта тIехьарчеи, апрель бетта хьалхарчеи деношка денц хьа. Керда баьккхача тIайца уж дуаш хилча цар чам бувцилга а дац. ХIанз, тахан а тIехьа дац тIугаск дIадер. Дукха доал эшаш хала хаьс дац из.
Нагахьа санна, хьамсара дешархой, хаьс фу яхилг да аьнна шун хаттар эттадале из да рсий меттал аьлча – овощь.

Матенаькъан Илез

№ 68-69 (12004-005), шинара, 8 май, 2018 шу, вторник, 8 мая 2018 года

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *