Богапхьидарч лораяр

Дукха хIама кхелkад Дала вай дахаш долча лаьттан тIа. Цхьадар, вайна вIалла бIаргадовнза а, фуд ца ховш а, вай хьаькъала хьалаца хала долаш а да. ХIара кхоллам Дала ший никъ а болаш, кхоачашде дезаш ший гIулакхаш а долаш кхеллад хьа. Царех хIаране шийгар доагIар кхоачашду. Ишта хьабоагIаш Даьла оттам ба из, цхьаннена хувца а лургбоацаш.

Дукха да тамашийна дийнаташ Даьла кхолламашта юкъе. Царех я, вай богапхьид оалаш дола, хи чу а лаьттан тIа а дахаш дола сатийна дийнад. Ший хьале чIоагIа тамашийна а, сакъердаме а дийнат да из. Таронца а, хьаькъалца-зиркалца а, дукха шерашкахьа дахача а кхолламца ювзаш я богапхбид. Цхьаболча Iилманхоша, кхыча дийнаташта юхера хьаькъала корта а оал цох.
Богапхьидарч лертIача хьале лелаергйолаш, адамо уж лораергйолаш Дерригачадунен тIара богапхьидий ди да дездеш. ХIара шера белггала из дездеш да май бетта 23 дийнахьа. Нах бахьан, наьха ладарло бахьан долаш дукха йов укх дунен тIа богапхьидарч. Цудухьа, наха уж лораергйолаш, царца къиза хьарам хургбоацаш дагадеха гIулакх да из ди.
Мишта, маца хьахинна да из цIай? Из ди дезде доладаьд 2000 шера. ХIаьта из дага а деха хьалхадаьккхар, 1990 шера хьаяь хиннача богапхьидарч кIалхаръяхарах йолча Американски юкъарчен викалаш ба. Цу юкъарчен доакъашхошта геттара дукхаезаш хиннай богапхьидарч, уж лора а еш, царна лела моттигаш Iалаш а еш, царна лела юстара наькъаш а дехкаш болх баьб цар юххьанца. Цар ишта кхайкаду, богапхьидарчаша деш дола фуаш лорадеш тоаба хила езаш хилар.
Массанахьа дунен тIа дIа-хьа даьржад из цIай. Цу ден хетадаь ди дездар дIахьош да гаьнна, богапхьидарч ца яхача моттигашка а тIехьа.
Iилманхоша йоах богахьидарч дунен тIа гучаяйний 200 миллион шу хьалха, хIаьта йоккхий вампала-богапхьидарч – 70 миллион шу хьалха. БукъатIехк йолчарна юкъе дукхагIа хи чу са ца доаккхалуш долча дийнатал кот я уж. Цар хи чу са ца доаккхаш ха йоакх – 614 минут.
Богапхьидарч хIама дIахозаш яц яха кхетам харц ба. Цул совгIа бIаргаса чIоагIа дика да цар, бакъда йIовхал йолча хIамашта мара шийлача хIамах хоам хулаш яц уж.
Iилманхоша царна тIехьа даьча тохкама балхаш хьахьекхад богапхьидарч пхьагалал, боабашкал, котамал, дахкал, ишта кхыча а дийнател дуккха хьаькъал долашагIа йолга. ФуннагIа а кIезига хIама атта дIадагалоац цар.
Вай мехка а йолаш я богапхьидарч, доагIача аьлешка а, хьасташка а, вешта хьунашка а яхаш я уж. Геттара зIамига а шин кулгаца яьча коанага кхаччалца долча доккхалга кхоачаш а я вай мехка яхаш йола богапхьидарч. Къаьстта Шолжа чу а, Наьсар чу а дукха хул уж.
Ше мел кхеллача халкъанна доале оттаваьв Дала саг. Цудухьа массадола дийнаташ лорадеш, царна доал деш, царца къахетаме хила деза адам. Укх дунен тIа, наха бIехдеш дола хиш, фордаш бахьан долаш, Iокхувса нувхаш къамарга чу леташ чIоагIа бала хул богапхьидашка. Дукхаяраш цар са а декъе ла, бога чу Iочуяла а юха араяла а ца могаш.

МАТЕНАЬКЪАН Илез

№ 76 (120112), шинара, 22 май, 2018 шу, вторник, 22 мая 2018 года

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *