ДАЦА УСТАГIА

Керте ишта яздаьдале а, къамаьл вай воча хьале болча гIалгIай меттах лаьца хургда, хIана аьлча цхьаболчар цун боагIа лоархIам ца бендаь. Кхыметтел ай из-м юрта бахачарна хайча кхоачам бар, балха-така лелачарна е кхычахьа баха бахачарна из эшаш бац оалараш а нийслу. Цул совгIа кхыметтел дийшачарна юкъе а нийслу из дегIабанзеи къеи ба яхараш а. Шоаш цу хьакъехьа де йиш яр а ца деш, шоаш Iеш боллаше а. Кхоачам ба вай болх беча министерствай, предприятей, организацей вывескаш теркалйича, эшаш долча нийслуш дола гIалгIай меттала йоазонаш Iодийшача. Цкъаза вела меттал, велхача дIакхоачавеш хул наггахьа мара нийслуш доацараш а.

Ер дешахьалхе я, хIаьта вай тахан дувцаргдар да устагIашца — жеца дувзаденна дош. Вай даьша цар лоархIам беш оалаш хинна кица да: устагIа боацача цIагIа беркат соцаргдац, яхаш. Хьалхарча замалахьа, лоам бахача хана, цIай дездеш хилча, хьалххе а устагIа дика кхоабаш тоабалийте, цу цIай моттиге бе дIабугаш хиннаб, цох даца устагIа оалар. ХIаьта хьалхарча замалахьа нонагIа бола гIалгIай юрташка бахаш а устагIа ца лелабеш атта дезал боацаш а хиннаб. Царна устагIо баьча Iаьхаргах ховхарг е цухи-баIашка оалаш хиннад. Цун ши бутт баьлча, чухьи е чухьарг аьле хувцар цIи.
ХIаьта цIаьхха хатар нийсденна нана йоацаш моллагIа зIамига Iаьхарг бусе, из къаьстта бераша барни яхаш боча хьестар. ХIара денна яхар санна ара даьгIенашка доажадеча хана а, сарахьа чудоаладаь желе е кхийчу ха йоаккхача хана а, уж кхоабаш эшача боараме доакъари хийи лоаттадеш хилча, сиха дегIаухаш долча Iаьхаргех ондаргаш хьахул. Уж цхьан шерага кхоачаш царех цIунто оал.
Бакъда деррига жа а устагIий а дегIаахара гIулакх цхьатара хилац. Царна юкъе а нийслу лерттIа тоадаланза е цамагарца дегIа эшам хиннараш. Цу унеча хьайбай нийш даим йиза хулийтар, лораш оарцагIбахар дарба дара гIулакха боахама даьй декхар да. Иштта дегIа эсала долча царех аьгIаза жерч да оал. Аьттув а баьнна, ха-зама яьлча царех тоаденнараш вокх гIаьххьа долчарех дIатох.
Иштта денгара ди массаза дала доккхий хулаш доагIа устагIий шин шерага кхоачаш тоа яха цIи яккхарца белгалдоах, тIаккха кхо шу дизача-кхоахка, диъ шерага кхаьчача – биарка, биаржий ала доагIа. Цхьабола ка, дас шийна лайча, боIаш хул.Из цо ду, уж алхха дезала дулхацеи тхацеи кхоачам бара тIадерзадар духьа. Уж даIараш яхараш да, вожаш — аьрхIа кой. Кхыдола кой Iул дебадара Iалашо еш да. Царех кома ка эрсий IаьдалагIа (кочкарь) оал, хIаьта нана-устагIий жа дебадараи маша Iалашбараи леладу. Духхьашха баьхкачох цIена жий оал вай.
Жа леладеча чIоагIа низткъалча гIулакхех цаI да, уж хан-ханнахьа ларгар Iалашдар. Царна цох (даьшта) хьахула пайда дукхагIа алсамбалар тийша дар тхан дукхалах санна цун дикалах а. ТIаккха хадданза фу тоадара болх лелабанза а тоабанза а баргбоацаш ба. Из деш воацар замо тIехьабисарашта юкъетосс.
Къаьстта пайдане да, кIаьда хьоаса бола тха лу жа леладелга. Царех мIаьмишкаш оал. Леладеш да элтараш доахараш а. Иштта долаш да вай дарша а мелхьаш а оала муIаш йоаца устагIий, хIаьта митIара оалачар муIаш зIамига хул. Царна юхе белггала ба хьайза йоккха шолха муIаш йола (укх сурта тIа гуш бар) борша устагIа е, вешта аьлча, ка. Мора тха дола хьука устагIий а нийслу вай боахамашка. Дукха деце а долаш да Iаьхара дусараш а. Наггахьа хулаш да хьувкхаш йола, цIогарч дале а думи боаца, сийна тха луш дола цогалаш, кхолха чIенгаш йола гIолаш яхараш,мора бос бола Iузаш дегIа тIа хьувкхаш хиларца эргаш аьнна цIи еннараш. Iула юкъе наггахьа нийслуш хул макхаш яхараш, цар гIовнаш мугIарч ухаш хиларца. ЦIогар ба, думи боацаш, дIаьха цIог дола устагIа.
Лакхе вай дийцараш юрташка а лоам а бахачар леладу жа да.Иштта ца хьоадича далац вай чарахьаша доадераш. Царех берда-хьагIарч оал. ТIеххьара хьоадергда вай, хьалха вай Ачалкхенашка гIолла лехкаш хьалчакхдаьхе, ГIалгIайчен лоамашка доажадеш хинна Гуражехьара бений жа. Лакхе вай мел дийцачо хьагойт, вай мотт сел къе ца хиннилга,из къеи мискеи баьраш вай воаш да, хIара денна из бувца доагIа доазуви хаи вай кIезигдеши лоацдеши хиларца. ДIадахача бIаьшере долаш хиннад убыхи яха аьдагIой (черсий) халкъ, хIанз из халкъ а цар мотт а бицбенна дIабаьннаб. Дала цу ден тIа ма кхоачадолда вай. Амин!

Майсигов Салмхан

№ 81-82 (12017-018), ера, 31 май, 2018 шу. Четверг, 31 мая 2018 года

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *