Къаман визза воI

Тамаш я вай мехка зIамига а воккха а саг хуле, Беков ДордагIа Тембота цIи цахозаш. Цун кхоллам Iомабу 7-ча классе («Ший хьакъ шийга дахар»), 8-ча классе («Лене болхлой боабар»), 9-ча клссе («Ачамаза боарз»). Цул совгIа, вайна хов цу сага мел доккха дакъа юкъедихьад къаман йоазув, дешар дIадоаржадеш, гIалгIай метта хьалхара хьехархой а йоазонхой а кхебеш. Из ваь хиннав 1873 шера, вешта аьлча Тембота укх шера 145 шу дуз. Эггара хьалха белгалдаккха деза, хьалхара алфавит кхеллача Мальсагов Зоврбика новкъост а гIонча а из хиннилга. Зоврбика хьадаьча «Сердало» газета оагIонаш тIа IотIадувлаш хинна дукхагIдола йоазош цо даь е цо тоадаь хиннад. Цудухьа аьннад цо, газета хетаяьча ший стихотворене тIа укх тайпара дешаш:
«…Зоврбика тIехк я хьо,
Тембота дулх да хьо…»

1924 шера Буро тIа хьехархой техникум хьайийллача, цига наьна мотт, литература хьеха вода из. Белгалдаккха деза, дуккха хьехархой кийчбаь ца Iеш, вай эггара дикагIбола йоазонхой а цунгара мотт Iомабаь хинна хилар. Масала, цо хьийха хиннав Муталиев Хьажбикар, Озиев Салман, Осмиев Хьамзат, Зязиков Бахьаудин, Базоркин Идрис, кхыбараш. ХIаьта царех мел доккха беркат хьадаьннад, дувца ца дезаш, вайна массанена дика ховш да. Вай къаман литература кхелла а дегIадоаладаь а нах хиннаб уж.
Беков Тембот вай хьалхара поэт хиннав. ЙоаггIача тайпара ритм, рифма, боарам лорабеш, духхьашхара байт язъяьр из хиннав. Цун дикагIйолча стихотворенеех я «Ши зама», «Сердало», «Лене болхлой боабар». Бакъда проза а язъяьй Бековс. ГIалгIай хозача, цIенача меттаца, дикка уйла яйташ дола сурт-сибаташ кхеллад цо ший дувцараш тIа а публицистикан йоазош тIа а.
Тембот ваь хиннар дукхагIбола гIалгIай хала боахкаш хинна паччахьа зама я. ХIаьта а цун хьалаш во хиннадац, хIана аьлча цун да ши тика лелаеш — Ачалкхеи Буро тIеи – хIаман эшам ца ховш воаллаш саг хиннав. Цудухьа деша вIаштIехьадаьннад Тембота. Школа яьккхачул тIехьагIа, Ростоверча Варшавски политехнически институте деша ваха а хиннав из, заман балхо юкъахдитад цун дIахора дешар. Керда Iаьдал доаккхача, вай мохк дегIакхувлача гIулакха дизза дола ший дакъа юкъедихьа саг ва из. Цудухьа Наьсарерча мемориале вай къаман дикагIболча наьха мугIарашка дIаязъяь я цун цIи.
2000-ча шерашка, Чахкиев Идриса СаIид йоазонхой Союза правлене председатель волча хана, къаьнагIболча йоазонхоша (И. Дахкильгов, С-Хь. Аушев, А. Плиев, А. Мальсагов, М-С. Плиев), тIехьа тIакхийнараша (А-Г. Угурчиев, С. Арчаков, В. Хамхоев, и.кх. дI.) соцадаьдар, Беков ДордагIа Тембота цIерагIа йола ГIалгIай республикан литературни преми хьаяр вай мехка кулгалхошкара деха аьнна. Цу хьакъехьа шозза-кхозза яхар мо газеташ тIа яздаьд. Бакъда из дош дIахозаш а цунга ладувгIаш а бац из кара дола нах. Бетташ-бетташ кхера а баттI оал, цкъа кхоачашхила мег къаман сий долашагIа хиннача йоазонхошта дагадаьлла хIама.

С. Арчаков.

№ 93-94 (12029-030), шоатта, 23 июнь, 2018 шу. Суббота, 23 июня 2018 года

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *