Къизача соцамах лаьца

Укх шера 70 шу дуз, вай къаманна а мехкех мел даьхача къамашта а духьала къиза соцам тIаийцача денз. 1948-ча шера арадаьннача СССР Лакхехьарча Совета Президиума Указо кхы а халагIча хьале оттабеш хиннаб низагIа Сибре бахьийта нах. Цу тIа белгалдаьккха хиннад, нагахьа санна пурам доацаш 3 километр ше вахача моттигера гаьнаваьнна саг хуле, цунна 20 шу суд йойла, эггара халагIдола балхаш де а оттавеш. Цу тайпарча гIулакхо ка ехкаш хиннай шоай гаргара нах мичаб ца ховш, уж лаха безам болча наьха. Нагахьа санна саг цамогаш хилча, кхыча юртара лор воалаве ваха йиш хиннаяц. Мехка столице е кхыча городашка, шоаш баьхача мехка гIолга вIалла дагадоха а мегаргдолаш хиннадац.
Цу тайпара указ ца зувш дисадац вай йоазонхоша. Из бахьан долаш малагIа халонаш ловш хиннай Iобахьийтача наха яха дош гIеттадаьд цар шоа йоазонашка гIолла. Иштта я цIихезача гIалгIай йоазонхочо Ведзижев Ахьмада ший «Дикал – низ» яхача дувцара юкъейоалаяь цхьа моттиг. Цун керттера турпал Мухарбик тIем тIара хьа а ваьккхе гаьнарча Казахстане вохийт. Iокхаьчача мара хац цунна ше малагIча гIулакха цига вахийтав. Да, нана, йиша мичад ховш дацар цун. Уж лаха дагадийхача, коменданта пурам луц дIа-юха аха. Цу хьакъехьа иштта яздаьд А. Ведзижевс: «Бокъо йоацаш, хье вахачара дIа-хьа ваха йиш йоацаш хьо волга ховш хилалахь, — аьлар цо Мухарбикага, из спецпереселенций учёте дIаоттаваь хиларах долча каьхата тIа кулг яздаь ваьлча. – Бокъо йоацаш дIа-хьа ваьннача спецпереселенцá набахта валла ха тохаргья, — шийна лакхе пенах боаллача гомагахьа кулг лостадир цо. Гомагахьа дIахьежар Мухарбик а. Цунна юкъебоаллар В. Молотова кулг яздаь бола СССР Министрий Совета соцам…»
Дувцача указа бокъонца йола къизал дика гойтай «Берза къарзар» яхача ший дувцар тIа йоазонхочо Кодзоев Тимура. Бийберд яхача гIалгIачун тIеххьара йиIиг цамогаш хул. Ялар кхерам болаш я из, нагахьа санна лор тIа ца воалавойя. Коменданта пурам доацаш, из воалаве ваха йиш йолаш вац йиIига да. Цунна дала совгIат ийце вода из, лор воалаве цо ше вохийтаргволаш. Вож, къаракъ менна, веха вагIа. Цун сесага Мухарбик тIавут коменданта. Цу тIагIолла сесагаца къовсам боаккх фусам-дас. ХIаьта Бийберд эккхаву, жIалега санна «пашол» аьле.
Цу тайпара соцам бале а, шоай динза даргдоаца хIама хьа ца деш, Iеш хиннабац мехках баьха нах. Шоаш набахта бохке а боабой а сагота боацаш, хьалхашка этта гIулакх чакхдоаккхаш хиннад цар. Ишттача нахах хиннав Бийберд а. ВIалла комендантагара пурам доацаш вода из, ший йиIига лор а воалавийя, из Iоажалах кIалхарйоаккх цо.
Лакхе вай хьоахадаьраш говзамеча литературан йоазош да. Цар дувцаш дола хIамаш бокъонца вахаре ца хинна хила а тарлу. ХIаьта а царех тара, царел бирсагIа, унзарагIа йола моттигаш дукха нийсъеннай вай къаман вахаре. Нах тоIабе, боабе, дуненах, сердалах царга дог диллийта тIаийца каьхат хиннад из, амма турпала дегаш дола нах кагбе мегадац цунна а.

С. Арчаков.

№ 93-94 (12029-030), шоатта, 23 июнь, 2018 шу. Суббота, 23 июня 2018 года

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *