Паччахьалкхен дума энергетиках йола комитет хилар ГIалгIай мехка платежни система хьал тохкаш

Укх деношка Паччахьалкхен дума энергетиках йолча комитета доакъашхой баьхка хилар ГIалгIай мехка, шоай тхьамада Завальный Павелга хьалхале а йолаш. БоагIаше хьаьший Iобессар «Магас» аэропорте, цига уж тIаэцаш царга моаршал хоаттачарца хьалха, ГIалгIайчен Мехкда Евкуранаькъан Баматгире Юнус-Бек а вар.

Моаршал, хаттар даьлча, болхаше хьаьший бигар Шолжа района доазон тIа Сунжеи, Берд-Юртеи хьалъяь а даггара хьалъеш а латтача инвестиционни предприятеш йолча, царга хьажа. Эггар хьалха уж хьажар шахьар Сунже тIех йолчарех йолча йоккхача АПК проекташка, оптово-распределительни юкъарче «Агрокомплекс «Сунжа», ООО «Сад-Гигант Ингушетия», къахьегама боахам КФХ «Булгучев».
Йоккхийча проекташка доаллар, цу чура болх дIа мишта бода хьожа хилар гулбеннараш. «Агрокомплекс «Сунжа» хьалъеш цига бехктокхаме а генеральни кулгалхо а волча Малсаганаькъан Махьмуда яхачох болх бе из йокха проект–гIишло йолалургья 2018 шу чакхдалале:
— Вайна бIаргагуш доаца цхьа хIама юкъе ийккха, цIаьхха болх сеца хIама ца хуле 2018 шера сентябрь-октябрь бетташка йисте яргья ер комплекс. ХIаьта, халхара хаьс дIадогIа доладергда ноябрь-декабрь бетташка. Хьалха вай дIайогIаргьяраш помидораш я, хIаьта керда хьахулача 2019 шера хьалхара хьувкхам чуэцаргба январь-февраль бетташка – 5 000 тонна помидораш. Нагахьа санна вай цу хана чухьа нарсаш а дIайогIар хуле уж а помидораш а цхьана 10 000 тонна хьувкъам хургба. Цул совгIа, укхаза 126 балха моттиг Iалашергья, дукхагIча даькъе Сунжа шахьара бахархой хургба укхаза болх беш бараш.
ДIахо хьаший бигар ООО «Сад-Гигант Ингушетия» яхача предприяте, цигара болх а гIулакх а довзийтачул тIехьагIа Iажаш болча а, шапша йолча а, боалаш болча а бешамашка бигар хьаьший. Геттара тамашийна, мехкара боаца хьаьший цецбоахаш бар хIетта кхаьча боалаш. Йоккхача шахьаре Мосекве бахача цар цIаккха а биа бац шоай кулгашца шоаш гаьнаш тIара хьа а боахаш боалаш метал цхьаккха сом а. Госдумера енача тоабан тхьамада доаккхалдеш къамаьл дир ерригача беша гIолла бIарг кхоабаш.
– Со а са новкъости а чIоагIа тамаш еш, цецдайна да укхаза доаллача хIамах. Ма дарра аьлча вай паччахьалкхен таро я ер. Укхазар бараш мо чам болаш Iажаш а, боалаш а биабац аз. Карарча хана санна юртбоахама таро Iалашъе аьттув хиннабац хьалха дIаихача ханашка. Россе хьувкъам а юртбоахама хьал а дика хиннадац яхилга дац из, бакъда, хIанз санна из лораде, талхаргдоацаш дIаоттаде аьттув цахиларах дукха дахаш хиннадац из. Бакъда, хIанз шабоаллоргаш а, шелаллелаергаш а хиларца, технологеш яржарца из аьттув болаш ба вай. Дукха къахьегам болаш хIама да ер укхазара дар, цунга хьежжа хьувкъам а ба беркате, – аьнна белгалдир Завальный Павела.
Цигара баьлча Берда-Юрта фарель а, карп а, осетр а иштта кхыдола чкъаьрий а чулелача Iамашка хьажа бахар гулбеннараш. Цига Iамашкара чкъаьрий доахаш а, цхьацца бартбара гIулакхаш чIоагIдеш а ха дIайихьар вIашагIкхийттараша. Март де ха яьлча дика хIама а даийта дIахо лоам бигар хьаьший цигарча хозалах царга бIаргтохйта а вай лоаме дIайовзийта а.
– Со массаза хьегаш дола хIама да – IодоагIача хи юхе, бIаргагуш лоамаш а долаш хIама дуаш ягIар. Гаьна доацаш Iододаш лоаман Эсс а долаш, Эсс хьачудилла Iалашдаьча Iамашкара хьабаьккха чкъаьра баар геттара доккха хIама да. МоллагIа саг хьагаргволаш таро я ер. Чам болаш, гIанахь дий-хьогI ер яхаш ягIа со укхаза. Баркал хилда укхаза вай тIаийцача фусам-даьшта, – аьнна дийцар тоабанца хинначарех цхьан депутата.
ДIахо депутаташ лоам гIолла чакхбоахаш шеръяь экскурси йир Госдума энергетиках йолча комиссе доакъашхошта царна хьалхаваьнна Мехкда Евкуранаькъан Юнус–Бек а волаш. 2 эзар совгIа тархьара архитектурни памятникаш дола лоаман хозал хьалхара бIаргагуш бар Россе керттерча шахьарера баьхкараш. Депутаташ хилар къаьнарча ерда чу – Тхаба-Ерде. Иштта хьаьшашта бIаргаяйтар 2008 шера, Россе 7 тамаша юкъе яха ВIовнашке.
Геттара хьаьшашта чам болаш а тамашийна а хиннар дар, вай даар. Лоаман модз, кIолд чуелла чIаьпилг, иштта кхы а. ГIалгIай даарех чам баккхийтарал совгIа хьаьшашта кийчъяьяр лоаман хи чура баьккхача фарель чкъаьрах яь уха.
Хьалхарча дийнахьа ишта къахьийга, массанахьа бIаргтохаш, ГIалгIайчен боахамга а хозалга а хьожаш дIадахар комиссе ди. ХIаьта шоллагIча дийнахьа, шоай балха Iадатах баьхка Паччахьалкхен дума энергетиках йолча комитета доакъашхой шоай тхьамадаца Завальный Павелаца цхьана Мехкдас Баматгире Юнус-Бека Т. Х. Цурова цIерагIа йолча Даби-Юртарча Северо-Кавказский топливно-энергетический колледже бигар. Энергетика даькъе говзанчаш кийчбешйола заведени из цаI мара яц вай мехка. Ала деза из 360 сага хьожаяь йола дешара гIишло хьалъяьй ПАО «Россети» гIалгIайченца баьча барта тIагIолла хьахьождаьча ахчанца гIодирца. Укхаза кийчбу электроэнергица бувзам бола тайп-тайпара говзанчаш. Колледжа кулгалхочо хьаяхачох, укхаза дIахойодача хана Iалашъе лерхI кхыйола говзалаш, кхыча мехкашкара хьехархой тIаозарца.
Цхьацца мехка долча хувцамашка хьожаш, кхоачам бараш а боацараш а довзаш вай мехка хьал тохкача хьисапе гобоаккхаш хиннача хьаьшашта Магаса а Назрана а тархьара моттигашка гIолла экскурси йир Мехкдас. ГIалгIайчен керттерча шахьаре уж хьалтIабайлар 100 метр лакха йолча Барта-гIала тIа, хIаьта Назране мемориальни гIалаш латтача гIолла гобаьккхар цига доалла хьал а из моттиг иштта вIаштIехьаяккхарах дола хIама а довзийташ.
ГIалаш латтаче хьаьшашта дIайовзийташ, цига долчун дух тIа баьхар уж Баматгире Юнус-Бека. ХIара бIухочун цIи белгал а йоаккхаш кийчъяь моттигаш бIаргаяйча геттара тоам хинна из хоза хеташ бар хьаьший. Цул совгIа, паччахьалкхен дума энергетиках йолча комитета доакъашхой сакъердам хулаш хьажар Кавказски туземни конни дивизена лаьрхIа баьреш тIа а багIаш оттадаьча чурташка–аламбекъашка. Эрсий Императорски эскар вIашагIдоллаш 1914 шера август бета 23 дийнахьа вIашагIъелла йоккха тоаба хиннай из шоашта юкъе гIалгIай эзди дошлой дивизи а йолаш. Геттара хьаьший исторен дух тIа боахаш а, шоашта хIанзалца цахайнар довзийташ а дар Бретски крепость лораеш тIеххьара виса хиннача Барханой Уматгирена оттадаь чурта хьал.
– ЧIоагIа боккха болх ба ер. Укхаза ГIалгIай тархьар довзарал совгIа йоккхача вай паччахьалкхен Россе тархьар а хьадовз вайна ма дарра. Тахханалца тхоашта ца ховш, ца довзаш хиннача вай тархьарах дукхагIдола хIама дайзад, хайнад тхона. Ер цхьа мемориальни ков кхоачам болаш да, вай паччахьалкхен тархьара дух хьадовзийта, – аьнна белгалдир Госдума энергетика комиссе тхьамада Завальный Павела.
ДIахо Магасе Мехкадаь Администраце дIайихьар СКФО мехкашкарча хьаьшаша дакъалоацаш хинна йоккха, шеръяь кхетаче, кертте дакъалоацаш шоай балха Iадатах Паччахьалкхен дума энергетиках йолча комитета доакъашхой а болаш. ХIаьта кхетаче дIахьош хиннар Завальный Павел вар.
Кхетаче айдаь дашха оттадаь хаттар дар «Законодательное обеспечение развития энергетики и платежной дисциплины за потребленные энергоресурсы в Северо-Кавказском регионе». Из хаттар доххьал СКФО мехкашка дагадоаллаш а доацаш федерални даькъе а дагадоаллаш доашхаш да.
Шердаь дIадихьача вIашагIкхетаре депутаташца, энергетика говзанчашца, СКФО гIолла йолча РФ Паччахьа полпредствера, правоохранительнии налоговии органашкара, РФ Минэнергера викалаш санна цига керттера дакъалоацаш хилар ГIалгIайчен Мехкада Евкуранаькъан Баматгире Юнус-Бек.
Гулбеннараш дийцар электроэнерги даькъе ГIалгIай мехкага доаллача декхарах, хьоахадир хала дола хаттараш а, федеральни центр бахьан долаш цар гIонца дикагIча оагIорахьа ГIалгIайче дола хувцамаш а. Кхетаче дIахьош хиннача Паччахьалкхен дума энергетиках йолча комитета тхьамада Завальный Павела ший докладагахьа хьоахадир сов кIалдиса хIама деце а хьабе безаш болх дукха хилар.
– МоллагIа хьадеш долча хIамангахьавай вай воайла кхеташ ца хуле, вай хIама ма хетта дIагIоргдац. Цхьанне дувцар фуд шоллагIчоа а ховш, воайла дага а дувлаш болх дIахьош вай хилча кхоачам боацараш юстара даха а, кIалдисар тоаде а, эшар вIаштIеха даккха а дикаг1а аьттув хургба вай, мел хала из хиларах.
Гулбеннарашта хьалхашка ший къамаьле ГIалгIайчен Мехкдас хьоахадир ГIалгIай мехка къаьстта ший энергокомплекс вIаштIехьа яккха еза аьнна. Ишта из хуле дуккха аттагIа хургда электроэнерги Iалашъе, цул совгIа эшамаш дуккха кIезигагIа а, тарон аьттув хоалуш дикагIа а хургба. Баматгире Юнс-Бека яхачох Эсса тIа, Фартан тIа, Iармхий тIа 15 мегаваттага кхаччалца чIоагIал йола гидроэлектростанцеш Iоовттайой 25 % кхаччалца мехка бахархошта электроэнерги Iалашъе аьттув хургба мехка. Цу тайпара станци хьайирца кхыдIахо йола цох тара гIилош дегIакхувла а балха моттигаш Iалашъе а аьттув хургба.
ТIеххьара кхетачен чаккхе еш, Паччахьалкхен дума энергетиках йолча комитета тхьамада Завальный Павела аьлар энеретика даькъе кийдаь керда закон кхы дIахо эшашдолча хIаманца хьал а диза, сов дар тIера а даьккха мара тIаэца йиш йолаш дац, аьнна: «Халонаш юстаръяхардухьа кийдешдола закон тIаэца деза кхоачам боацар, эшар фуд хьажжа. Боккъонца дар фуд ца хайча, лерттIа дизза кхоачаш из закон цахилча вай цхьаккха хIама дергдац», – аьлар цо кхетаче дIаерзаеш.
ВIашагIкхетара доакъашхоша соцам бир, паччахьалкхен а СКФО мехкий а низаш вIашкатеха, цхьана болх хьабирца мара гIалгIай мехка хиларал совгIа кхыча мехкашка а энергетиках дола хаттараш, кхоачамбоацараш а юстарадоахалургдац, аьнна.

Матенаькан Илез

№ 93-94 (12029-030), шоатта, 23 июнь, 2018 шу. Суббота, 23 июня 2018 года

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *