Пенси дагадоагIий шоана?

Пенси даькъе долча хумцамашкахьа долча хаттара тIехьа дукха раьза болаш а боацаш а, цул совгIа цхьацца дагабовлара даькъе хаттараш а да Россе бахархой санна ГIалгIай мехка бахархой а. Цу хьаькъе дола хаттар ГIалгIайчен бахархошта хьалхашка оттадирца хоаттам беш чакхдайлар тхо, мехка гIолла.

Ольганаькъан М.
наха эша кхоачам Iалашбу болхло:

Безам хIана бац са, сай пенси хьа а эцаш, цул совгIа дIахо кхы а болх беш цох доагIа алапи а доагIаш вагIа? Даьра ба. ХIара шера болх барга хьежжа пенси IотIадетталургдолаш да, йоах, из чIоагIа дика да. Цкъа бIаргдайна Iийнадац вай, пенсионераш балхара цIагIабуташ, хIаьта царна юкъе кхы дIахо а къахьегаргдолаш мегаргбола эзди говзанчаш хул. ХIаьта цар кхы а болх бе йиш яр, шоай поалхамца къонабарашта хьокхам баларца къахьегаш. Теша лов, пенсех дола хувцамаш юххера а къахьега чам барашта пайдане а, дика а хургхиларах.

Льянанаькъан Ш.,
паччахьалкхен болхло:

— Пенси хувцамаш беррига а Россе бахархой чулоацаш да-кх? Бакъда хIаране ше-ший оттамаш да, болх ба, говзал я. Сона сай балхага хьежжа, сай цIен-нанна санна пайда болаш да, законах дIахо а къахьегаш болх бар. Пенсех аравала ха-м кхы гарга яц са, амма ха сиха йода, хIаьта уйлаши гIулакхаши воай мел да воашта ма хой вайна. ЦIаккха гIаьле эза а е менна а сай дегIа зе ца деш, 16 шу даьлчахой даьна улув волаш къахьегаш хьавенача сона, нагахьа санна дегIа могашал тоъаш хуле дIахо а болх бар сенна новкъа да? Вокха оагIорахьа белгга ха деза пенсе вахара наькъаш, тайп-тайпара хIама наха хьалхадаккхарца.

Гардананаькъан М.,
хьехархо:

— Цу тайпара дола хувцамаш Россе бахархой ца лоархIаш, къахьегамхоех дош ца хеташ дола хIама санна кхетаду аз. Цу тайпара хIамаш хилийта мегаргдац. Со раьза яц цу гIулакха.

Зязиканаькъан Р.,
цIен-нана:

— Нагахьа санна, уж хувцамаш тIаэцара тIехьа волаш саг коравой чIоагIа цецъяргья со. Пенсионни реформа дохьал долча халкъан нахах дика кхет со. Из сона ишта хетар шийгахьа дуккха бахьанаш долаш да. Дукханешта деза хьалхе а ахча бе кхачар, хьо болх беш воландаь, хьа алапи доландаь а доацаш – из хьона доагIаш доландаь. Пенсех баха дукха нах больницешка аха безаш хул шоай могашал дика ца хиларах, цхьабараш-м из вIалла йоацаш а ба. Цхьабола боккхий нах, пенсех баха 2-3 шу далале дуненах къасташ а хул лазарах хьа ца бовлаш.

Гаьгенаькъан С.,
шийна хIама хьадеш вола саг:

— Аз дийшачох, цу тайпара реформа массайолча паччахьалкхенашка йодаш я. Говзанчаша йоах, из доацаш цхьаккха дича а йиш яц. Сона хетаргахьа паччахьалкхено ший аьттув бар лех, цу тайпара хаттар эттачул тIехьагIа деш дола хувцамаш дикагIча оагIорахьа дIадерзадергдолаш. Бахархой къалуш, ноахал хьа ца дебаш, иштта кхы дIахо а халонаш хул. Паччахьалкхе дохьала дIахьежа – кхоаненга хьежа езаш хул. Сона башха дац из хаттар – реформа хуле а ца хуле а. Бакъда, вай хьажа деза цхьалха нахах фу хургда цу хувцамца. ГIулакхо хана йIоахал хьахьокхаргда из.

Султыганаькъан Я.,
журналист:

— Из реформа, хьагуш долчох хиланза яргьяц. Амма, укхаза доххьал цхьан оагIорахьа хьежа йиш яц, нах халача овттабеш. Шоашкахьа пайдане, атта дола хувцамаш долаш хьалхадахараш хила деза, законаца саго шийна хоржам бергболаш, шийна фу деза, къахьегама ханаца дийза из хиларца. Нагахьа санна моллагIвола бIорахо болх бе ца могаш кIалвиса вале цунга из кхоачашдайталургдац вайна, фуннагIа вай дирах. Бакъда, ший дегIа низ лорабеш, кхы дIахо а къахьега чам болаш, могашало теIа ца веш из вале цунга къахьегийта мара дезац, ший хьаштдале. Цкъамарка, вицлора, кхетаме жоп а да дала дезаш болх беш волча пенсионера алапи хоададеш хилар. Цо из пенси хьалххе а Iалашдаьд, паччахьалкхен бокъо яц из цох хоадаве, цох хадаргдоаца цун кхоачама дакъа да из.

Романов Р,
искусствовед:

— Сона моллагIа исбахьлен кхолламгахьа дола хувцамаш чIоагIа дика хет. Кхетадой Iа, искуства даькъе воккха хиннача сага хIама вIаштIехьа далар лоархIаме болх ба, хIана аьлча ха йоккха хиларах. Сога хаьттача пенсионни реформа хьожаяь хила еза хIара Россе вахархочун аьттонца къахьега а цунца цхьана ший могашал лорае а вIаштIехьа хургдолаш. ХIаьта мишта де деза из дикагIа ховргда, политикашта, социологашта, цу даькъе къахьегаш из гIулакх довзаш болчарна.

ГIогIенаькъан Я.,
юкъараболх лелабер:

— Пенси ха лакхъера со дохьал ва, хIана аьлча иттех шерашкахьа къахьегаш паччахьалкхен болх баро ишта а ха дIайохийт. Пенсена оттаяь ха ишта а лакха я Россе нах дукха бахаш ца хиларга хьежача. Сога хаьттача нийсагIа хургдар, шийна лой пенсех ваха а шийна лой болх бе а – сага ше хоржаргдолаш из дош дитача.

Бисанаькъан Х.,
юкъараболх лелабер:

— Со дохьал ва цу гIулакха, Россе бахархой дукхагIча даькъе 65 шерага мара дIа ца кхоачаш хиларах. ХIаьта пенси чIоагIа кIезигача хана чухьа ийдергда цар, нагахьа санна из ишта хувцалой.

Льянанаькъан М.,
медсестра:

— Со хаьдда дохьал я цу реформана, хIана аьлча е кхалнах а е маIа нах а дукхагIча даькъе цу ханага дIа ца кхоачаш ба. Вахара оттамаша а е экологес а дукхача шерашкахьа дахаргдолаш аьтув луц вайна. Вай Iемад кавказцаш йIаьха ха йолаш ба яха, ишта йIаьха ха йолаш саг наггахьа мара нийслуц.

Афаунов А.,
бухгалтер:

— Со реформана тIехьа ва. Амма вац цу тайпара правительствос оттаяьча реформана-м. Со пенси хьалъайдара тIехьа ва, ха лакхъера тIехьа-м вац. цу тайпарча хувцамаша наьха социальни хьал хала дергда аьнна хет сона.

Гандаранаькъан И.,
цIен-нана:

— Со дохьала я цун. Дукха ма бий 50 – 60 шерага дIа ца кхоачаш дуненцара къасташ нах. Вай вахара ха вIалла а лакх мича еннай. Пенси ха лакхъяр – паччахьалкхено ший низ ца хилар хьагучадалийтар да, тарон кхоачам эсала хилар хьагучадаккхар да. Нагахьа санна цу тIа гIолла паччахьалкхен торо тоае вай доахке кхы а, из доацаш дукха наькъаш да из гIулакх чакхдаккха. ГIоарал дайнарашкара ца а доаккхаш, кхычахьа хьажа деза вай воай паччахьалкхен торо тоаера хьалага. Сона ишта хет из, сона къа а хет вай пенсионерех паччахьалкхе царца ишта хьувзаш.
Хоаттам баьр Матенаькъан Илез

«Сердало». № 98 (12034), шинара, 3 июль, 2018 шу. Вторник, 3 июля 2018 года

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *