Анти

(дувцар)

Хьу хьокхача балха вар со. Атта болх-м бацар из, хIаьта а къона хиларах моллагIа хало ловра. Тхона юкъе наггахьа мара нийслацар ха яха саг. Иштта вар хьатарча юхьара, лакха, виткъа Анти. Ше тедача хьунах цун дог лазаш мо хетар сона. ОагIорабаьле, гIарс, аьле, божача хенага хьежаш а лаьтте, кулг лостадора цо, чакхдаьлар-кх укхундар, аьлча санна. ХьунагIа ше лела дукха ха яле а, из даим цхьан хIамах кхераш вар. Къайг е бов Iаьхача, тата, гIар хезача, болх а бита, цогало санна, маькара ладувгIар цо. Къаьстта унзара хетар Антена догIа делха зама.
— ЦIера шод етташ, Дала шоаш човхадича; гаьнашта кIалха лачкъ шайтIаш, — оалар цо.
Балха долхаш е доагIаш, цхьана хулар тхо. Дувца хIама а корадоагIар, шаккхе хабара дукха тIера веце а.
Цкъа иштта цIадоагIаш, геттара маьлхара хийтар сона сай новкъост. Аз деча къамаьлаца чам боацаш, гIайгIа йолаш, гаьнна дIахьежар из. «Сона чубоалла бала хьона ховре», яхаш мо хетар кIоаргача, Iаьржача, массаза цхьа къайле йолча цун бIаргаша. Селлара цунна Iаьткъар фуд ца хаьттача Iеваланзар со:
— Анти, — аьлар аз, — тахан дуненца чам боацаш ма вий хьо…
— Хьо гIалатваьннавац, са воI, — цкъа согахьа, тIаккха юха а гаьнна дIахьежар Анти.
— Фу хиннад? Сагото йолаш хIама дий?
Йист ца хулаш дикка ха яьккха:
— ДIа ца аьлча а Iелуц, дIааьлча хьо цатешар а кхер, — аьлар цо халла.
— Со тешаргва хьона, хьаалал, — дIагаргагIертар со.
— Тешар, цатешар хьай гIулакх да хьа… — дувца волавелар Анти. – ЛадувгIалахь. Тахан Iуйрийна дар из. Айса хьокхар мо хоза хи байнабацар сона ер ди доаккхаш. Кхом хетар. Тийда ваьнначул тIехьагIа, цу тIа бIы боаллаш санна хийтар сона. Кулгаш мо ткъоврош дIа а яхийта, хи божача хана бIена чура хьалгIаттар хIанзалца сона ца дайна, дувцаш ца хеза оалхазар. ДегI хьаргIачох тара дар цун, оаз сагачох тара яр. Пхе-ялх беса яр бедар а. ДIадехьадаьнна, ткъоврон тIа Iо а хайна, согахьа бIаргаш а къоарзадаь, цхьа воча, къизача оазаца Iаьхар из. Цо сайга: «Ди кхеталда хьона», — аьлча санна хийтар сона. Лоацвеннача латтийсар со. Оалхазар, гIатта, дIадахар.
Кхы йист ца хулаш, бухь билла волавелар Анти. Юкъ-юкъе хьахозар тушола «ку-кук», когашта кIал «къарс-къарс» аьле каглора цIагаргаш, декъа дахча.
«Ди кхеталда хьона!» — лергера дIадалацар уж дешаш. Теша а тешар, теша а тешацар. Уж уйлаш ешше, Iочукхаьчар тхо. Гаьнаштеи кIотаргаштеи юкъе, босагIа дагIар хьу хьокхаш болча наьха цIенош. Царна Iогарга ме гIорт, Анте са тедаь, бийса даькъала йийца, чувахар со. Цу бус массехказа из волча ваха дагадехар сона, бакъда, ца водаш Iийра.
Бийса аханга яхаяр, со сомавьлча. ЦIера шод етташ мо, сигале эттIаеш, тIоа сегар. ТIеххьа, йоккха топ яьлча мо, ди тохар. Унзара сурт дар корал арахьа хиннар. Цу сурта чаккхе санна, гарренцахьа дуне оагадеш, чIоаггIа ди къайкъар. Гаьна доаццаш, уккхаза, йистте кхийттар из.
ДIатийра деррига Iалам. Наггахьа «тIакъ-тIакъ» аьле, тата дора хих бизача педа чу Iочубожача тIадамо.
Сатемга ладувгIаш, со корагахьа дIахьежаш уллаше, сабелгало яьлар. ДогIо гIоздаьхача оалхазарий ашараша хьалйизаяр йоккха хьу. Дуненна, вахара кхайкабу хоастам санна екар уж. Дог делар, ловзар. Сона хIанз а хацар, сийсара ший цIагIа вижа илла Анти ди теха вийнилга.

Арчаков Сали

№122 (12058), ера, 16 август, 2018 шу / Четверг, 16 августа 2018 года

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *