БАШАНЗА БИСА ША

(дувцар)

ДагадагIац сона се фу деш вар, цхьа саг кхайк хьога аьнна цIен-нанас дIавехача хана. Дохаш латтача гIанда когага хьежаш воаллар, е дивана оагIонца лаьтта улг чIоагIдеш воаллар. ЦIагIа висача цхьа хIама ца деш Iелац со. 3Iамига волча хана денз белхага ваьнна, къахьегаш хьавенача сага атта дац бIарччача дийнахьа хайна вагIа.
Цудухьа дарий а хац, чloaгla гIадвигар со сесаго бенача хоамо. Маьче тIиргаш эзза дIа а йийхка, коча чопилгаш дIа а дехка, уйча хьаараваьлар со.
Сецца тIаяьхкача морхаша кхаьллаяр сигале, Iаьржача беса а йийрза, лаьттана геттара гарга IотIаенаяр из. Гаьнаш а, нана йоацаш хьалкхийна йиIигаш санна, гIайгIане яр. ХIаьта а Iаламга ла ца дувгIаш, ший тайпара детталора дог.
Араваьнна со дIахьежача, саг вацар. Коа ара а ца воалаш, тхоай беш йолчахьа со дIаволавелча, согахьа букъ а болаш, сай цIен-наьнаца къамаьл деш латтача сагах бIаргкхийттар са. Букъа тIара вайзанцар сона из, со дIатIакхачале юха а вийрза, шерра вела а венна, салам делар цо сога, кулг а хьакховдадир. Салам юха а дерзадаь, цIагIа чувийхар аз хьаша. Баркал оалаш, уккхаза беша гаьна кIал Iоховшаргдар вай, аьнна, дехар дир цо. ЦIен-нанас хьаденача гIандаш тIа Iохайшар тхо шиъ. Ший гIулакх даьннад аьнна сесаг чуяхар.
— Со дагавагIац хьона, — аьлар хьашас. — Ха дIайода, воше, геттара сиха йода.
Сай хур аз дарах цу сага сибат дагадоха маганцар сона. Мичахьа, маца вайзав-те сона ер? Мичахьа вIашагIкхийтав-те тхо шиъ бIаьхача вахара новкъа? Ха-зама дIаяхача дицлу наьха сибаташ, геттара гаьна беттача гургала тарадерз уж: е бокъонца гургал ба, е гаьннара кхайка оалхазар да, е лергашка латта зов да къоасталeц.
Йист ца хулаш цхьа юкъ а яьккха, юха а кIирвенна хьаьшага хьежар со.
— Iа хьавовзийтача, дага а вохаргва, — аьлар аз, сайгара цхьа бехказло яьлча санна баламаш а эза.
Тайп-тайпара уйлаш ухар са дега чу, цхьабакъда, царех цхьанне а хьехацар сона ер фу саг ва а, малагIа гIулакх дахьаш венав а.
— ДагадоагIа хургда-кх хьона цхьа ткъаьх шу хьалха хьехархой вIашагIкхийтта, — бегаш бе воаллаш санна аьлар хьашас. — Гостиница… Вай чуIеш хиннача номера ши ниI эгIахьа мехкарий, сар-сарахьа пандар, халхараш, дийца зоахалол, даьха дог, бохабаь кизга бIалг. Массарел хьаьрагIа хьийза ИсмаIал…
— ИсмаIал! — иккхар сога, — маьрша ва хьо, хIанз дагавехар. Iа бехк ма баккхалахь! ГIалат даьлар сога. Ма сакъийрдар вай!
ХIанз геттара паргIата ваьлар со, гIадвахар. Дагадехар деррига а. Долла хIама дагадехар.
— Со ма варий из бIаьлг бохабаьр, ИсмаIал, — велар со. — Кхалнахах тоам хетацар. Вешта, из дитал, фу деш ва хьо, могаш-маьрша? Дезал фу деш ба? Кхо йиIиг я яхаш вецарий хьо, цхьаккха кIаьнк а воацаш? ЙиIигех-м мехкарий хинна ма хургбий.
— ЦаI маьре а яхай, кIаьнк-йиIиг а долаш яхаш я, — аьлар хьаьшас, согахьа пIелг а лостабаь. — 3IамагIъяр а кхувш латт. Из хьай виIий ханнара я яхацарий Iа? Зоахалол дергда вай яхаш Iайха дийцар дицденна ма хургдий хьона-м.
— Дицденнадац. Фу дувц Iа, ИсмаIал. Хьадувцал, хьадувцал…
— Фу дувцаргда укхаза, дIавах-кх нах бахаш санна. Сесагаца дов а доаккхаш, тIаккха та а товш дIавах-кх. Балха ух, новкъостий а ба.
— Сакъердаме саг ва-кх хьо, ИсмаIал. ДагадоагIий хьоана, Iа дер де гIерташ со лийна. Ма хьагар со хьох. Вах-вахача, кхоач-кхоачача чура-тIера волаш, дика тарлора хьо нахаца.
— Дош дацар из-м, — велакъежар ИсмаIал. — Къона волча хана хулаш дола хIамаш да Iа дувцараш.
Дика хетар сона ИсмаIал вена. Цун гергача юхьага хьежаш вагIаш цхьа юкъ яьккхар аз.
БIаьхача новкъа ваьнна наькъахо санна, сих ца луш дIайода ха. ИсмаIала кIайлуш латтача кертага хьежача, дукха уйлаш самаювл са дег чу. Цхьавола саг лоадам болаш хувцалуц, ше вар хул из дуккхача шерашка. ТIаккха ИсмаIал вIалла вовзаргволаш а вац. Со се а хетахургва иштта воккха, хьашт дале, къаьна а.
— ЛаьрххIа хьо волча венавац со, — йоах сога ИсмаIалас. — Укхаза ва везаш гIулакх эттача дагавехар сона хьо.
— ГIулакхаш-м тIехьагIа дувцаргдар вай. Фу бе-башха да из лаьрххIа а ца лаьрххIа а, — раьза воацаш аьлар аз. — ИсмаIал, хоза хет сона хьо вена, мишта йода ца ховш дIаяха ха юхаеча мо.

Лувш-оалаш тхо дагIача юкъа шийтта сахьат даьлар, хIанз-хIанз IотIаелха кийчъенна хинна сигале айяла йолаелар, сийрдаяьлар.
— Хьога из мишта дувцаргда а хац сона-м, — аьлар ИсмаIалас, -цхьан хIаман уйла еш санна, йист ца хулаш тоъала ха а яьккха. ЦIаьхха михо оагабаьча хена татана тара хетар сона цун оаз.
— Укхаза хьона гаьна йоаццаш, — дувцар ИсмаIалас, — цаI мара йоаца са йиша яхар. ХIанз яц из. Дала гешт долда цунна.
— Малий Iа ювцар? — цецваьнна хаьттар аз. — Сона-м хезадац цох хIама.
— 3Iамига долаш нана йоацаш дисар тхо, — аьлар ИсмаIалас. — Дас саг йоалайир. Во яр тхоца. БIарччача денна маькха чIегилги ятача шурий пелеи лора тхона. Йиша елхар, меца я ше яхаш. ЛоаллагIа яхача йоккхача сага бун чу а вувлаш фуаш кхухьар аз. Сайна даацар: дIадехкар. Йиша йийлхача дIалора. Бийда доллаше дуар цо уж. Хой хьона, йоккха хинначул техьагIа а дуар цо бийда фуаш. Iемаяр из цу гIулакхага.
Бlapгax хий даьлар ИсмаIала. Сона из бIаргадовра кхераш, картагахьа дIавийрзар из. КорзагIа-м со а ваьннавар. Иштта безаме дIадоладенна къамаьл талхаш латтар.
— ДагадоагIа сона цхьан дийнахьа, со сецца сомаваьлча, соца уллаш хинна са йиша яцар. Ведда ара а ваьнна со дIахьажача гаьнна дIа а яха, лакхача баьцашта юкъе ягIар, кера кортилг хьа а къедаш. Зиза мо яр-кх. Ведда-ведда со дIатIавахача, елаш-екаш, гIадъяха мархIакхийттар сона йиша. Со хьалхеи из тIехьеи чудоладелар тхо шиъ. ЦIаьхха катеха хьал а ийца ги еллар аз из, баьца хиво когаш а тIодабаь цамогаш хилар кхераш. Цул тIехьагIа воккха хилар со, кхийра из. Хоза йоI хинна дIаэттар.
— Зейнап-м яц Iа ювцар, — иккхар сога. — Мате нускал Зейнап? Маьре ена дукха ха ялалехьа, цIаьхха цамогаш а хинна елар из.
Из дIайоллача дийнахьа делкъел тIехьагIа кхо сахьат даллалца, хIанз-хIанз воша тIакхоачаргва яхаш, фу дергда ца ховш лаьттар нах, кхы хьежа хьашт дац аьнна бокхийча наха аллалца. Хьо хиннав-кх из воша?
— Со хиннав.
Цецваьккхар со ИсмаIалий хьахьажаро, воагавир. ЦIаккха вайнавац сона цу тайпара веха, корзагIваьнна саг.
— Со ва-кх из воша, — юха а гIайгIане аьлар цо, — согара къахетам бехаш санна.
— Иштта нийсделар-кх са из. Массане йоахар, едда маьре яхай, веший сий доадаьд. — Аз ладийгIар. Укх коа чуютаргьяц яхаш цIогIа дийттар. Сенах ховра селлара сиха лергйий. Даиман яхаргйолаш санна ма хетарий. Иззала хало тIалатташе ла ца леш ма дисадарий тхо шиъ. Даха хайшадар, цIенош даьдар оахош шинне, цо топпар а хьоахаш. Со-м хIанз а вах цо хьаьхача топпара юкъе.
Корта кулгашца хьал а лаьца вагIар ИсмаIал. ХIанз кхетадир аз сендухьа кIайеннай цун мос ханал хьалха. Йист хила магацар цунна, делхача дего оаз лаьгIъяьяр.
Дукха ца говш дIавахар ИсмаIал. ДIавахале хьалха кулг хьа а кховдадаь велакъежар из.
— Со-м цун каша тIа а хиннав, — аьлар цо. — Цига вахарах салоIам хиннаб сона.
ИсмаIал накъа а ваьккха чувеча, цIен-наьнага дIабийцар аз цо бена никъ.
— Зайнапа воша вар из? — хаьттар сога сесаго со сай къамаьл даь ваьлча. — Гоама ба сона цу тайпара нах, гоама я цар оамалаш, дегаза хет цар бIаргех уха хиш, цар къахетам бехаш дувца къамаьлаш гоама да. Из цамогаш йолаш со иллар цунца больнице. Сона цIаккха йицлургьяц из. Тхо, кхалнах, вIашагIа а кхийтта Iохайшача, тхога вувцар цо ший воша. Мap вувцацар, маьрйижарий бувцацар, лайна халонаш ювцацар — воша вувцар. Ше цамогаш йолга хайча воагIаргва йоахар. Ше цамогаш йолаш дика хетар цунна, лазаро мукьагIа ший вешийца хинна цатоам дIабаккхарга догдоахаш. Наб кIезига йора цо из варга хьежаш. Ший йIаьхача керта мосех ехк а хьекхаш ягIаргьяр хьона, корах ара а хьежаш. Тхоца мел хинна кхалнах хьагар цун хозалах. Чура хьайоагIа хозал яр из. Вешийгара къахетам бехаш яла а елар. Леча хана а моттар цунна ше даь гIалат вошас деш латтачул доккхагIа долаш санна.
— Сона гоама ба-кх цу тайпара нах, — аьлар цIен-нанас, — харцахьача а бакъахьача а, цIенача а бIехача а бе ца хеташ шоай когаш тIа а лувзаш дIалел уж, шоаш даьча гIалатех шоашта кIинтIера балар а дехаш. Форда берда тIа хьатIакерча талгIе санна, дIаболх-кх уж, цхьаккха лар юхе ца юташ.

Коартой Мурад

№123 (12059), шоатта, 18 август, 2018 шу / Суббота, 18 августа 2018 года

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *