Литературни оагIув

Ера, 2 июль, 1959 ш.

Хьамсара «Сердало» дешархой! Укх литературни оаг1он хьалхарча дакъа т1ара байташ 1959 шера арадаьнна хиннача газета 53 номера т1а хинна я. Шоаш ма ярра уж байташ оаха хьаовттаяьй шоана. Г1оза дешалда оаш!

Муталиев Хьаж-Бикар

Коталоний Даьхе

(Илли)

Октябраца сийгаш тувсаш.
Октябрагар баьнна ала,
Сага дег чу йIовхал йотташ.
Хьо кхы тIа а сийрда бала!

ТIехьадоагIар:

Даиман тхо
Кхувла дIаха,
Яхье боахаш
Даьхен кIантий,
Толам баьха,
Толам баьха,
Толам боахаргбола Парти!
Хьоаме хьежаш болча маьлхе
Массе къамех болча наха
ЧIоагIъеш, хозъеш латт вай Даьхе,
Коммунизман цIaгIa даха.

ТIехьадоагIар:

Советски саг воалл къахьегаш,
Карадерзош сигле, лаьтта.
Дов хьаштдоацаш, машар лехаш,
Кийча ва из даим латта.

ТIехьадоагIар:

__________________

Чахкиев Ювсап

Карл Марксага

Баьдеча бийсан
Сегаь тIоа санна,
Хьехам ба сийрда,
Толам баьха,
Ia наха бенна.
Хьанна гуш хиннай
Хьона мо кхоане?
Iа новкъа даьккхад
Истори, дуне.

 

ПОЭТ

Поэт!
Ювцал Ia сона
Турпала вай зама,
Дог ураоттош
Яккхал заман назма.

Поэт!
Ia дувца сона
Таханара вахар,
Уж эри аренаш
Кагирхоша ахар.

Поэт!
Ювцал Ia сона
Вай ехка городаш,
Электростанцеш,
Ду фордаш, каналаш.

Поэт!
Дувцал Iа сона
Семилетка балхаш –
Сийрдача кхоаненга
долхаш,
Вай ка ювлараш.

_____________

Ведзижев Ахьмад

ГIАЛГIАЙЧЕ

ЦIарца, зуламца моастагIчо
Ца хадийташ, бохам,
МоастагIчоа
Духьал латташ
Хьо хьаенилга сона хов.

Нагахь эшаш моттиг хилча
Шоашка йоацащ, зовзал,
Даима
Хьа къонгаш кийча хиннаб бов.

Революцен кхайкам хилча
TIем тIa хьалха латташ.
Ломаш мо
Майра леташ
Е хьа къонгаш хиннаб.

— Бокъо бахьан къувса! —
аьлча,
Партех шеко йоацаш,
Даима
Бокъо яккха
Цунна тIехьа лаьттаб.

Наьна лоамашка кхийнача
Iа низ тийннача
Хьа къонгаша,
Хьа сий лорош
Дуккхаза цIий мехкадаьд.

Хьох есар де паччахь велча,
ЦIаккха ка ца агаш,
Турпал накха
Цар цунна
Массаз духьал лоатабаьб.

Тахан иpаз долча мехка
ДоаггIа дакъа кхаьча,
ГIалгIайче,
Денгар-денга
Тоалуш, хозлуш хьо латт.

Хьо паргIате йоаккхаш
мийхка,
Хьох бекхача къонгий
ЦIена цIий
Эрна дейна
Ца хиларах со кхет.

Кхоанено хьа ираз. Беркат,
Партен хьалхаленца,
ГIалгIайче,
Деборгхиларх
Шеко йолаш со вац.

Нагахь эше укх вай мехка,
Шоай вахар, низ кходаь,
Хьа къонгаш,
Шоашкар доагIар
ДIадаланза Iергбац.

Вахар бахьан къовсам
лоаттош,
Харцо юстар тетташ,
Лорадеш
Хьай сийрда сий
Хьо кхувш хулга сона лов.

ГIалгIайче, о ГIалгIайче,
Цхьа тIадам, цхьа тIадам,
Ца буташ,
Сай цIий эше,
Хьона дала буъ аз був.

________________

Цицкиева Радимхан

Са мохк

Со яь са мохк, хьеж со хьога,
Хьоца дел са къона дог.
Яц са моттиг нийсъе хьоца,
Хьо хилча – со сенах хьог?
Зиза теха беш мо ба хьо,
Хьоца са паргIата дувл.
Денгар-денга хьоцар безам
Ва са Даьхе, сов са бувл.
ЙоIар доагIар Iа дIадеха,
Ва са нана – ва са мохк.
Са хIама дац хьол тIех деза,
Аз са хьоца доах, са мохк.

_________________

Мальсагова Довхан

Школега

Школа, школа — са деза цIа,
Дуне сона довзийтад Iа.
Со яха еза никъ хьийха,
Нийсча наькъ тIа со яьккхай Iа.
Хьогар ийца сийрда кхетам,
Сий деш массаз дIахьоргба аз.
Вузе дийша цIа а ена,
Болх хьоца белга лаьрхIад аз.
Баркал оал аз хьона, школа,
Ia мел деннача дикачох,
ЦIаккха а йицлургьяц хьо сона,
Ia мел хьийхача дезачох.
Марша Iайла хьо, са школа,
Iилман сердал духъювла цIай.
Марша Iалда шо, хьехархой,
Дика дар сона хьийха даьй.

___________________

Плиев Махьмад

ТИЙРК

Доархо санна дорха долаш,
Ды мо хаьхка чоапах доха,
Хьалха кхувсаш талгIеш
йолаш,
Даим бирса эгIаздаха,
Да бIасийна лоама шовда,
Хьийдда доагIаш карардаьнна.

ТеIаь даьлла даьд хьо кIорда,
Лоама кер чухь есар хинна.
Готта я цу лоама кер чухь,
Яц дехийла, яц ловзийла,
Масса пхо мо иккха меттахь.

БIаргаш лекхаш хьалха фийла,
Да хьо доагIаш ловзадаьнна
Еррига ареш кхайкаеш.
Доккха дуне довза аьнна,
Хьай мукъаленна хоастам
беш.
ТIехьа хьежаш
Бешлоам-корта,
Латт ший берах доаккхал
деш.
Хет цо яхаш санна «Шортта»
Нанас санна хьехам беш.

____________________

Хамхоев Ахьмад

КЪАХЕГАМА МАРШ

Хьинар денал вай совдоахаш
Денош бийсаш ца къовсаш,
Турпал балхаш да вай кхехкаш
BopxI шера план кхоачашьеш.

Даьхен сий ду къахьегарца
Хьинар долаш кхийначар
Компарти я массаз а вайца
Коммунизме вай дугар

Припев:

Сийленца цIе байракх
Маьлха зIанарашц лепаеш
Кура гIа боахаш вай долх,
Говзача хьаькъалца
Iалам карадерзадеш
Турпалхоша толамаш доах.

Адмашта доккха ираз кхоллаш
Беча балхах кIаьд ца луш.
Да вай уж лакха лоамаш
оахкаш
Коммунизман ганз лохаш.
Тоаенна листа хьунаш санна
Мехкадаьтта вишкаш латт.
Лаьтта кIал из ца дита, аьнна
Вай говзанчаш бурош детт.

Припев:

Из я коммунизман белгло
Цун сийрда лир вайна гу
Къахьегарца яьккха эргло
Дерригча дуненна шаьра гу.

Дов ца дезаш, кхоане
Мехка рузкъа дебадеш
Вай да замаца хьалха долхаш
Жовхьарашца гIалаш еш

Припев:

_______________

Плиев Махьмад-СаIийд

Сай езар лийннача хIанз а со лест

Берал денз мерза бар
Кхехкашбоа тха безам
Къонача безамо тхо
хьесташ дар.
Дай духьал ма баьлар
Гуш бацар из кхерам
Тха шинне дегашта цар
бала бир.

Мерза дар тха берал
Маржа-яI кхы хургдац
Тхоай кхоане
цхьан лерхIаш
тхо гIоза дар,
Тейжа дар цун борол
Кхы со цо хьестаргвац
Сона лов, дай-ноаной из
шоана хар.

Хьалкхийра тха безам
ВIаши денна гуш
Зоахалол де аьнна аз,
хоам дIабир,
Дас-нанас беш хoaдам
Са дега бала беш,
Тха воI хургвац аьнна
жоп ма делар.

МассагI дар цар дувцаш
Лежкъаяь цар говраш,
Эсалча тайпан цох
йиший йоI йир,
Кхычунца из хувца
Дийцар цар кхы товраш
Къонача са дега цар
бала бир.

Сона кхы йоалайир,
Кхычахь цо маьрел деш,
Дог делхаш вIашагI тхо
цар къоастадир,
МалагI цар тIехьле йир,
Бера дог делхадеш
Йийкхаь сигле сона цар
кхоалайир.

Ханаш дIa ма ихай,
Дезалех со кхийнав,
Цунцарча безамо хIанз а
со хьест,
Укх атагI из лийннай,
ДIа хьаста со хьийжав,
Сай езар лийннача хIанз
а со лест.

Цу хана хъийжаь малх
ХIанз а тIехь хьежаш
ба,
Тха безам кхихкаь хьаст
хIанз а духбувл,
Цунах со хIанз а велх
Уйла са цунца я,
Из дага ехча со, хьаст
болчахь вувл.

Дай-ноаной ма ел оаш
ТIехьенна духьале,
Цар къона дегаш оаш
ма дохадел;
Безам цар Iалашбеш
Цар новкъостий хиле
Кхехкашбоа цар безам
оаш къоабал бел.

________________

Чахкиев Саид

УЙЛА

Лакхаленга никъ
ца лехаш
Цхьаккха дог хургдац.
Ди тIехь тоалуш доаца
вахар
ВIалла вахар дац.

Барг ма кхоачча доккха
дуне –
Адмий пхьоале я,
Цу пхьоален чу со а
даггар
Сай жIов етташ ва.

ЦIена уйлаш дег чу
ухаш,
Нийса дош аз лох.
Цар сай дIайхха дог
хьалдизча,
Уйлаш гучайоах.

Лоама хиш Iоуха
моттиг
КIоарг еле хул –
Адмий дег чу дош
са дуже,
Хьу аз боккха мул.

Адамашцар къаьста
цхьа ди
Даккха уйла яц:
Адмий безам лохаш
веце,
Сох поэт хургвац.

______________

Цечоева Лида

Тхона безац тIом

Сигал Iаьржа морхаш
ейча,
Дог кхералий кIалтIа
доал.
Малхо хозъяь сигле ейча,
ГIоздаьле из, сийрда
доал.

Дунен сердал вайна
яьккха
Парти я, хьалха яьнна.
Нийсча новкъа адам
даьккха
Вай бе боал-машар,
аьнна.

Сигла къега седкъий
санна,
Вай спутникаш я къегаш,
Планеташта гонахь
яьнна,
Вай ракеташ я лелаш.
Вахар тоадеш, вошал
чIоагIдеш
Коммунизма седкъий
долх,
Сийрда планаш
кхоачашъяра,
ОарцагIдаьнна вай а
долх.

Машар беза наха юкъе,
Из беций ираза гом!
Наха дезар да доттагIал,
Эшац цхьаккха тайпа
тIом.

ТIема доттагI! хаций
хьона:
Ираз долга — наьха оаз.
Дунен наха яххар йолга
Адма эша дега гIоз.

________________

Хашагульгов Махьмад

Оалхазаро кхерадаь оалхазарсага карадоагIа

(Лоацца дувцар)

Сага бIаргаш деладеш, дега хоза тоам беш, ший дошо зIанараш йоаржаяь цхьа йист къайла а яьнна, чубузаш лаьтта малх делкаъа хана хинначул боккхагI бар. ГIийло лела боамби санна кIай ши-кхо морх мара кхы сигала хIама доацаш, дIадаха ди санна сийрда йийкха ахкан сайре яр тIайоагIаш. Шоай, форд санна михо лестош, кхачашдоагIача беркатерча кIи кхашца, босенаш къоарзъяь дажаш доахкача доаханца, жан Iулашца, хIанзза со Iоъараваьннача хьунаца, чубузаш латтача малхо дошо зIанараш къегоча хозача Беш-Лоама кертаца, дог гIоздоаккхаш бIаргаш деладеш хоза яр хьа бIapгa мел гу шера аренаш.
Кхы а дукхах безам бодар са се ваъча лаьтта, наькъа йисте даьннача кондара кIотаргех гIийлача миха фево кер чу чам бола хьаж чулестош, бер долча хана денз аз ладийгIача, наькъа йистерча баьцала, лергашта тоам беш баскилгаша Iехаш, хьувзаш, кхесташ ypaгIa яха, иллеш доахаш чкъордаш лелаш. Цу хозаненца бей ког лувзаш, наггахьа сеце зизаш а доахаш, дикка хьуна со гаьна ваьлча, сона дайра тамаше хIама.
Цу хана со латтар, боккхача бартаца, йиззача цхьоагIонца шоай бIена кхача гулбеш доахкача зунгаташка хьежаш. Цхьа зунгат дацар къа ца хьегаш. Цхьадараш шоаш баьцах даьха кагий ги фийгаш бIена чу кхухьаш дар, вожаш шоаш чудихьараш дIа а дехке юха ухаш дар. Масса зунгат сиха лелар, дIайи-юхеи шо-шоай новкъа ухар, цар мел кхихьа хIама царел шоайла йоаккхагI яр.
Ма тамашийна хIама да-кха сел зIамига садоахка хIамаш иштта барт-цхьоагIо йолаш, шоайла доккхах дола хIама дIадахьа низ болаш хилар, яхаш аз уйла еча хана, хьамча бургац кхийтача санна тата а деш, зIамига хьуна, оалхазар кхийтар са наькха тIа. Ше тIакхетташехь а са дийллача коча качматагIа дегIала дера из сова. Из фуд ха са кхеле, лергашта юххе – «шув-в» аьнна тата а деш, топа маркъилг санна чехка тIех иккхар, зIамигача оалхазара тIакхувш доагIa кер. Ший фос мича яхар ца ховш, тувла денна кер, лакхо, сона гонахьа тайжа ши-кхо го а баьккха, хьунагахьа юха лестар.
Че кулг дахийта аз хьадаьккхар тайп-тайпара, сийна, моажа, IaжагIа, баьццара, бедаргаш а, лоацо ира зIок а йолаш къаьга жогIара ши бIарг а болаш, дукxaгIa хъунагIа хула тайпа зIамига, хоза хьазилг дар. Кер боаттIабаь ара дала мо детталора цун зIамига дог. Сона къахийтар цунах. Кер бIарга къайладаьнна дIадахар, зIамига хьазилг сох хьарчарах керо дIа ца кхоаллаш кIалхара даьлар.
Кертах кулг хьекха, хоза хьаста а хьаьста дIахийцар аз зIамига «хьаша». Ше са бера гIаьттача, цкъа кхашкахьа а леста, тIаккха хьунагахьа юха дахар зIамига хьазилг.

_______________________________________________________

25. 08. 2018 ш.

Дlахо латташ йола байташ карарча хана къахьегаш болча къонача йоазонхоша кхелла я. Цудухьа шун аьттув ба, хьамсара «Сердало» дешархой, хьалха хинна дlабахача йоазонхоша а таханарча йоазонхоша а даьча балхашта юкъе къоастам бе. Маьрша дахалда шо!

Дугенаькъан Мохьмад

ДоттагIа

ДоттагIа ва, кхайканза воагIар,
Бала беча, хилча гIайгIане…
Хала ца хеташ, хьона хьалхар воагIар,
Сийрдадоаккхаш шийца ер дуне.

ДоттагIа ва, ховр хьа къайленаш,
Хьоца декъар моллагIа хьа къа.
КIаьд ца луш, лорадеш хьа гIанаш,
Кхо ца хеташ хьона йоаю ха.

ДоттагIа ва, дог ший ахдоахар,
Дог а деха, хьувзаш хилча хьо.
Уллув волаш, хьоца цхьана садоахар,
Хувца ца луш деча дика-во.

ДоттагIа вац, массаза кхайка везар,
Гучавувлар эшача хана гIо.
Из-м ва, даиман хьох тешар,
Массане виц а вича хьо!

Хьо елаелча

Хьо елаелча, хийтта дале уне,
Ер дуне хIанз сона маьрша гу.
Хьо елаелча, тешаме я кхоане,
Хургдоацачох теша волалу.

Хьо елаелча, беза бале а бала,
Баппа санна тамашне байлу.
Хьо елаелча, дег чура байна ала,
Кхы бовргбоацаш санна лоталу.

Хьо елаелча, харцонашца аьча,
Зиза техе, дог са детталу.
Хьо елаелча, гIайгIа согар яьккха,
Михо шийца ловзаеш сона гу.

Хьо елаелча, бIаргаш дайча санна
Дунен тIа мел дола ийрчдар хоза гу.
Хьо елаелча, маьлха зIанараш санна
Са вахар Iа хьайца къегаду.

_____________________

Ганенаькъан Зухра

ЦIена никъ

Массаза Даьлагара шо дехаш,
Харцонна духьал къургаш деш.
Лел со цIена наькъаш лехаш,
Дала денначох хам а беш.

АлхьамдулиллахIи яхаш,
ДIаухаш да деза денош.
Атта деце а бакъчунца вахаш,
ПаргIата да сийдола синош.

Дунен хозал сенна еза,
Яхь хьа цIийца ца хуле?
Мехка вахар сена эша,
Барт тайна из ца хуле?

Хилийта уйла, нигат цIена
Хьай курал дIаяккха дог.
Бартаца, безамца хьо денна,
Хила хьай къаман сийдеш саг.

Дахаргда вай массахана,
Къамаш хьогаш, машаре.
ДIагIоргья барт болаш зама,
ТIехьаяр хургья иразе.

___________________

Овшанаькъан Макка
Бера ха

Бера ха хьо сих ма ле,
Со даьна нанна эздий кхее,
Вайна юкъе барт Iа бе,
Вахар хургдолаш машаре.

Къона ха хьо мекъ ма ле ,
Хоза я вай сигале,
Вахар сона мерза ма де,
Везар, Iа со йиц мае .

Къонал Iа со Iеха ма е ,
Гаьнара зурам хоза ма е,
Дезац сона вахар азале,
Са хIара Iуйре маьрша е …

Оагlув кийчъяьр Матенаькъан Илез

№126-127 (12062-063), шоатта, 25 август, 2018 шу / Суббота, 25 августа 2018 года

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *