Даьлах кхерар

ДIадахача пIаьраска дийнахьа Наьсарен керттерча юкъарча маьждиге рузба деш нийсвелар со. Цига имамал деш волча ЦIолой Хизира вай мехка латташ долча хьалах юхьанца къамаьл а даь, дIахо цу тIа гIолла Даьлах кхерарах лаьца хьехам беш хутбат дийшар. Ишта дар Хизира баьча хьехамгахьа хинна къамаьл:

— Массавола саг ше кхеллача ший Даьлах кхераш, Цох эхь хеташ, Цо аьннар кхоачашдеш хила веза, шийна ялсамале Iалашъяр духьа. ХIана аьлча, Дала шийна гIулакх де мара кхелладац Аз шо, йоах вайга, сийдолча Къуръана чухьа.
Тахан вай дергдола къамаьл, — Даьлах кхерарах да. Массаза хутбат дIа мел доладеча хана оал вай, укх чу мел багIача нахага а, эггара хьалха из дIаяхачо шийга а – Даьлах кхера, аьле. Из фуд аьлча, вайл хьалха дIа мел бахача нахага а, вайга а, вайна тIехьа хург мел болча нахага а Дала шийх кхера яхаш деш дола васкет да. Цул совгIа, Даьла салам хилда цунна вай Пайхамара дезагIа долчарех васкет а да из.
Пайхамара асхьаб хиннача, Жабала воI МаIазо аьлар йоах: «хIай Даьла элча, васкет де сога, аьнна. ТIаккха, Даьла салам хилда цунна Элчас аьлар цунга: «Даьлах кхералахь, хье къе миска вале а, паччахьа вале а Даьлах кхералахь», — аьнна.
Даьлах кхера яхаш деш дола васкет, дика мел дола хIама шийгахьа хьагулдеш да. Нагахьа, саг Даьлах кхераш вале, зулам дергдац цо, хьарамча хIама тIакхувдаргвац из, харц лувргвац из, нагахьа санна цхьан тоабан хьалхаваьнна латташ вале шийна тIехьарча наха тийшаболх бергбац цо, миска саг ше вале шийна доагIар мара хьаэцаргдац цо. Массаволча бусалба сагага Дала кхайкадеш дола хIама да Даьлах кхерар. ХIаьта Даьлах кхерар сенца хьаькхоачашхулаш да, сенца хьаховш да? – Из кхоачаш хул нагахьа санна вай Даьлах эхь хеташ дале. Даьлах эхь хеташ волча саго ма дарра Даьлах кхерар хьалдуз. Даьлах эхь хетар дика мел долча хIаманна бахьан да.
Даьла салам хилда цунна, вай Элчас йоах ший асхьабашка, Даьла раьза хилва царна: «Хьога васкет ду аз, везеи воккхеи волча Даьлах эхь хеталахь, мишта? Хье бIаргагуш волча Даьла лаьх хьайна хетача тайпара Даьлах эхь хеталахь. Iайх фу леладу ховш хьайга хьожаш Даьла волга ховш Цох эхь хеташ хилалахь», — аьлар йоах пайхамаро. Цхьаькха васкет да Элчас даь тоба дирца дехке довла аьнна. Джабала воIо МаIаза, васкет де шийга аьнна дийхар йоах Даьла Элчангара. ТIаккха Пайхамаро аьннад цунга: «Iайха во хIама дича дехке валарца тоба делахь». Цхьаькханахьа йоах Пайхамаро иштта васкет дир аьнна: «Iайх во хIама дича цун тIехьа дика хIама делахь, Iа даь во цу дико дIадоадергда хьона», — аьнна.
Иштта Даьла Элчас вайга даьча васкетех да параз ламазаш лораде аьнна, ламаз дина бIоагIа ба. Элчас йоах, «Параз ламаз ма диталахь хье лоIаме а волаш, ханнахьа ламаз делахь, ламаз дича суннат Iамал елахь». Джабала воIо МуIаза йоах: «Ший кулг хьалаьцар Пайхамаро, ва МаIаз хьога васкет ду аз, хIара ламаза тIехьа, хIай веза Даьла хье хьоаха ве низ ба сона, хьайна хоастам кхайкабе, шукар де гIо де сона, хьайна хоза Iибадат де гIо де сона аьле из оалаш хилалахь, из тасбихь яханза ма Iелахь цхьан ламаза тIехьа», аьнна.
Иштта Вай Пайхамаро Даьла салам хилда цунна даьча васкетех кхоалагIа да, – «Iайха нахаца леладу гIулакхаш, царца ду балхаш хоза хилийталахь, цу наха хьайгара дика дIакхоачаш хилийталахь, наха юкъера гаргалол хоттар чIоагIдеш да хьона из аьнна. Адамаш хьакхелла Даьла хозача гIулакхаца ва хьона. Нахаца хозача гIулакхаца хила веза хьона», — аьнна аьлар шийга йоах Пайхамаро.
Даьла Элчас аьннад: «Эггар хьалха Iа хоза гIулакх лаца дезараш хьа даи-нанеи да хьона». ХIаьта Дала Къуръана чухьа йоах: «Оаха васкет даьд нахага хьай даьцеи-наьнацеи дика хилалахь, аьнна». Иштта ший гаргарча нахаца дика хилар а Даьла Элчас вайга даь васкет да из лорадеш, кхоачаш деш, вай даьца, наьнаца, гаргарча нахаца масса долча адамашца хоза гIулакх долаш хила деза вай.
Абу Зарро йоах, Даьла раьза хилва цунна Пайхамаро васкет дир шийга укх тайпара: «Гаргалол хотталахь, хаьда яле а гаьнаяьннаяле а, из хоттар наха юкъе эр-безам совбоаккхаш хIама да хьона. Доххьал хьайна хьадаьча дикан дика де ца а гIерташ хьайна во даьча сага Iа дика дар, хьайца дIахаьда вагIача сагаца Iа гаргалол хоттар дикагIа да хьона». Элчас йоах, Даьла салам хилда цунна: «Гаргалол хоттар вац хьона шийна дика дича цун дохьал дика деш вар, хIаьта гаргалол хоттар ва шийцара хаьдачунца хотталуш вар, шийна луш воацачоа хIама лушвар». Иштта Пайхамаро даьча васкетех да, кхалнахаца лерхIам лелабар хоза гIулакх леладар, царцара гаргалол хоттар, кхал нахаца дика хилар.
Сийдолча гIулакхех да-кх воай мотт вай лорабар, ши кулг лорадар. Пайхамара асхьабех цхьачар йоах, васкет де сога аьлар цхьанне, тIаккха Пайхамаро аьлар цунга: «Хьай метта доал дой Iа? ТIаккха цо, аьлар метта доал ца дой кхы сенна доал дергда аз? ХIаьта кулга доал дой Iа, аьнна хаьттар цунга Элчас цун ца дой сенна дергда аз доал, аьлар цо. ТIаккха Элчас аьлар, хьай меттаца дика дар мара ма алалахь, дикача хIаман мара хьай кулг тIа ма дахийталахь, има диллача сага болх ба хьона из», — аьнна белгалдир йоах Пайхамаро шийга хаьттачунна.
Воашта ма могга дика хIамаш хьадеш, хозача гIулакхаца долаш, воай метташ бIехача, харцача, воча хабарех лорадеш, бакъдар мара ца дувцаш хила деза вай. Воа Даьла, тхоашка Пайхамаро даь уж васкеташ кхоачашдаьрех делахь тхо, дикаш дерех, делахь тхо цIена има дилла хьай лаьш тхох хургдолаш. Воа Даьла, тха мох лорабелахь, бусалба наьха мехкаш лораделахь, бусалба наьха сий, цIий лораделахь, кхычахьара зулам тхона чу ма дайталахь. Лораделахь тхо вонах а зуламах а.
Из аьнна чакхваьлар ЦIолой Хизар. ТIаккха шоай ламаз а даь нах дIа-хьа къаьстар.

Матенаькъан Илез

№156-157 (12092-093), шоатта, 20 октябрь, 2018 шу / Суббота, 20 октября 2018 года

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *