Циски, цогали

Дехкий лувцара тIера дац аьнна, наха эккха а даь, моцалла, халонна тIа мел боа чо Iо а баьнна, юртал ара, кхалаж дIакхийсача дижа уллаш цхьа циск хиннад.

Шийна яа хIама лаха, вIаштIехьа доале, наьха бун чура котам яхьа дага долаш, юрта йисте дена цогал тIакхаьчад цунна. Шийна из бIаргадайча цец а даьнна, цогала хаьттад: — сона ца довзаш цхьаккха а аькха ма дац. Хьо фу аькха да-те? Сона хIанзолца хьо санна аькха бIарга а ма дайнадац.
Ше цогала ца довзилга хайнача циска дагадехад, цогал мелла говза дале а, из Iехаде. ТIаккха циско цогалга аьннад:
— Дунен тIа мел долча аькхан аьла лом да, лома нана цIокъ да, цу цIокъа нана да со.
ТIаккха цунах ший хьаьша а даь, ший къорга чу из Io а хоадаь, оакхарашта курал а еш, цунца даха дагадехача цогало цунга аьннад:
— Укхаза шийла а я, тIаьда а я, хьо со долча даха доагIаре, аз дижа мотт кIаьдеи, дагIа меттиг йIайхеи, екъеи хулийтаргьяр хьона. Яа котами, гIажи, москали, боабашки эшийтаргьяцар аз хьона. Боккъала доагIадалар хьо соца даха.
Бокъонца ше аьнначох цогал тийшаьлга хайнача циско аьннад:
— Мегаьд, доагIаргда со, хьона иштта чIогIа со дар дезе.
Циск шийца дIа а дига ший къорга чу дикагIча метте Iо а хоадаь цунна, ше аьннача тайпара, даа xIaма тIа а дахьаш, оакхарашта куралаш а еш лелаш хиннад цогал.
Котам, москал, гIаж а юаш дагIача цисках, ше тоа ме лу, чо тIа а баьнна, ше ма дарра циск хиннад. ТIаккха ше цо Iехадаьлга хайнача цогало аьннад цунга:
— Хьо цIокъ дац, хьо бокъонца дола циск да. Цхьабакъда хIанз цIокъ да, аьнна, цIи дIа хезай хьа. Хьо деце а цIокъ хиланза даргдац.
Иштта циски, цогали дахача хана чайво цогалга хаьттад:
— Хьайна фу делча бIаргадайтаргда Iа из цIокъ? ТIаккха цогало аьннад:
— Хьо сайна дукха езаш хиларах де а дийна, бIарчча бежан дахьаш хьо йоагIе бIаргадойтаргда аз из.
— Мегаьд — аьннад чайво, — дахьаргда аз.
Цул тIехьагIа кхийттача берзо хаьттад цогалга:
— Аз хьайна берста устагIа беча из цIокъ бIаргадайтаргдий Iа сона?
— Хайра мах-м бац Iа лур, хIаьта а хьа юхь йоагае карах далац сона. Цхьабакъда устагIа берста хила-м беза.
Цогало берза а, чана а цхьа ди диллад дахка дезаш. Шоашта йиллача ханна, шоашка аьннача тайпара бежани, берста устагIеи дахьаш дена кхаьчад чаи, борзи. Цогало царга аьннад:
— Из хьаарадаьлча цун шох бIарг кхете цо xIaлакдергда шо. Бози, хьо укх кIотарга тIехьашка дIалачкъа, хIаьта хьо ча укх хена тIа яла. Шоаш долчара дIа-юха ма хьалаш. Аз шо укхаза долга а ца хойташ, фо кхетийта доккхаш санна, арадоккхаргда из.
Цул тIехьагIа чу а даха цискага аьннад цогало:
— Хьох бIарг тоха ена чаи, борзи я ара. Царна хьо циск долга дIахойя гIулакх дика хургдац. Мосаш а совсайийя, цIог ypaгIa а дахийте, цергаш гуча а яьхе, бIаргаш а къоарзадийя, хьалъара а даьле наIарга гIолла цхьа-ши го а баьккхе юха чудола.
Шийга цогало аьннача бесса, мосаш а совсаяь, бIаргаш а къоарзадаь, цIог ypaгIa а дахийта, гобаьккха а даьнна, кIотарг йолчахьа циск хьаластача, кIотарга тIехьашка лечкъа йоаллача берзо кхера а енна, Io a тeIa баьцаш оагаяьй. Цига, баьцо тата дича, дахкилг ба мотташ циск тIатоссаденнад.
Циска ше бIарга а яйна, из шийна доагIа мотташ, дIаиккха борз бIаргаяйна циск хена тIа гIолла ypaгIa хьийддад, тIаккха хена тIа ягIа ча из шийна доагIа мотташ кхераенна чукхийтта яьттIай.
Цига хиннар кхыча оакхарашта дIадувца борз дийна йисай, хIаьта цискаи, цогалаи дезе бежанеи, хьашт дале устагIани, дезе чай дулх хиннад.

№161 (12097), шинара, 30 октябрь, 2018 шу/Вторник, 30 октября 2018 года

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *