Ханнахьа дарба дайталаш, дика лораш болаш ба шоана

1931 шера я тха нана Маржан. Цо лайна хало бIарчча книжка язделлал я аьнна хет сона. Пхийттара ялчахой маIача наха когаметта кхалнах болаш, говрашта когаметта шерч долча тIема хана СибарегIа кхашка ялатий токашка болх баь, ветеран тыла я из. Хало ла Iема, хIама сатоха ховш я. Хьиннаре кахьегачарегI хиннай из укх тIехьарча 10-12 шерашка кхаччалца. ХIаьта хIанз лерттIа дIалела а тIехьа могаш яц из. Бакъда ягIаше цхьацца хIама хьаде гIерт. Ше цамогаш хилча, дукхагIа бола гIалгIай санна больнице хала йодаш хиннай из массахана а. Фу хала? Из-м вIаллла а хьатIаэцаш а хиннаяц укх кхаь-диъ шерага кхаччалца. Доаца лазар да хьона, аьле висара а кIалвут цар яхаш, дувцаш хеза яр из. Цул совгIа наха ше бахьан долаш хало хилар кхераш яр. Мел ше могаш йоацаш хилча а, — «со больнице яха езаш яц», оалар. ХIаьта оаха скорая помощь хьаехар цун.

Цкъа иштта во хьал долаш кхыметтел маькха хьадж хьакхийттача а ца лоалуш хилар из. Больнице дIайига тхо делча дов дир тхона. «Йита со, сай цIагIа яла безам боагIа са», — йоахар. Оахош дувцар цо тIа ца эцандаь, из кхы а халагIа хилар кхераш Iийр тхо, цунга кхы хIама ца оалаш. Цул тIехьагIа сихха хьйийхар скорая помощь. Ала деза, хьакхаьча лор бIаргаейча тха йиша Лейла шек яьлар, ер мо йолча лоро фу гIо дергда, халача унахочоа, аьнна. Къона 23-24 шу мара хургдоацаш, кхы дукха поалхам болаш говзанча, я аьнна аргдолаш яцар оарцагIа ена лор Марина. Бакъда массехк минот ялалехьа уйла хувцаелар Лейлай. Ший болх цун дика ховлга а, денал, сабар цунгахьа долга а гучадаьлар уллув мелволча Маржан дезалхочоа.
Хатта дезар хаьтта, де дезар ше даь яьнна, кIезиг-дукха из меттаеначул тIехьагIа аьлар, больнице дIайига езаш я хьо, аьнна. Унахо духьалъяла йолаелар. «Дукха яхийла хьо йиIиг, баркал хьона. Сона цига яхаяр аьнна де гIо дац», — халла садоахаш йоахар нане. – «Хьо йоацаш укхазара дIаяха бокъо яц са – йоахар вокхо. – Цига дика хьожаргба хьога, атта садоахаргдолаш аппарат оттаергья. Хадданза тIахьожаш лораш а хургба» — йоахар лоро кIаьдда, амма лер цIенхашта дар. Иштта дувцаш цхьа ткъаьх минот дIаяьлар. Юххера а медицински болчакх хьачуяйтар Маринас. Берригаш а цецбаьлар, ший больнице дIайигийта, цу болчакха из дIатаяьла раьза хилча. Иштта халла больнице кхоачайир тха нана. Цига дIакхаьчача из кизга чакх а яьккха, Iоюжайир реанимаце. Маринас яххача тайпара я а яр укхаза садоахийташ йола апппараташ, хадданза тIахьожаш лораш. Из цига Iоюжяьлга хайначул тIехьагIа мара дIаяханзар ер йоалаеш ена скорая тIара лор Марина.
Реанимаце бийса яьккхар. ШоалагIча дийнахьа хронически бронхит да, дега ишемия яха лазар да аьнна, терапевтически отделене Iоюжаяь дарба деш ши кIира даьккхар. Ше цу больнице мел яьккха ха, шийга мел хьийжа лораш мел дика хилар шийца дувцаш хул нани. Реанимаце уллаш-м бер санна хьестар со оал. ХIаьта терапия хинна лор КIориганаькъан Фатима ший нана из йолаш санна хиннай. Молхашца дарба дарал совгIа, юххе Iохайна хоза йистхиларца а, терко лоаттаярца а хьаметта йоалайир дезткъара яьнна унахо. ЦIий кIезига долга хайначул тIехьагIа оарц а даьккха донарски цIий тохийтар.
Цигара йийрза цIайоагIаш Фатимас аьннадар цунга шера шозза Iоюжаш хьай могашала гIо дайталахь, аьнна. Амма тха нанас дукха хьатIаийцадацар цо дувцар. Цудухьа дукха ха йоаццаш юха а, халча хьале а йолаш, больнице йига езаш хилар тха из. Юха а ший лора дика говзанча йолаш гучьянача Фатимайна тIа йига дарба даь ерзайир Маржан. Бакъда хIанз дика дIаийцад йоккхача сага цун дешаш «Нани, хьа могашал лоаттаяра 20 % мара тхона дакъалоацалургдац, 80% хьона тIехьа я. Хьай ханнахьа шера шозза, бIаьстии, гурахьаи больнице Iоюжаш могашала гIо-новкъостол дайташ хила еза хьо. Кхаь бетта цкъа, лорашка чакхъяла еза. ХIаман юхагIерта йиш яц». Шийна зерате хьа мел венача хьаьшага оал нане, дика ба шоана лораш, ма дика хьажар-кх уж сога, аьле.
Иштта баркал аьнна йоалаш яц Маржан лечара ше кIалхаръяьккхача лорашта а, медсестрашта а. Къаьстта КIориганаькъан Фатимайнеи, Ачалкхерча скорая помоща лора Маринайнеи. «Дала шоай тIехьено белабеш боахаболба уж. Ираз долаш бахалба уж» — да цун дешаш.
Укх текста чу цхьа масал да. Цхьавола лор во волаш гучаваьннав аьнна ца Iеш, ханнахьа лорашка долхаш, вай могашал лоараеш хила деза вай. ХIаьта дика лор мала ва, воацар мала ва ховш хила деза.

Бохтарнаькъан ХIарон

№177-178 (12113-114), шоатта, 1 декабрь, 2018 шу / Суббота, 1 декабря 2018 года

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *