Эшачарна гIо деш хилар

Декабрь бетта доагIа 3 ди дагадоагIаш а из дездеш а хул дерригача дунен тIа. ХIана аьлча цу дийнахьа дерригача дунен тIа дездеш да заIапхошта хетадаь цIай-ди. Цу дийнахьа массайолча дунен шахьарашка тайп тайпара вIашагIкхетараш дIакхохь, дегIаца айп долаш, е могаш боацаш заIап болча наха лаьрхIа. Из хьожадаь да цар вахар сийрда даккхардухьа, дилла цIагIа багIаш хургбоацаш, дунен вахара боламца ийна уж хургболаш, кхыболча наха нийса баха бокъо цар хургйолаш.

Дерригача дунен тIа бахача 7 миллиард совгIа болча нахах 7-гIа дакъа нах заIапал долаш ба. Уж хул 1 миллиардага кхоачаш нах. Царех 14 миллион совгIа саг Россе а вах. Уйла йича, дукха адам да из. Дунен тIарча масса паччахьалкхен кулгалхой, могаш боацаш, заIапал долча наха шоай вахаре алсамбовла, могаш болча наха санна къахьега, чу-ара бовла аьттув хургболаш, царна дарба дара тIехьа къахьегаш, болх беш ба. Къаьстта кхычар гIо-новкъостал доацаш, ший вахара наькъаш Iалашде аьттув боацачарна.
Ер ди дезде доладаь сов дукха ха еце а, ший моттиг хьа а лаьца ма хетта низ чубенна нийсача боларца додаш да. 1992-ча шера 47 сессиях вIашагIкхийттача, ООН генеральни ассамблеяс хьакхайкадаьд, декабрь бетта 3 ди заIапхой ди хилда, аьнна. Массайолча дунен паччахьалкхенашка цар баь тIахьехам ба цу дийнахьа заIапхой шоай цIеношкара ара а байна, могаш болча наха нийса леларгболаш. Из ди царна дIадовзийташ вIашагIкхетараш дIакхохьаш болх барал совгIа, цар вахар эргдаккха деза, аьнна а хьоадаьд. Хьоаха ма дарра дерригача дунен тIа цхьа миллиард гаргга заIапхо вах, дунен 100 дакъах 15 дакъа нах ба уж. Царех дукхагIбараш, балха гIулакха а, вахара хьалах а кхоачам боацаш, догъийша, къе, хала боахкаш нах ба. Болхаш-боагIаш бIаргбайча, гонахьарча наха дег тIара тIаэца тигац уж. Бакъда, тIехьарча хана, дерригача дунен тIа паргIато яржачул тIехьагIа, заIапхой шоаш а, цар бала бараш а оарцагIбайна, из гIулакх кIезиг-дукха меттадоагIаш латт.
Дерригача дунен тIа санна ГIалгIайче а ба заIапхой. Уж боацаш царех хаьда-м цхьаккха мохк хургбац. Бакъда, мохк ше боккха цахиларах, укхаза баха нах ахмиллион мара цахиларах кхычахьа санна дукха бац вай мехка заIапал дола унахой. Вешта наьха дукхалга-кIезигалга хьежача тоъал ба уж. ЗаIапхошта вахар аттача даккхар ловш, царна доагIа гIулакх деш, уж цIагIара хьаара а баьха, наха юкъе лелийтар ловш дукха болх дIакхохь вай мехкарча Iаьдала урхленаш а, къахетаман фондаш а, дукхача юкъара болх лелабеча къахьегамхоша а. царна уллув дIа а айтта болх дIахьош ГIалгIайчен унахцIенон министерсва викалаш а ба.
«Дег тIара баркал оал аз заIапхошта терко еш цар гIулакхага хьошаш болча наха – юкъара болхлелабечарна, хьехархошта, лорашта. Къаьстта лерхIамца баркал ала безам ба заIап долча берашца къахьегаш цар хьал теркал деш, дешар тIехьа а, дIахо вахаре саг алсамваларгахьа долча даькъе а болх беш болча наха. Хьамсара мехкахой! Укх дийнахьа а кхыча деношка а вайгара гIо эшача нахага хьожаш, цар дехар кхоачашдеш хилалаш, къаьстта шоай дегIа доал дулуш боацача унахошка. Дег тIара ловца боаккх аз, массанена моаршал, машар, ираз, сабар, безам, гаргарча наьха терко хилар дог доахаш», – йоах, инстаграмма ший оагIон тIа ГIалгIай мехка УнахцIенон министра Iарапханаькъан Марема.
Саг шийна хало тIакхаьчача кулгаш Iохецаш, дог дилла хила йиш яц. Дицде йиш яц халон тIехьа атто йоагIалга. МоллагIа сага хьадешдола хIама мел кIезига боарам болаш дале а, из хьадаь чакхдаьлча цох доккха гIулакх хулаш хул. Наьха хьашташ кхоачашдара тIехьа гIо хул. Тахан хIаране ший гIулакх кхета а даь, наха из дерга хьежаш ца а вагIаш къахьийгача, гIулакх ди тIехьа дегIадоагIаргдар.
«Мичча тайпара вале а, саг – саг ва. Со дукха хана денз тийша я, моллагIвола саг нахах лечкъаш хьагуча ца воалаш вагIа, ше эсал хиларах, е наха ше бIаргавайта кхераш хиларах, е шийх нах белар кхераш из хиларах. ДукхагIа из да, вай Кавказе дахача наьха оамалга хьежжа. Из уйла дIа а яьккха, шийна ваха хьажа веза саг, могаш вале а веце а. Цхьаькха а да вай кхетаде дезаш, хала хIама да могаш воацача сагах заIапхо мара ший цIагIарча наха цох кхы дIахо саг лоархIаш цахилар. Дукха хулаш долча тайп-тайпарча вIашагIкхетарашка арабоахаш, цига сакъердийташ хилча майра бовл заIапхой. Цул совгIа, уж шоаш дакъа лоацаш болаш из цIай дале а, е моллагIа кхыдола вIашагIкхетар дале а, уж хилча, вокхар а дог доагIа иштта хила. ТIаккха хала да цIагIарча наха, хьай дезало хьоца къамаьл дувцаш ца хилча, шоашта ловча тайпара унахочунга хьожаш хилча. Хийлане ладувгIа тигац заIапхошка, цар вахара уйлашка, тIаккха дIакIорда а дай соц саг. мегаргдац ший сагаца сов хьарама хила. ЗаIап бола нах шоаш цамогаш хилар диц а даь, кхыча наха нийса баха хьажа беза укх дунен тIа. Иштта саг вахаш хилча кхычарна а хьокхам хул цох. Цул совгIа диц де йиш яц, моллагIча лазара духьала Дала вайна маьл язбелга. Дерригача а дунен тIарча заIапхой денца даькъала бувц аз могаш мел боаца нах», — йоах, «Мял» яхача фонда кулгалхочо Дзейтанаькъан Лейлас.
Цхьаькха а да теркал де дезаш. МоллагIа могаш воаца саг бIарга вайча, цхьа тамашийна цун бIарахьежаш оамал я вай, дунен тIа из ишта хила йиш йоацаш мо. Цудухьа, наьха бокъо цхьатарра хургйолаш, нийсача уйлашца хила беза нах. ЧIоагIа теркам бе безаш хIама да наьха кхетам лакхбар. Кхетам боацача сага фуннагIа а ду, нийсдар е дацар аьнна, къоастам ца беш. Цудухьа ший дешарцара гIулакх тоаде деза массане а. «Шийгахьа Iилма доаца саг – веннача сагах тара ва, кхетам боаца саг – хьайбах тара ва», яьхаш да.

Матенаькъан Илез

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *