Циски, дехкийи

«Хьайбаех дола гIалгIай фаьлгаш», оттадаьраш: Д. Мальсагов, Б. Зязиков. Нохч-ГIалгIай книжни издательство, Грозный — 1961 шу.

Шурий xIaнгe тIapa тIoa баъарах эгIазъяхача цIен-нанас, йийтта аракхессад циск. Ший лазача дегIага ла а дувгIаш, горанга чу дагIаш уйла яьй циско: «Кхы-м доадергдац аз, хьона, уж мискаш дехкий. ГIулакх а мича хетт укханна-м, аз ше царех лораярах. Ховргда-кх хьона хIанз, цар хье хIаччий мишта йоакх».
ДIахьажача бедда бода дахка бIарга а байна, кхайкад циск:
– Жи, хьабел хьай со долча, сона безар хьо цхьан гIулакха.
«Айяхь, дIадиллахь сона, Дала лораболба со хьона тIабоагIача балийх!» – аьнна, циска кхайкарга юха ца хьожаш, къакъ, аьнна, баха ший Iypгa чу ийккхаб дахка.
КIийленна даьгIа-даьгIа, лора а баь, арабаьннача гIолла, лаьцаб цо дахка.
– ЛадувгIалахь!.. ГIойя, дерригача дахкашка со кхайк боккха а, зIамига а ца къасташ, хIанз денз мaшар ба вай, вIаший къинтIера довлара хьадувла а йоах вайга, аьле, хьагулде дехкий, – аьнна, дIахийцаб из циска.
Бедда бахача цо, укхаза а, дIа а, хьалла а, Iоа а – массанахьа а дахкех дIатехад циско шийна тIадилла хабар;
– ХIанз денз машар ба вай, вIаший къинтIера довргда вай, хьагулле йоах вайга циско!
3Iамига дехкий гIоздаьнна, ловза лилхад… Доккхий нана-дехкий цецдаьнна, вIаший бIарахьежача дагIийсад…
– Довла хIаьта, довла, гIo вай, хьажа вай цо фу йоах, ер а хьа ма хийцабий цо, бакъ хила а мег из-м, – аьннад цхьан дехко.
Цу горанга чу хьагулдала доладеннад дехкий. ДоккхагIа дараш гаьно, агегIадараш циска юхехьо, Iохувша даьннад дехкий. Цхьа дола кагийдараш, геттара айхьаза даьнна циска цIогаца ловза доладеннад. Мишта дола-хьогI ер, аьнна, хьалхашка а баьнна зем баккха эттачоа, циско кертах тIод хьокхаш хиннад.
– Хьайла укх наьха аьладит, даьра яц укхан-м, ира меттале е аьрхIа а, мIараш – оалаш хиннад циско хьаьстача дахкилга.
Царел тIехьабисаь цхьа дахкилг, хала астагIа а лелхаш, бена хьаэттаб. (Тхьовра цкъа Iypгax чуэккхаш циско тессача мIаро яьча човнах астагIа баь хиннаб из). HaIapa caнaгIa тIа этта ай а бенна, хьалчухьажаьб из цискагахьа.
– Дьара дац ер-м хIамма а хувцаденна, тхьовра ше хиннар да-кх, дилла ший хинна боагаш бIарг а, овраш санна дIадагIа мекхий чеш а тIехь – аьннад астагIча дехко. – Даьра бац со-м укхаза Iе раьза, – аьнна, дIаийккха шийна ма могга баха Iypгa чу ийккхаб из.
– ХIанз дерригаш а гулденна даьннадий шо? – хаьттад циско, дегI хьоадеш, тоссадала тIодаш тIа нийс а луш.
– Дерригаш а гулденнад – аьннад цхьан дехко.
Iотоссаденна даха наIара санагIа тIа а даьнна, эгIазе, цIимхара бIара а хьажаь аьннад циско:
– ЭхI, сабар делаш, диц а даьра деннадар со-м… Вай-м даьра да къоастаде дезаш цхьаькха хIама а… Сабар, сабар… дехе ма хьовза, даха моттиг яц шун-м. Айя, хьаьр кIийле йизза Iоиха дадаш фийгаши, буртигаши доллашехь футтаройна, лаьжгаши, галеши дохаду-кх цар, яхаш истий ба шоана-м чIoaггIa латкъаш.
ТIаккха чуийнад циск дахкех дорх яккха.

Кийчдаьр
МАТЕНАЬКЪАН Илез

№193-194 (12129-130), шоатта, 22 декабрь, 2018 шу / Суббота, 22 декабря 2018 года

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *