Оаша аьннадий баркал?

БIарчча итт дийнахьа салоIаш цIагIа а баьгIа юха балха арабайнаб дукхагIбола паччахьалкхен болхлой. Цхьабараш салоIаш хиннабале а, цхьаькхаш е болх беш, е сагота гIулакхаш юстарадоахаш къахьегаш мукъа боацаш хьийзаб. Дале а, дегIои, синои, хьаьвои салеIа хургда, аьнна хет сона лаьрххIа болча балха тIара уйлаш дIаяьнна хиларах. Вайх цхьабараш а ба иштта цу боламца ийна. ХIаьта хIанз керда шу хьаоттарца, укх 20I9 шераца маьрша а, пайдане а, иразе а даха уйла йолаш хургда адам.

ДIаяхача ханашкахьа воашкара дийна гIалаташ керда ца доахаш, кхы уж ца дувлийта хьожаш, цар оамал гIулакх дицдаь дуташ, дIахо йодача хана дог-цIена а, маьрша а, машарца а, хьаькъалца а даха хьажа деза вай ираз хилар воашта дезе. Воай мохк тоабеча а, халкъ дебадеча а, къаман оамалаш нийъсеча а – цу дерриганен бокъо меттаоттаеча а къахьегаш даха хьожаргда вай, Дала аьннадале. Ишта вахачунца хургда-кх ираз! Ший къам, мохк дукхадезачо леладергдола гIулакхаш да уж.
ДIадахача 20I8 шера дог гIоздоахаш гIулакхаш хинна дале а, дог делхадеш а, наха юкъе ца тоамаш хулаш а, нах хийра бувлаш а ханаш ихай вайга. Кхы массаза машар болаш а, нах вIаший безаш а латтац ха. Бакъда, хьаькъал долча наха катеххе дIадоакх из цу тайпара нийсденна гIулакх. ИйгIараш а, гIараш яьраш а, во мотт бийцараш а нах ба, бусалба дог чу а доаллаш, хIаьта бусалба саг воасталуш а, ше дувцар леладер фуд ховш а хила веза.
ХIара шера дездеш да январь бетта цхьайтталагIча дийнахьа белгал а даь дIахьош дола Халкъаштаюкъера баркал алара ди. Из ди укх хана белгалдаьд кердача шераца болалуча хана, дIадахача шерашкахьа хинна вош диц а даь, хIетта дIадоладеннача кердача шера шоайла тIера а болаш, маьра а болаш дIа-хьа баркал а оалаш нах бахаргболаш. Бакъда, юххьанца лаьрхIар ишта дале а ма хетта чакхдалац из гIулакх адамашта юкъе, хIана аьлча нийслу наха юкъе сихавар а, шийна даьр ца дуташ а саг, дале а дикабараш а болаш ба дуккха.
Нахаца кIаьда, Iимерза хилар лакха мах беш хиннад массаза а, хIана аьлча шийна даьча гIулакха духьал баркал оалаш саг хилар наха юкъе машар оттабеш гIулакх да. Цу хIаманца шоайла ираз, аьттув, диканга догдоахалга, гIадвахар декъ наха. Шийна даьча диканна духьал дег чура баркал кхайкадеш, сагIа хилда оалаш, е вIалла шийна дика даьдеце а, нахаца юхььелаенна саг хиларо нах вIашкаоз. Халахетар даьдале, цун из дохьал даккха, из тоIаве, ийрчаваккха ца а гIерташ, дина а, Iаьдала а бокъонах чакхдаккха деза сага ший гIулакх, долчул соввала ца а гIерташ. ХIана аьлча, гайна е ганза дехке воал нахаца хьарам ваьхар.
Цхьавола саг хул, ше даьча диканна духьал наха шийна дукха баркал яхаш хилча, эхь хеташ е из вIалла ца дезаш. Бакъда, дукхагIбола нах, шоаш даьча дикан духьал шоашта баркал аьлча, дика хеташ, дега товр хулаш, из дезаш ба. Цудухьа ше-ший метте хIара сага доагIача тайпара ала дезаш да уж дешаш. Цул совгIа саг гIадвугаш хIама а да. Из доацаш, кхы а дукха дешаш да нах гIадбугаш, царна юкъе машар лоаттабеш. Цхьаькхаш ба, шоашта сага цатоам, е цатовр дича цун гешт де ца могаш, во мел дар цун хилча бакъахьа хеташ. Дог кIаьда долча сага-м хала а ца хеташ къинтIера валарца гешт ду шийна хала хетар даьча сага. Наха юкъе машар, барт-безам, эр даржаргдолаш ший мотт воча къамаьлех лорабича бакъахьа ба сага. Бакъда, шийна даь во бокъонах чакхдаккха деза, кхы тIехьагIа цун шийна а е кхычарна а чакхдаргдоацалга адамашта дIахайташ.
Ше цатовр дича, ше из халахетар даьча сага тIа а ваха, цунгара шийна гешт дар, шийгахьа кхоабаш йола эгIазал цо дIаяккхар деха доастам хеташ хул вайх дукхбараш. Цудухьа теIа, хала, вас йолаш хул наха юкъера гIулакх. Ма дарра аьлча, ше наха цатоам баь бале, чехка из хозача оагIорахьа дIадерзаде хьажа веза саг, из гаьна даргдоацаш. Ший бехк сага дIатIаэцаш хилар, ше бакъ воацалга цо гучадаккхар а, ше даьча хIамах из дехкевалара никъ ба. Цу тайпара вай хилча, вай цатовр даь, е эгIазвига лела саг воасталу.
Вайна дагадоацаш е вай теркал ца деш, дуккха а дикаш хул наха вайна деш. Бакъда, из теркал а даь, цун духьал доагIа дош аьлча е из хьаьстача, кхы дIахо йодача хана а наха накъавоалаш, наьха дог деладеш дIаваха чам хул цу сага. Ха дIа а ца йохийташ, уйла е еза сага, ший вахаре шийна наха даьча гIулакхашта духьал ше фу даьд, малагIча гIулакхашца е дешашца баркал аьннад цо. Во оамалаш гуш мо наьха дика оамалаш а бIаргаго еза вайна.
Шийна даьча дикан духьал баркал алара хетадаь, лаьрххIа белгалдаь ди да из лакхе аз хьоахадаь халкъаштаюкъера баркал алара ди. Эггара кIаьдагIа, IимерзагIа долча деношха лоархIаш да из ди, хIана аьлча, наха шоайла баркал оалаш, дикаш деш, дерригача дунено из дездеш доландаь. Бакъдар аьлча из ди вIалла деце а шоайла бартаца болаш, баркал оалаш бахаш хила беза бусалба нах хIаьта а.
Дукхача шахьарашка из ха езъеш я, доккха цIай а да из. Дукха тайпара салоIама, сакъердама, наьха дог гIоздоаккхаш дола вIашагIкхетараш дIакхухь цу дийнахьа. Цхьаболчар, лаьрххIе ара а байле, наха шоашта даь дика деце а, царна баркал оалаш, шийгахьа машар кхайкабеш дола дешаш дувц. Хийла паччахьалкхенашка, наькъ юккъе дIа а этте, «баркал хилда шоана», яха дешаш яздаь каьхаташ дегIа тIалотадаь е уж качэхка нах хул, адама юкъе машар баржар дезаш.
ЗIамига бераш долча хана денз хов вайна, воашта даьча диканна духьал дика де дезалга, е вIалла дика даь деце а, воашта дукха везаш саг вале, цунна баркал ала, цунна товр хургдола дешаш дIаала дезалга. Вайна иштта хьахьех из вай хьехархоша – даьша, ноаноша. Нагахьа санна цу деша маIанга саг кхувш веце, цох дукхача хьаькъала да воаца Iовдало саг лоархI наха.
Наха товр деш хиларал совгIа, шийна нахагара даргдолча зенах воал наха баркал оалаш, дика деш вола саг. Адамашта дукхавеза шийгара пайда хьабоалаш вола саг, моллагIча боарамца из дале а. ХIаьта вай Пайхамара (Даьла салам хилда цунна) аьннад: «Нахах дикагIвар шийгара наха пайда боалар ва», аьнна.
ХIанз вай уйла йича, вайна ховргда, дийнахьа масса сагага е малагIча боарама баркал оал вай, малагIча маIанца а оал вай из дIа. Оалаш да, «Iа наха даь дика эггара хьалха хьайна ду Iа», аьле. Из фу яхилга да, гайна е ганза хьога юхакхоачаргда Iа даь дика, яха маIан да цун.
Интернета чу вай хьежача баркал оалараш а ба цаоалараш а ба. Цкъаза хеталу вIалла дика хIама хиннадий-хьогI тахан аьле, сов дукха наха вош яздеш, сардамаш доахаш. Дикача хабара кIалха долчул дуккха а дукхагIа дебаташ дий хул наха во хабар яздаьча. Из да, сардамаш доахаш, е харц хабараш дувцаш, е во мотт бувцаш болча наха аьннар адама мегаш хилар. Хийлавар хул, шийна из бIаргадайнадеце а, хезадеце а из къамаьл хьаллаьце цу тIехьа тIоараш детташ. Цох зе мара пайда балац.
«Харцони бокъони юкъе биъ пIелг ба», аьна да. бIаргаи лерга юкъерча боарама моттиг я из. Лергашта ца хезачохи, бIаргашта хьабIарга ца дайначохи ма теша йоах. Денна бусалба Iилма дийшача наха хьакхайкадеш да, дунен чухьа волча хана ше мел даьча къамаьлах жоп дала дезаргда сага къемата дийнахьа, яхаш. Цхьаволчоа-м из хой-хьогI аьнна хетадаларал совгIа, из цун сагота а вий-хьогI аьнна хеталу.
Таханара йоазув баркал алара хетадаь хиларга хьежжа, се чакхвоалаш «Сердало» дешархошта баркал оал аз, уж тхоашца хилар бахьан долаш. Цул совгIа дIахо болча мехка бахархошта а баркал кхайкаду дешаш оал аз дIахо.
Ираз хилда шун, цIаккха а машар ма эшалба вайна, могаш, маьрша дахалда вай, бакъдолча хIаманга кхувш.

Матенаькъан Илез

№ 1-2 (12136-137), шоатта, 12 январь, 2019 шу / суббота, 12 января 2019 года

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *