Ламаза цIенах лаьца

Укх дешах лаьца йоазув даьдар оаха «Сердало» оагIон тIа хьалха дIаяхача хана а, бакъда, цхьацца болча наха юха а из дош кердадоаккхаш дувца аьнна дехараш дирах цIаькха а кердоаккх оаха ер дош.

Ламаз де лаьрхIа, цхьаннахьа новкъа воагIаш е маллагIча гIишлон чу Даьла декхар дIадала ламаза цIагIа нийсвелча, цу тIа яздаь «ламаза цIа» яха дешаш нийса долаш а доацаш а хулаш. Цхьайолча метте наггахьа нийса яздий хул из дош, бакъда, дукхагIча даькъе гIалаташ долаш нийслу. Цхьаволча сага, ше моллагIа хIама яздеш хилча, гIалгIай меттал из дале а е эрсий меттал дале а, уйла а йий, нийсагIа мишта хургда-хьогI са ер, аьле, шийна ца хой, ховчунга дIа а хаьтте, цунца дага а ваьле, ший цига гIалат нийслургдоацаш болх бу. Цхьаволчо ший аьттув баьннача тайпара Iоязду, цига гIалат дале а деце а дукха сагота воацаш.
ДукхагIдолча даькъе гIалгIай меттал яздаьча хIамангахьа нийслу наьха уж гIалаташ. Цкъа-дале, цу наха шоай къаман мотт дика ховш цахилар да из, шозлагIа-дале нийса мишта язде деза ховш цахилар а, дукха сагота цахилар а да. Сона дукха дайнад, сона мо шоана а дайна хургда, ламаза цIенош тIара йоазув укх тайпара чаккхе йолаш яздаь. ЛамазА цIа, ламаЗ цIа, ламазаН цIа. МалагIа да царех нийсагIдар? «ламазА цIа» аьнна, цун чаккхе мукъа алап А оттадирца яздича, нийсагIа да уж дешаш. ХIана? Дожараш яхаш цхьа бокъонаш я гIалгIай метта, эрсаша «падежи» оал царех. Уж хIанз дерригаш а укхаза хьадоаладергда вай, тIаккха укх дешай нийсаяздар царех воашта эшача дожарашца хьадоашхаргда вай.

ГIАЛГIАЙ МЕТТА ДОЖАРАШ

ЦIера дожар — Мала? Фу?
Доала дожар — Хьан? Сен?
Лура дожар — Хьанна? Сенна?
Дера дожар — Хьан? Сево?
Кечала дожар — Хьанца? Сенца?
Хотталура дожар — Хьанах? Сенах?
Меттига дожар — Хьанга? Сенга?
Дустара дожар — Хьанал? Сенал?

Лакхе вайна гуча тайпара, хаттарашта жоп луш да гIалгIай метта дожараш. ЦIера дожара хаттараш да — Мала? Фу? Цу хаттарашта шаккха деша жоп луш, фу?, вай аьлча, жоп «ламаз», «цIа», аьнна да. ХIаьта дIахо цIа сен да, аьнна, из дош вай доала дожаре овттадича, вайна жоп корадоагIа цIа да ламазА, аьнна. Цудухьа «ламазА цIа» язде деза из, миччахьа яздеш хилча а. Далла текъам бе наха уж моттигаш Iалашъяр дика да, амма цунца цхьана деш дола йоазув а гIалат доацаш хуларе бакъахьа дар.
Дукха яйний сона цу тайпара йоазош тIадолаш моттигаш. Цкъа моцагIа, дагадоагIа сона, сайна нийса яздаь из йоазув бIаргадайна. ХIаьта хIанз сона мел дайнача, ламазан цIа, ламаз цIа аьнна, да. Дожарашца вай хьежача, вайна хьагучадаьнна, вай дIаала а Iоязде а дезар «ламаза цIа» да. Из нийсагIа а да.
Иштта ламаз ха, ламазан ханаш, аьле а, хул яздий, укхаза а цу дожарашка вай ер дешаш овттадича, «ламазА ха», «ламазА ханаш» аьнна, яздича нийсагIа хургда.
Кастлуш хьатIакхоачаш гIалгIай меттаи литератураи хетадаь денош да укх бетта 16-25 деношка дездергдолаш. Цига вай дIакхачале, массане а из шоаша харцахьа яздаь дола дешаш хьанийсдича бакъахьа дар, дIахо йодача хана уж гIалаташ нийслургдоацаш.

Матенаькъан Илез

№ 16 (12151), шинара, 5 февраль, 2019 шу / вторник, 5 февраля 2019 года

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *