Сакъердаме дувцараш

ЙоIах бIаргтохар (бегаш)

Тхьовра, дуккха хьалхарча хана хиннад из. Ши зIамига саг вахав курача цхьан йоIах бIаргтоха. Ше йолча баьхка хьаьший эца беззача тайпара тIа а ийца, цIагIа чу а баьха хаттар а даь Iоховшабаьб йоIо. Зоахалол дийцачул тIехьагIа, бIаргтоха веначох ца яшача йоIо, белама яъа хIама оттаяьй кагийча наха. Цхьа Iаг чу а уллаш худара кад хиннаб оттабаьр, ше царех ца яшалга хойташ. Цхьа ха йоаккхаш баьгIачул тIехьагIа кхийттаб кагий нах, йоIо леладечох, из зIамигача сагах ца яшаш цо даьлга. Худара кад ший Iаг а тIехьа ара а бихьа, тхьовра шоаш чубоагIаш коа хиннача жIалешка кхайкав царех цаI, пхьара, пхьара, пхьара, аьнна. ЖIалеш хьатIадайддад, Iаг цаI мара бац шоана, дIа-хьа а эцаш дуаргда оаша, аьнна, бахаб коара, йоIах бIаргтоха баьхкараш.
Цу тайпара бегаш беш хиннаб хьалха. Бокъонца хинна хIама да ер.

Шийга дIадувцар фуд ховш

Хьалхарча замалахь вай дай баьхаб жа, доахан, гаьзарий, говраш лелаеш. Дукха лаьтташ а оахаш, цох шоай дезал а кхоабаш – сискал юаш.
— Цхьан юрта йисте вахача хьаькъал долча къонахчун говраш йигай. Говраш йигай вай, — аьнна Iурра цIагIа чуваьннав воI.
Сабарца хьаькъалца хиннав да, ший воIага ла а дийгIа цо аьннад:
— Шийга дIадувцар фуд ховш, ше хьадувцар фуд а ховш волча сага йига хийла уж.
Цу моча сагаца дувца атта хургдолга ховш хиннав къонах. Иштта хила веза яхалга да ер.

ДергIа

Цхьан юрта вахаш хиннав кегавенна саг, ДергIа. Цу юртарча молла – дийшача сага овттабаь хиннаб хьалдаь латтача цIеношта тхов тилла аьнна болхлой. Тховна карниз цу балха юкъе йоагIа яхаш хиннад молла. Карнизах бола мах ше къаьстта бала беза яьхад овттабаьча болхлоша. Къовсамга даьлча ваIад яьй акхар, эггара хьалха гучаваьннача сагага хоаттаргда вай, аьнна, вайх бакъ малав?
Гучаваьннав саьрга говра тIа а вагIаш ДергIа. Шоай къовсам акхар дIабийцачул тIехьагIа, ла а дийгIа ДергIас аьннад:
— Дийша саг ва хьо, юрта имам а ва хьо, хьо харц лув ала йиш яц сога, хIаьта эрсий харц луврг боацилга-м хов сонна.
Иштта хоадам баьб ДергIас эрсий болхлоштеи, юрта имамаи юкъера къовсам.

Саьми

Бокъонца хинна хIама.
Зокх болаш волча юрта вахача Саьме цаI мара воаца воI веннав. Таьзета хьаухача наха кодам беш яьхад:
— Дала къахетам болба, Дала гешт долда, Дала вийрза моттиг даькъала йойла, кхоана доагIача къематта дийнахьа Дала вIашагIатохалда шо.
Ший венна воI чIоагIа дагавоаллача Саьме яьхад:
— Кхоана доагIача къематта дийнахьа-м сох миха хьайра хулаялара, тахан дунен чу сона ер ваха виса.

Рахьими Карими

Цхьан юрта вахаш хиннав ши молла, ши даь веший воI – Рахьими Карими. Шоайла чIоагIа яхь йолаш хиннаб ераш. ХIаьта Рахьима цхьа воI чIоагIа къаракъ молаш хиннав, дас аьннар деш хиннавац.
Цкъа цхьан сарахьа коа-карта ер кулг тохаш воаллаш, Рахьимага саг венав, хьа воI къаракъ а менна юрта юкъе гIолла лелаш ва, аьнна хоам а бахьаш. Цу гIулакха раьза воаца Рахьим араваьннав из ший воI хьа а леха дика човха а ваь чувоалаве дагахьа. Лийхав, лийхав массанахьа, хургва аьнна мел хетача гIолла, клубе а тика тIехьашка а. Юххера а кафе дагаехай укхунна. Ваха ер кафе дIачуваьлча дуаш-молаш чу баьгIараш цец а баьнна, гIайттаб.
— ХIана венавар хьо? — яхаш молла цIи а йоахаш тIаихаб кагийнах, — Фу эшаш венавар хьо? — яьхад кагийча наха.
ДIа-хьа а хьежа ший воI цу чу воацилга хайнача молла яьхад, ше воI лохаш лелалга дIа ца а хайтташ.
— Карим укх чу вий хьажа венавар со-м.

Тховсара шунцига далар-кх вай

МоцагIа, цхьа саг вахав кхыча юрта ший гаргара саг волча. Хьаьша, эца веззача тайпара тIаийцав фусамдас а цIеннанас а. Дика шу оттадаьд, безаме цхьацца-шишша къамаьл деш багIаш ахбийса яьннай. ЦIенда чIоагIа наб йоагIаш хиннав, хIаьта хьаьша ваха дага а хиннавац, ер балха а воацаш мукъа саг хиннав, бакъда фусамда къахьегаш саг хиннав. Кхы из дIаваха а ца ваьнна аьннад фусамдас цун цIи а яьккха:
— Хьанаьхка, тхьовсара шунцига далар-кх вай.
— Фу де воаллар хьо? — аьнна хьаьттад хьаьшас?
— Даьра воаллар, се дIа а ваха, шо Iодувшийтта-м, — аьннад фусамдас, иштта мукъагIа из цIаваха веза ха тIехъянналга дIа а хайташ.
Цу тайпара нах а хул вайна, шоай ханнахьа цIабаха ца ховш.

Малсагнаькъан Нурудин

№ 108 (12243), шинара, 23 июль, 2019 шу / вторник, 23 июля 2019 года

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *