Маца хургья уж знакаш? Хьежаргда вай

Укх деношка Яндарера Сурхо тIа бодача новкъа со хьалводаш, наькъ тIа сайца машенаш а латташ, дукха нах гулбенна моттиг яр, Сурхо тIа хьалчуваьнначул тIехьагIа. МаьркIижийл тIехьа дар из. Юха а сеца фуд-малад хьажар духьа со Iоваьлча хьалхашкара батт чуяьккха йохаяь машен латтар, радиатора чура хий а Iодаха. Из дIатIакхийтта шоллагIйола машен лохаш гонахьа аз бIарг лакхача из гуш яцар. Цу юкъа хезар сона, «дийна мукъагIа йий из?» оалаш. Цар йийцар хьун хьакха хилар.

Хьуна йисте нах гулбеннача из гIар хьаеначахьа дIатIа а ваха со хьежача, дIачуяьнна Iо а ежа, чехка садоахаш, раьза боацаш корта хьа а лестабеш гарре эгаш кIомсараш ягIа боккха нал бар уллаш. Цох кхийтта хиннаяр тхьовра йохаяь лаьтта машен. Лоамара ваьнна МагIалбике дIацIавода юкъера ха йола саг вар хаьхка воагIаш хьун хьакха машен тIатехар. Аьрдехьара хьаара а ийккха, аьттехьа хьун чу дIачуэккха лаьрхIа боагIа нал машен тIакхийтта кхы дIахо баха йиш а йоацаш бежабар хьун чу д1ачубаьннача.
«Цхьаккха тайпара цхьа знак яц укхаза, аькха да аьнна а е хала моттиг я аьнна а. Сона хац Iаьдала болхлой мичахьа хьеж. Берашта борьба хьехаш тренер ва со лоамара цIаводаш. Наха совгIата ийцаяр сона ер машен, хала хета цар совгIат дохадаь. Фу дергда, ишта дегIа хиннад ер», — хала хеташ вар тренер шийна тIаэттар.
Гулбеннача наха юкъе бар манипулятораца хьалъай а яь ветеринар волча дIаюгарья вай ер яхараш а, цаI топ яь вахав, из хьавеча ювргья вай, дегаза аькха ма дий ер яхараш а, цхьаккха хIама де эшац, кхераенна ежай из, нагахьа когаш кагдаь деце укх сахьата хьа а гIетта дIагIоргья яхараш а, бехк боаца аькха ма дий из, мишта тох цун топ яхараш а бар бежа уллача Нала кхелъеш. Мадарра аьлча, цун кхел мишта хилар сона ханзар, бакъда во нийсденна гIулакх дар из, бехке цхьа водитель хиннача а ца Iеш. Из цаI мара децаре-м хIама дацар.
Сурхо тIара Iоволавенна, Яндаре Iочуотталца е гола тохача а, е никъ бехача а, е оакхари хила тарлуча а нахага лорале аьнна хоам беш цхьаккха тайпара цаI знак ягIац. Сона ховш 2010 шера Яндаре Iочуоттача боккха кур бола сай бийнабар КАМАЗ тIатеха. 2014 шера цу новкъа гола тохача лийг дийнадар Лада Приора яха машен тIатеха. 2016 шера КАМАЗ Кран тIатеха хьакха йийнаяр цунца цхьана ши кIориг а ювш. Соахка 2018 шера хьакхах кхетачара а ваьнна ахка вахавар цхьаькха. ХIаьта хIанз укх шера ер гIулакх нийсденнад. Уж доацаш кхы а да наха хьадувцаш ишта нийсденна хатараш.
Ала лов, нагахьа санна Iаьдала оагIорахьа йогIа езаш йола, массадолча оагIорахьа хоам беш йола знакаш цига ягIаре уж гIулакхаш кIезигагIа нийсдала тарлора, наха машенаш масса хехке а, аьнна. Цу новкъа гIолла наггахьа мара водаш воацача сага цига голаш еттий а, малагIа оакхари хул а, хьаштдале вIалла цига оакхари лелий а, е наькъ юккъе кIоагаш доахкий а хац. КIоагаш-м, Даьла къахетамца укх шера дIадекъад. Цу тайпара хоам беш йола знакаш цига яларе нах лоралургбар.
Из хаттар доашхаш ГIалгIай Мехка Iалама таронехи экологехи йолча Министерствон болхлошца къамаьл хилар тха цу гIулакха малагIа болх ба беш, малав уж знакаш Iоовттае езараш хар духьа. ХIана аьлча цхьан тайпара уж лорадеш а, царна Iунал деш а болх хила беза Iаьдала оагIорахьара, ца хуле барг а бац.
«Хьуна юкъе гIолла никъ бодаш хилча, уж оакхари хила тарлуш йолча метте царех хоам беш знакаш увттае езараш дорожникаш ба. Дийнаташ тIех мел дувлача метте латта езаш я уж, цига нах лоралургболаш. Цудухьа уж оакхари тIех мичахьа гIолла дувл аьнна, тхоца дагабовла йиш йолаш а ба уж, йоагIача метте уж знакаш хургйолаш», — йоах лакхе хьоахаяьча министерства госохотнадзора отдела кулгалхочо Булгучнаькъан Апте.
Хьоахабаьча новкъа меттел мехка кхыча наькъашка а долаш да уж оакхари, уж а лорадеш бIарг кхаба беза вай массане. Цох дар дувц дIахо Апте.
«Цигахьа Iаьлий-Юрта, Сурхо тIа, Яндаре дукхагIа хулараш лийгаш, хьакхарч, пхьагалаш, берти, цогалаш, чхьагIалкхаш, соалораш да, иштта ахкан замагIа Iояхке чарч а нийслу цига, Iан хана юха йолх уж. Цул совгIа, Алхастера Галашка хьалбодача новкъа а, Алхастера Сурхо тIа дIаводача а, Оалкамара ЖIайрах хьалкхаччалца а хьу мел йолча моттигашка долаш да уж оакхари, дехьадувлаш а сехьадувлаш а. Царех хIара аькха мичахьа да тохкам беш, харцахьа бакъахьа чарахьажа уж доадергдоацаш болх бу оаха».
Нагахьа санна машен тIатеха из аькха лозадаь е дийна хIама хуле фу де деза? Цу хаттара жоп луш дийцар Минприрода говзанчас:
«Цхьаволча сага наькъа тIех йоаллаш шийна хьакха бIаргаяйча, йоккхагIа машен яле чехка IотIалаьлле футтаройна тIатехе ювш нийслу. Кхыдола оакхари мо къехкаш а йоацаш хьакха цкъа ше хьалаьца никъ дIачакхбоаккхаш я. ЦаI дIайолаелча, мел кхерам бале а кхы тIехьара ца йоалаш нийса дIатIехьа йолх вожаш. Мичча тайпара дале а аькха лозадаь дале ветеринар хьатIавийха из хьажийта веза, е цхьаннахьа ветеринарни клинике дIадига деза из. Нагахьа аькха денна дале лаьттах дIадолла деза из. Цул совгIа денна улаш аькхан саг тIакхоаче тхоашка ГIалгIай Мехка Iалама таронехи экологехи йолча Министерстве хоам бар дех оаха, из тохкам а баь дIадоаккхаргдолаш», — аьнна дехар ду ГIалгIай Мехка Iалама таронехи экологехи йолча Министерствон госохотнадзора отдела кулгалхочо Булгучнаькъан Апте.
ГIалгIайчен машений наькъа паччахьалкхен урхлен болхлоша яхачох Сурхо тIара Яндаре дIабодача новкъа уж знакаш доацилга а уж IодогIа дезаш долга а ховш ба уж. Бакъда знакаш доацаш да хьаннагIчун фуннагIа хой а:
«Уж знакаш цига доацилга ховш да тхо. Селхан, Наьсарен района ГИБДД викалца Оздой Исламаца цхьана вIашагIкхийта хиннад тхо уж знакаш цу бувцаш болча новкъа Iо ца дегIача дарг а дац, цу тIехьа болх бе а беза вай, аьнна. Кастлуш из хаттар дашха уйла йолаш да тхо тхоай низ дIа ма кхоачча. Цкъар цига знакаш овттае еза моттиг ГИБДДца цхьана белгалъергья оаха, тIаккха эшаш мел йола знак Iооттаергья», — йоах ГIалгIайчен машений наькъа паччахьалкхен урхлен производственни отдела керттера говзанча волча Азенаькъан Ахьмада.
Оакхарошца цхьана хьежаш хургда-кх вай уж знакаш гучайовлари, цига нах а оакхари а кIезигагIа лозадергдолаш гIулакх вIаштIехьа маца доаллеи. Нагахьа хIанз мо из гIулакх ишта чоалхане латте вай мехкарча оакхари хьал дика хургдац.

Матенаькъан Илез

№ 109 (12244), ера, 25 июль, 2019 шу / четверг, 25 июля 2019 года

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *