Г1АЛГ1АЙ МЕХКА КЪАМАН ЮКЪАРА ГАЗЕТ

Дикача нахах цаI

МоллагIча сагах, цо дунен чу йоаккхача хана, бетталуш хул дика нах. Уж, цар даь гIулакхаш, диц ца луш, даим дег чу даха дус, шоаш дIабаьнна дукха ха яле а. Цу тайпарча нахах цаI вар Галаев Махьмада Хьасан. Сенца, мишта дагавоагIа сона, ткъаь пхийтта шу сайл воккхагIа хинна саг? 1979 шера дар из. Дикка ха яр, Нохч-ГIалгIай книжни издательстве дIачуденна, са эггара хьалхара стихотвореней книжкилг улла. ХIаьта со цу заман чухь университета тIеххьарча, пхелагIча, курса студент вар. Издательство дукха гаьна яцар аз дешача моттига, цудухьа каст-каста цига водаш оамал яр са. Цул совгIа хоза юкъмоттиг хьахиннаяр цигарча редакторца Зязиков Азаматаца.

Цхьан дийнахьа, сай книжках фу хиннад хьажа дагахьа, чувахар со, йоккхагIйола редкатора хинна Яблокова Галина Ивановна йолча. Массаза санна хаттар даьчул тIехьагIа:

— Фу хургдолаш да са книжках? – аьлар аз.

Баламаш эзар эрсий кхалсага:

— Директора дIадийхад из, хIанз цунга да. Хье раьза вале, из волча чуваха мегаргва хьона.

Цу хана кIезиг-дукха нахаца а столицаца а хьакхаштаваьнна вола со, тетта книжни издательствон хьаким волча чувахар. Со кабинете чуваьлча, ше дешаш латтача книжканна, шортта газет хьалтIаэзар Галаевс. Вешта аьлча, са бIаргех хьуладир цо, ше дешаш, истола тIа улла йоазув. Сога Iохар а дийха, цхьацца шийна бовзаш хинна тха тайпан нах хетта волавелар из. Эггара хьалха цо хаьттараш бар Дибар-моллеи Iумар-моллеи. Бакъда уж сона бовзаш бацар, цар цIераш эггара хьалха хозар сона. Цул тIехьагIа со шийна бIарга мел гуча хана а, эггара хьалха уж ши саг хоаттар цо. Аз, вела а вале, уж сайна дика бовзаш цахиларах хоам бора хьалха санна.

— Сай книжках фу хиннад хьажа венавар со, — аьлар аз директорга.

— Из дешаш вагIар-кх со, хьо чувоагIаш,- аьнна, истола тIа доаржадаь улла газет дIа а даьккха, цун кIалхара хьагучадаьккхар цо тетрадал кхы дукха сомагIа доаца, «Iуйре дика хийла» аьнна цIи тилла са книжкилг.- КIезиг-дукха хаттараш да са хьога. Хьайх беттабеннача нахах нийса ахаш дика ба, ях Iа. Дагарбаьб Iа уж? – аьлар Галаевс.

— Иштта оалаш да-кх из наха, — жоп дала хьежар со. Цул тIехьагIа кхы а цхьа-ши хаттар дир цо сога. Юххера а аьлар:

— Духьаларча кабинете вагIа хьона керттера редактор Лорсанукаев, цо а вокх редактораша а фу лаьрхIад хьожаргва хьо. Со духьала вац хьа книжка арадаккхара.

Цунна баркал аьнна, араваьлар со. Сона ховра, книжни издательствон директор цу гIулакха духьала веце, из хинна даьннарг санна долга, хIаьта а цо цIи яьккха саг волча тIавахар со. Керттерча редактора со тешавир, «Къонача поэта библиотека» яхача серена чу а доагIаш, са стихай книжкилг шу чакхдалале арадаргхиларах. Иштта хила а хилар из. 1979 шера арадаьлар са хьлхара йоазош. Цу хана денз, хьалхара сай книжка арадаьккха саг санна дагавоагIа сона Галаев Хьасан.

Университет яьккха, цхьан шера юртарча школе болх баь, юха а Шолжа-ГIалий тIа вахар со ваха а болх бе а. Со балха дIаийцавар «Сердало» газета корреспонденталла. Каст-каста газета керттера редактор Тебоев Тухан волча воагIар Хьасан, цкъа- даеле, уж Кустанайски областе баьха, вIаший бовзаш бар; шозлагIа-дале, хIанз цхьан посёлке (Калинина цIерагIа посёлок) бахаш, шоайла хьоашал долаш бар. Редактора кабинетера араваьлча, эггара хьалха тIаоттар са кабинета тIа, хIана аьлча из яр приемнена духьала. ДукхагIйолча хана, ниI йийлла лоаттайора аз, цудухьа керттера редактор волчара араваьннар со волча чуоттар.

Массехказа иштта са кабинете хилар Галаев Хьасан а. Цкъа веча дийцар цо цо сона, ше «Сердало» газете балха хиннача ханах.

— Бийсан Iохайя, сахилале бIарчча газета оагIув хиллал йоазув дора аз, — оалар цо.

ЦIаькха веча дийцар, Сийлахь-боккха Даьймехка тIом лаьттача шерашка разведчик хиннача Цароев Iаддалах ше язъяьча очерках.

— Дукха йоазош цох даьдале а, хIаьта а таханарча денга кхаччалца, цул йоккхагIа очерк цхьан сага язъяьяц,- дувцар цо, хIаьтта журналиста никъ дIаболабеш волча сона. Цо из хозахета дувцаш дацар, аьнна, хет сона. Аз а дика къахьийгача, балха тIа толамаш даьхача бакъахьа хеташ дувцар цо.

Шолжа-ГIалий тIа яьккхача хана а, цигара цIавеначул тIехьагIа а дукхаза вIашагIдеттаделар тхо. ХIаьта эггара тIехьа Галаев Хьасан сона вайра Наьсарерча гон тIа, вешта аьлча, Барта майдангахьеи БурокIалхенгахьеи бода ши никъ къастача моттиге. Цу хана ца вовззал эргаваьннавар из, къаьстта а чIоагIа гIелвеннавар. Аз кхетадир кастта Хьасан воацаш тхоаш дусаргхилар. Из малагIа шу дар белггала оалалургдац сога, из кхелха шу (2004) хинна хила а тарлу. Галаев Хьасан ший 81 шу даьлча кхелхав.

Ше хьабенача вахара наькъ тIа тайп-тайпара балхаш даь саг вар Галаев, из хиннавар хьехархо, мах беча даькъе къахьегаш, цо болх баьбар газете а радиокомитете а журналист волаш, ялх-ворхI шера книжни издательствон директор а хилар. Тахан школе Iомадеча книжкашта юкъе да из автор вола ялхлагIча класса лаьрхIа хрестомати. Ткъо шу совгIа ха я аз школе из книжка берашта дIахьеха. Сона хеташ, бе-бе жанраш, темаш юкъекхувлаш, дика оттадаьд из. Цо лу дешархошта патриотически кхетам, эздел, хьаькъал долаш хила Iомабу, берий ханашка хьежжа бовзийт къаман дикагIбола йоазонхой а цар даь йоазош а. Дешархошта дукха дезаш да школе Iомадеш дола цо яздаь «Дорхъенна ча» яха дувцар. Ала деза, йоазонхочо цу тIа дувцар бокъонца хинна хIама хилар. Iаьлий-Юртарча Йовлой шин вешийца ИсмаIалийцеи ИмаIалийцеи лийта хиннай, човнаш яь, дорхъенна ча. Вежараша из эшаяьй. Массехказа, тоа а деш, арадаьхад из книжка. ХIанз а цунга гIолла Iомаду бераша Плиев Махьмад-СаIида «Этии Вутии», И. Дахкильгова «Фоти», Б. Зязикова «ГIожа дегаш» яха а кхыдола а дувцараш, повесташ; С. Озиева, Ж.Яндиева, Хь. Муталиева, Хь. Осмиева, кхычар стихотворенеш.

Лоацца аьлча, Галаев Хьасана ше вовзаш хиннача наьха дегашка хоза дагалоацам битаб, ше Iимерза, наьха гIулакха кийча вола саг хиларах тарра. Иштта хул дукха хало лайна, мерза-къахьачох чам баьккха, вахара атта боаца никъ хьабена саг. Иштта вар Галаев а.

С. Арчаков

Сурта тIа: (аьрдехьара аьттехьа) Нохч-ГIалгIай книжни издательствон директор

Хь. Галаев, телерадиокомитета председатель С.Лагутин, «Грозненский рабочий»

яхача газета редактор Д. Безуглый, нохчий къаман «Ленина никъ» яхача газета

редактор Б. Габисов, гIалгIай къаман «Сердало» яхача газета редактор

Т. Тебоев

23.11.2017 11:49
75

Комментарии

Нет комментариев. Ваш будет первым!
Загрузка...