ЧКЪОРДА ИЛЛИ

Цхьа ткъаьх шу хургда боккхий нах болча а ухаш, царгара гIалгIай багахбувцама иллеш а, фаьлгаш а, дувцараш а хаьяздеш аз къахьега. Кепатеха а тоханза а балхаш нийсденнад са гулдаьчарна юкъе. Дукха тамашийна а, сакъердаме а, хьаькъале а, хьехаме а дувцараш да вай боккхийна наха хьадувцараш. Массехк даькъах декъа йиш йолаш да уж хIарадар. Царех цаI шоана укхаза доаладе лов сона.

ТIехьашкахьа юхахьакхача мо кIуж а болаш  къоарза беса, тамашийна хоза оалхазар да чкъорд. Из зийча, цун вахар тахкача хеталу из цхьалха оалхазар долаш санна, хIана аьлча массаза ший цхьаь лелаш да из. Наггахьа  мара гац чкъордаш гулделе, из а йоачан йоагIача хана. Вешта дахаш баьцашта юкъе да уж.

Тхо зIамига долча хана тха даь-нанас тайп-тайпарча оалхазарий тамашийна иллеш доахар тхона. Сакъердамца дувцар цо новцIолгах, фаьргах, лечкъоргах, чкъордах дола иллеш. Ше илли аьнна яьлча, тхога хоаттар, «…мишта хет шоана оалхазар?», аьле. Вай даьша кIоарга маIан доаккхаш кхеллад цу иллей дешаш. ХIаьта тхона, кагийча берашта, бокъонца оалхазараша шоаш уж иллеш кхеллача санна хетар.

Малх хьалкхийттачул тIехьагIа сомадаьле долалу чкъорд. Ше цхьаь лела Iема, шийца цхьана сакъердалуш оалхазар да из. Оаш зийнадий хац сона, чкъордо фу ду аьлча, гаьнна сигала урагIа а дахе, цу лакхе кIеззига ха а яьккхе, кхесса хIама мо цигара юха чудоагIа из, лаьттах кхетадоаллаш мо. УрагIдодача хана а юха чудоагIаш а цо оалаш хоза илли да. Из доаладергда вай дIахо.

Чкъорда илли

Дошо-дото хьазилг да со,
Чкъарра пIарра.
Сол хозагIа дац кы лаьтта
Чкъарра пIарра.

Сигале Iочуя дода со,
Чкъарра пIарра.
Яхьаргья аз токхаяь,
Чкъарра пIарра.

Я цатуге локхаргда аз,
Айса кхелла локха илли
Чкъарра пIарра.
Чкъарра пIарра.

Сигален лаьттан юкъе гIолла
Чкъарра пIарра.
ДIа-хьа даржаргда са илли.
Чкъарра пIарра.

Цкъа со сигал ловза даьлча,
Чкъарра пIарра.
Сона духьал отта дац.
Чкъарра пIарра.

Михо шийца массанахьа
Чкъарра пIарра.
ДIа-хьа хьоргда са илли
Чкъарра пIарра.

Даржалахь, са илли, масса
Чкъарра пIарра.
Геттара сиха даржалахь,
Чкъарра пIарра.

Из илли доахаш шийна мел мог, сага бIарга къайла даллалца урагIдода чкъорд, цул тIехьагIа цу лакхе лоадам боаца ха а яьккхе кхесса хIама мо юха чудоагIа из. Лакхера чухаьхка ше доагIача хана а доахаш илли да чкъордан.

Сигале хоадае хьалбахьа,
Чкъарра пIарра.
Херх бицбенна доагIа со
Чкъарра пIарра.

Диг дахьа со дицдендар
Чкъарра пIарра.
Сенца йохоргья аз сигале
Чкъарра пIарра.

Лотарашца хетта йоацаш,
Чкъарра пIарра.
Еррига вIашагIйоаллаш я из,
Чкъарра пIарра.

Загал теха лаьца яц из,
Чкъарра пIарра.
БIоагIа бегIа лаьцаяц из
Чкъарра пIарра.

Сигален лаьттан юкъе гIолла
Чкъарра пIарра.
ДIа-хьа даржаржа хьо, са илли.
Чкъарра пIарра

Доккха оарц хьадола сона
Чкъарра пIарра.
Сигале еце эхь хургда сона,
Чкъарра пIарра.

Даржалахь, са илли, масса
Чкъарра пIарра.
Геттара сиха даржалахь,
Чкъарра пIарра.

Дошо дото хьазилг да со,
Чкъарра пIарра.
Сол хозагIа дац кхы лаьтта,
Чкъарра пIарра.

Иштта из илли доах чкъордо, аьле, дувцар тхона тха даь-нанас. Из доацаш кхы а дукха да оалхазарий шо-шоай иллеш. ХIара илли шийгахьа цхьа кхайкам болаш, наха пайда луш да. дегIадале, уж а дувцаргда вай тIехьагIа.

МАТЕНАЬКЪАН Илез