Даьла кердача цIенна гIо эш

Даьлера салам-моаршал хилда цунна, Даьла элчас аьннад йоах: «Хьазилга бIы миссел маьждиг даьча сага Дала ялсмала цIа догIаргда», аьнна. Ер къамаьл аз ишта доладу дIахододача къамаьла, «Сердало» дешархой, оаша дикка теркам тIабохийтаргболаш.
Пхьилекъонгий-Юрта хьалдеш да берригача цу юрта бусалба наха лаьрхIа керда доккха юкъара маьждиг. Цигара гIишлон балхаш 2013 шера дIадоладаь дале а, рузкъ хьатIадоагIа наькъаш сайца хилар бахьан долаш болх ма хетта дика дIабодаш бац цига. Кхозза вIаштIарадаь маьждиг да Пхьилекъонгий-Юртарча бахархой барт а кхийтта хьалдеш дар. Ше ма дарра Даьла цIа хьалдетта йистедаьлча цу чу цхьатарра дIа а этта ламаз де аьттув хургба 3500 сага.
Хьалдеш латтача маьждига гIишло юрта чувалале гаьннара гуш я, 60 метр лакхал дола цун диъ мимар бахьан долаш геттара гаьнара бIарг тIаотт царна. Миччахьара тIахьажача бIарг кхетаргболаш урагIдахад маьждига мимараш. Царна юккъе ягIача йоккхача гергача моартоло (купол) геттара хоза сибат доаккх маьждига.
Юххьанца Даьла цIа хьалде доладаьча хана цу юртарча таро йолча сага шийна дIатIаийцадар из гIулакх, маьждиг чакхдаллалца ший рузкъа дIатIадохийтаргда ше цу гIулакха аьнна. Бакъда, хьал массаза а цхьатара хилац, цхьацца бахьанаш юкъе а лийлха цу гIулакха рузкъа хьахийца хинначунгара маьждига хьадоагIаш хинна ахча юхасецад. Цхьан юкъа болх сеца хиннабале а юртарча наха шоай болча низаца таронца дIахобихьар маьждига болх, амма гIишло йоккха хилар бахьан долаш цар гулдаьча хIамах кхоачам хилац. Цудухьа мехка бахархоша а шоашта могача тайпара дакъалаьцад цу юкъе.
«Юрта бахархоел совгIа, мехкахоша дукха новкъостал даьд укхаза. Белгалдаьча карта тIа ахча хьатIатоссаш а, хьадай кара из хьалуш а, шоай цIи ма яккха аьле къайлагIа Iеш а дукхача наха новкъостал даьд укхаза. ХIаьта а доккха маьждиг ма дий ер, рузкъа дукха дIатIагIоргдолаш боккха мах болаш. Цудухьа ма хулла сихагIа ер даьлча дикагIа хеташ болх ба тха. Цхьацца спонсораш, таро йолча наха ери-ери дергдар оаха аьнна шоашта цхьа болх дIатIа а ийца болх боре дика хургбар. Масала е кораш, е наIараш е кхыдар вIаштIехьадаргда тха аьнна цхьа дакъа дIатIа а эцаш наха гIодоре чIоагIа гIо-новкъостал хулар тхона цох», – йоах Пхьилекъонгий-Юртарча имама Пхьилекъонгий Мухьмада.
ДIоахал а шорал а цхьаттарадолаш 38 метр йолча боарамах да хьалдеш латта маьждиг. Кхо гIат йолаш, йиъ оагIорахьа нах чуарабувла йиъ ниI а йолаш хургда Даьла цIа. Маьждига доккхача коа административни хьал теркалдарах дола цIеноши, ламаз эца моттигаши хургья Iалашъяь.
«Тхоашта могача тайпара болх а беш дIадоахк тхо. Карарча хана оаха беш бола болх ба моартолаш хьаяр. 18 моартол я уж ерригаш маьждига тховна тIа хьае езараш. Уж Дала аьннадале кхы хIама юкъе ца эккхаш дIачакхъяргйолаш я. ХIаьта юкъера йоккха моартол цхьан сага дIатIаийца новкъостал а даь хьаяй. Цунна чура эша болх хьабеш ба», – йоах маьждига гIишлон прораб волча Ведажанаькъан Сайт-Ахьмада.
МоллагIа керда маьждиг хьалдича, цигара эггара хьалхара Далла гIулакх дарах бола болх адам ламаза тIахьехаш азан дар (молла кхайкар) да. Ма хулла сихагIа муадзино кхайка шоаш цу маьждиге ламаз де тIахьехар догдоахаш ба юрта бахархой. Цул совгIа уж дог тийша ба маьждиг хьалдетта а даьнна цу чу Далла гIулакх де шоаш болабелча Даьлацара шоай бувзам дикка чIоагIлургхиларах.
«Ер маьждиг хьалдоладичахой, укханга сатувсаш, укх чу дIачу а даха цкъа ламаз далца мукъагIа дийна дусадалара аьнна хеташ уйла-нигат долаш да тхо», – аьнна дийцар юрта вахархочо Султыганаькъан Джамбулата.
Ховш ма хиллара Пхьилекъонгий-Юрт мехкарча юрташта юкъе йоккхагIчарех я. Цудухьа юрта массехка рузбан маьждиг да. ХIаьта ер 3500 саг чуэца таро йола доккха керда маьждиг хьалдаь даьлча юрта мел бола бахархой цхьан рузбадеш хургхилар догдоахаш ба юрта бахархой.
Оалаш да пенаш хьал а детта тхов тиллачул тIехьагIа чура балхаш дуккха а халагIа да аьле. ХIанз цу хьал тIа да Пхьилекъонгий-Юртара маьждиг. МоллагIдолча хIамангахьа дакъа лаца чам болаш саг вале цига болх бе а дакъалаца а аьттув ба ахча даларца а е дIаваха шийна ховш бола болх хьабарца а.

Матенаькъан Илез