ГIалгIай шира дувцараш

ИНАРКЪ

Цкъа моцагIа-моцагIа цхьа саг хиннав вахаш. Инаркъ яхаш хиннав из. Ше цхьаь хиннав вахаш йоккхача эрий ара. Гаьнарча мехкара паччахьа йоI йоалаяьй цо. Хоза баха хайшаб уж цIен-на-неи цIен-даи. Кастта тIехье йолаеннай. ТIехьен тIехье кхийнай. Иштта хьадоладеннад адамаш эрий ара. Дукха ха яьннай уж иштта хоза бахаш. Лоалахошца машаре хиннаб Инаркъ а цун тIехье а.
ХIаьта цкъа цхьан бийсан ди техад, хина форд болабеннаб сигалара чу, лаьттан тIа бессаб сармак. Эрий арена гобаьккха Iобижаб из. ТIаккха Инаркъага аьннад цо: «Со оаш цхьан шера цхьацца саг луш ца кхоабе, аз шеввар вувргва шо», – аьнна.
Гулбеннаб къоаной. Дагабаьннаб. Юххера гIеттав, йоах, Инаркъ: «Со дика ваьхав, шун ираз мара, бала байнабац сона, со гIоргва сармак болча», – аьнна, Iадика а йийца, ший даь хинна тур а хьаийца, сармака тIавахав Инаркъ.
«Лургба, бац» къовсабеннаб ераш. Bopxl дени ворхI бийсани летаб, йоах, уж цига. Цар деча татаех херцаш хиннад лоамаш, багара беттача ало доагадеш хиннад садоалла хIама, лекъаш хиннад хиш. Юххера тур теха сармака корта дIабахийтаб Инаркъас. Цу миноте ше а вежав Iо.
Цу хана денз Инаркъ ваьхача хIанз цун тIехье яхача юртах Инаркъе оал. ХIанз-м яц из эрий аре. Айенна е чукхийтта моттиг я Инаркъе уллар – хаьттар аз къонгашка. Аьлар цар сога, аре хувцаеннай хIанз. Сармако летача хана техача фоно сигаленах а кхийтта, сигалера чудеча цо даьккхар, йоах, ор. Из хинна дуккха ха я. ХIаьта Инаркъах яьнна тIехье хIанз а я яхаш тха юрта.

МИШТА ЙИЛЛАЙ
АХКА-ЮРТ

Евлой воI Эжа хиннав, Эжий воI Ахка хиннав. Ахкас черсашца доттагIал тессад.
Лоамар ара а ваьнна, черсий болча наха IотIавахав Ахка. Ахкас Ахка-Юрт яха юрт йиллай.
Цхьа ха яьннача гIолла Ахка ийгIав черсашцара. Черсаша укхазара дIаваха веза хьо, аьннад. Укхо гIоргвац со, аьннад. Черсий лоархIабаьбац укхунна низ бе.
ТIаккха аьннад черсаша:

  • Ши «бугIа» вIашагIлотае еза вай, «бугIа» котъяьннар Iергва, вож дIаваха веза.
  • Мегаргда, – аьнна, раьза хиннав Ахка. Ахка ГуржегIа вахав ший гаргара нах болча, цигара шийна «бугIа» лаха. Цига хиннай цхьа кхалсаг – Ахка доттагIчун нус. Маьр-даьна бIаргадайна хиннад, цо коа нув хьокхаш йоаллаш, коада лела сиргIа, шийна из новкъа йоландаь, циска кIориг кхоссаш санна, коара картах тIехкоссаш. Из кхалсаг йоалаеш цIавенав Ахка.
    Шийна тIехьа беррига ГIалгIай мохк а болаш, йиза моакхаза топаш, Iадсаькхаш долаш, бIарчча бIу Ахка-Юрта бигаб Ахкас.
    Черсий а шоай бIуца Ахка-Юрта баьхкаб.
    Цигга вIашагIакхийттаб уж. Кхалсаго Iотеха черсий «бугIа» йийнай. Черсий баьнна дIабахаб. Ахка цигга ваха хайнав.