Гуйран михо бIаьсти ера

(ДIахододар. Долалур №193-194, 195-196, 197)

«ХьоалчагIейский»
рэп

  • Ассалам Iалейкум! Дала Iуйре дика йойла хьа, тха пока еще доттагIа, Чаба. Ма хоза гIа гуш илла хила а тарлу, хIанз тIехьа, бIаргаш чу дIадаланза йиIий сурт хоалу сона.
  • Ва Iалейкум салам! Фу леладу оаш, сахилалехьа? – коа латтачарна духьала сацар цIен-да.
  • Аз дIа-м аьннадар хьога, – Вабийна бIарахьажар Заба, – кIиранди да вайна, наб еш улла хургва из. Ер чиновникаш шоай график йолаш нах ба, выходной дийнахьа чIоагIа раздражать ду акхарна электорато. Сецца ма даьхкадий вай, цхьайтта сахьат даьлча, – Iоттар йир цо Чабийна.
  • Хьо вар, хьалха да вай, аьннар, е со вар? – раьза хиланзар Ваба.
  • В принципе, укхан наб дагайоаллаш малав? Срочнейши гIулакх ма дий вай денар-м. ЦIагIа кхы саг мичав?
  • Хьона сенах хов из? – дIатIахаьттар Чабас.
  • Метод дедукции. Пхи цIа эгIавахача Мухьмада виIий саг цIайоагIаш моттиг я, из шун тайпан даь-веший воI ва. Кхы дувца мича деза ер, – баламаш эзар Забас.
  • Со цига валаре, фу де доахкар шо, тIаккха?
  • Ай, миччара! ХатIамата вийха вагIа саг, хьайна тоам мичаб хьона наха юкъе лела. Укх замалахьа ше мел дар ма дий, йилбаза хачи санна, наизнанку, так сказать.
  • ДIадоладелар ер, юха а, – доккха садаьккхар Чабас. – Довле, чудовл вай. Чай да ма алалаш.
  • Тхо-м хьоалчагIа диа доаг1а. ДIа ма яхий хьога, массово гийг хьоахаш моттиг я шоана гаьна йоацаш, – аьлар Вабас.
  • Веселье называется это мероприятие с поеданием всего, что вмещает истол или шу! – тIатехар Забас. – Кстати, хиннай, йоах, уж былые, я бы сказал, даже мамонтейшие времена, когда хьоалчагIа сопровождали бегаши ловзараши. Но вай, хьаккха юкъера дIаяьхай, эти недостойные серьезных ингушей пляски и шутки. Теперь мы – цIимхарейшие люди, и детей своих с первых дней жизни решительно готовим к встрече с бакъдуне.
  • 1944 шера вай къам Iодохьийтача хана, кIеззига биса цхьа Iовдала нах бар, йоах, «доха ма дохалаш», яхаш, цу Iанза юкъе гIолла, халхара бIал баккха арабувлаш. Из гIалат вайх кхы даргдац. Бакълуй со, Заба.
  • Респектора кхо лайк оттаяла чIоагIа ма аьлар Iа из. ХIанз вай хьоалчаг1ашка главный мода я: итт-шийтта шу даьнна, лергех наушникаш йоахка йиIигаш ноаноша машенаш чу теIабеш, чтобы прокатились с ветерком. Нускала кулг лаца вохийта «зIамсаг» хул мераж хьалъувзаш, йовлакхаца из дIаяккха ца ховш. «Такая вот веселья», бIаьра ваьннача Бийберда дайна.
    Иштта бегаш беш, цIагIа чубаьлар ераш. Заба дивана тIа Iохайр, Вабас болх беш йола телевизор дIайоайир. ГIанд татта дIадихьа, кора йисте Iолохвелар из:
    – Со бIарг локхаш хургва вайна, арара саг воагIий.
  • ХIанз фу дагадехад-хьогI, шоана? – аьнна, Забийна уллув Iохайр Чаба.
  • Вначале предисловие: ши ди хьалха эзар лоадам боаца оатхал йохкача тика тIа хилар со.
  • Оатхал-м нийсса дий-хьогI? – шекваьлар Ваба.
  • Нийсса, даьра, дар из, вай ма дарра оале. Но хье сомневаться деш вале, Iа алал хьай дош.
  • Вай цу мелочех, «кегий х1амаш» оал, бакъда, в данном конкретном случае, сона звучнее хет – «мицкъа зIирт». ТIаккха, сога хаьттача, «Тысяча мелочей» оала тика «Эзар мицкъа зIирт», яхаш, хила еза.
  • Да, «синдром Маьршиева Чкъордбека», яха, керда лазар гучадаьлар укх миноте, медицински справочникашта юкъе хьо мегаргдолаш, – корта лостабир Забас. – ДIахо дувц аз, Вабас аьнначоа раьза а хинна. Цхьа ткъаьра яьнна, светлейши дувхарах хьерчаш йоI яр цу тика чу латташ, «дирол», яхача, саьгIазаца свежий дыхани йоаржаеш. «Эзар мицкъа зIирте», мах дикагIа хургболаш дарий а хац, локхаш ритмични музыка яр, кадай оаз йохийташ доморощенни рэпер вар. Ма оалар-кх цо из илли, ала а: «Хьо догIан кIалха ца ховш нийсъелча, со зонтик хинна хьа дегI къовла оттаргвар. Вешта, ер деррига доккха дуне, хьа зонтик хинна дIаоттар ловр сона. Е-е, йов-йов!». Цу иллеца-м, кхы а дар убойни дешаш, деррига дувца ха яц. Iеваланзар со, из «зонтик» малав ца хаьттача. Хьо дIааьлча тешаргвац, Чаба, лаьрххIа Наьсар-шахьар тахка из гIалгIай Тимати хьалахар аз, духхьала сай доттагIчун свадьба мехко запомнить дергдолаш. Цигга, цунца дIахайша, мощнецки «хьоалчагIейский» рэп язъяьй оаха. Мишта хет хьона, хьай доттагIа?
  • Даьра, таккхалча Iохайна-м со а ваьгIавац, – дош дIаийцар Вабас. – Вай Магасе «Палаза отель» яхаш цхьа боккъала башха гIишло оттаяьй. (Цох хов сона, къаман яхь йолаш нах бисалга. Цхьан хана гIалгIаша леладаь палаза галеш дага а деха тиллай ц1и). ТIехьарча хана, цу «палазе» ши-кхо хьоалчагIа дIадихьад хьал-таро дика йолча соотечественникаша. ТIаккха, вай а мичад калошкаш текхочарех, аз а ваха, заранее из зал арендовать даьд хьа гIулакха. Раьза вий хьо?
  • Отеца, бегашта тIехьа а, из къамаьл дIахозе, «вошийна вираш», яхаш, из ший туркхаш лелаю йIаьха турса г1адж лестош, юртах доахаргда шо, – велакъажар Чаба. – Ма вашац-кх из ший коа ца деча хьоалчаг1ах.
  • Дада не осознает значимость сего момента. Он заблудился во тьме веков минувших. Ший захалаца «Сибаз-Гийреца» цхьан истола тIа Iо а хоаваь, цхьа иштта тоам болаш официантка гIулакх де оттайича, вашаргвар из-м.
  • Шортта дулх чудоалла болгарски сибазаш кийчдайтаргда вай хьа уст-даьна лаьрххIа, – велакъежар Ваба.
  • ТIаккха по современным канонам хьоалчагIа хилча, кхыча къамий санна, тайп-тайпара конкурсаш хила еза вай, – аьлар Забас.
  • Масала, эрсий яхье бувлаш цхьа къувсорг да «бег в мешках», яхаш. Из конкрус хийцца юкъе йоалае мегаргйолаш я. Геттара наха сакъердам баргба ките Аптии вIаьха Муради къовсалой. Котваьначунна нускало бIараш лургда.
  • Истола тIа лимонад чу хинна яьсса шуша кхостае мегаргья. Цун горлышко тIахьажачо, гIанда тIа а этта, ода ешаргъя, керда хьахиннача дезала хетаяь, – Вабийгара дош дIаийцар Забас. – Фухха даь а, вай юртарча поэтессайгахь «Лирайгахьа» цу шуша къамарг берзабе хьожаргда вай. Ода хоза хуле, Iа, Чаба, цунна бIараш лургда.
  • Сога хаьттача, «Зокх» – бригадера актераш кхайка мегаргба. Найцо уст-нана човхаеш, керда сцена гойта тхона, аргда вай. Дика вIаштехьа ма доалий цар вай къаман Iадатех белам бе.
  • Царна саго бIараш лургдац, – чIоагIдир Забас.
  • Конкурсаш-м дукха я. «МалагIча уна беза гирз даьннача газа пандар», яхар, вайга товргьяц.
  • Действительно, – раьза хилар Заба. – Вийстача сага чIондарг лекха артист эшац, цунна лор воалаве веза.
  • Бакъда, цхьаьккха цхьа конкурс я, дог тийша вай хьаэца мегаргйолаш, «ховли-довзали» ала йиш йолаш: татта «палаза» залера д1аарайоаккх вай «къахьа Къаржан», т1аккха, хаттараш тел «Сибаз-Гийрега», ше цунца вахача ткъаь пхийтта шера сесага оамалаш дика яйзайий тохкаш, безам бисабий хьожаш, – аьлар Вабас.
  • Бакъда, керттера фишка, так сказать – гвоздь вечера, хургья, оаха хьона кийчъяь «хьоалчагIейский рэп», – ураийккхар Заба. – Жи-хье, Ваба, хьаэцал дIара табурет, вай гIулакх в ритме хургдолаш.
  • ДIадовла, совца! Юрт елаергья оаш вайх, ер дIахой! – кулгаш урагIа тайссар Чабас.
  • Юрт-м лерттIа мишта ела еза йицъеннаяр, из дагадоагIаре-м хьоалчагIаш хургдацар вай таьзеташ санна. «Саг Iовешшехьа а валара кхолл», яха, кица да вай один из самых ходовых товаров. Так что, юрт йита а йите, дикка ладувгIа Iа рэпага, вдруг замечания будут. ХIана аьлча, пока на скорую руку яь наброскаш мара яц ераш, но время еще есть. Тахан предварительни репитици ергья вай.
    Лохига гIанд хьа а ийца «гIарт-гIарт» таташ де волавелар Ваба, кулг дIатIадетташ. Киса хьоарчаяь йоахка каьхата листокаш араяьха, уж дIанийс а яь, Iодеша эттар Заба:
  • «Кочхачерга» чу кхайда
    КIай «фоарта-кIормац» хьаийца…
  • Галстук-бабочка я укхо ювцар, – аьлар Вабас.
  • Ритм ма йоахае, ца довзача дешай таржам тIаккха дергда вай, – тIачайхар цун Заба. – Чаба, Iа ладувгIа дIахо:

«Фоарта-кIормац» хьаийца
Iаьржа смокинг араяьккха,
Из тиша лапсердак
Лостаяь дIакхесса,
Со кизга тIагIоргва
Доккха садаьккха,
Тахан са доттагIчох
Хила баха кхера хул.
Ма духьала яьлар хьо
Кхаанга сатувса хьаким мо,
Дохк санна т1аяьржа
Цхьан къаьгача дийнахьа.
Ма балийна яьлар хьо
«Ткъамало» гаьна яккхарг,
«ГIабустаргаца» гIа биста
Топаш тоха кхел хьона ярг.

  • Хьо ювц оаха, хьо ювц оаха – ХатIамат, ХатIамат! Е-е! Йов-йов! – тIехьаоалаш вар Ваба.
  • Цу ишколе берашта
    Хьай хьаькъал мехкош,
    ДIаIийна ялар хьо,
    Тха доттагIа вита.
    Укханга-м ма яцар
    Машенаш, яхташ,
    Укханга-м ма дацар
    Хьона тела дошош.
    Цхьа йоккха мераж я
    Шийна а совъяьнна.
    Ва, Iа фу дора цох,
    Яшайолла йоал хьо из?
  • Ма йолла, ма йолла! Шийна эшар укхан из! Е-е! Йов-йов! – тоадеш вар Ваба.
  • Магасе Барта гIала
    Балкона тIа ваьнна,
    Чукхоссавеннавалар хьо
    Корта хьалха, доттагIа.
    Вай лоаме дIабода
    Из никъ шаьрбеча,
    Катока кIалваха
    Локъам хинна ялар хьох.
    Наггахьа мара ца кхастача
    Цу БурокIалхарча хин хьайро,
    Эхьа балар хьа
    Из Iовдала ва корта.
    Наха чIоагIа дувцаргдар
    Цу тайпа валар,
    Саг йоалаяь вайначун –
    Валар хул ийрча.
  • Эйшшехь! Къани яI! Йов-йов! Е-е! – велаш хала дош даьккхар Вабас.
  • Хьона фу тIакхаьчадар
    Къавеннача дийнахьа,
    ЕГЭ лу бер санна
    Веха ца хьайзача?
    Фу эшаш вар хьо
    Доал дола «доалор»,
    Белхах ваьлча санна
    КорзагIваьнна воххал?
    Хьоца фу согато яр
    Цу даькъазача дийнахьа,
    ХатIамата бIаргаша
    Хьо тунтакх ваккхал?
  • Кегар, кегар! Воавир, доттагIа! Е-е, е-е! – чуйинна фата тохаш вар Ваба.
  • Жи-хье, Ваба, корзагIвалалахь. Ша тIа кхаста дошо эппаз эккха хьа портмоне чу!
    Фо ца тоаш санна, баге гIеттош, бIаргех хий лешаш велар Чаба. ХIаьта, Забас, хьаь тIара хьацар дIадаьккха, дIахо йихьар рэп.
  • Iа харцдар ма ала,
    Дий-хьона, ХатIамат,
    Ер дуне даа ца ховш
    Чаба ваьха ма вацар.
    Iа бакъдар ала,
    Деций-хьона, ХатIамат,
    Ер вахар цун чамза
    Хье даккха йоаллилга.
    Даьра, ер-м лаьцар Iа,
    Ва «Сибаз-Гийре» йоI,
    КIайча кхокхо аьрзе
    Ткъам бехкаш санна.
    Говза-м лаьцар Iа
    Эггара бочагIа
    Йола цун маьже…
    Оаха дувцар дог дац.
    Иштта нийсденнад ер,
    Хьона дика хайнад,
    Цун боча маьже
    Из мераж йолга.
    Дехке ма ялалахь
    Хьона хов хургдац,
    Саг мел вах йIаьхлу
    Цунца цун мераж а.
    Кхы а пхийтта шу даьлча,
    ЛаьррхIа хьай мара
    Мераж хьалъехкарг
    Эца езаргья хьа.

Хетаргахьа, рэп-м кхы а хила мегаш яр, цхьа хIама хоаденна, Заба наIаргахьа вийрза мара. Шинна кулгаца баге лаьца даггара елар чукъувлаш латтар Чабий ялхайтта шу даьнна йиша Милана.

  • Ер подросткаш цхьаккха личний пространство уважать деш нах бац! – аьлар Забас. – Вот, мала вар хьога кхайкар?
    Къурдаш деш хала ди дика дийцар Миланас.
  • Дукха яхийла! Хозеи дикеи дIадоладеннадар ер ди, хьо гучаяьнна мара, дIаяла, облом йир Iа.
  • Телефон включить даьдалар аз, – аьлар йиIиго.
  • Аз телефон-м ергья хьона! Ховш – ца ховш сагага дош ала Iа! – човхайир из Чабас.
  • Милана, кхера ма лелахь, цо-м ший хабар дувцар. Вайна рыночни экономика я. Укх сахьате со дIавоагIа-хьона, мах бувцаргба вай, хьо са творчествах яшаш яле, – аьлар Забас.
  • Я, даьра, хьа творчество, – хьакхайкар Ваба.
    Цун бIарахьежа, корта оагабир Чабас:
  • Даьллахьий, хала а дац хьона-м. Кандидат филогических наук волаш, хьаькъал долаш саг ма вий хьо.
  • Даьра ва, массейтех научни публикаци йолаш-м. Цхьабакъда, уж сай мел дола Iилман белхаш цу рэпах дIа-м лургдацар аз! – велар Ваба.
    (ДIаходудар хургда)