Къоаламца къахьега кхалсаг

Шоана хетадала тарлу, со сурташ дехкаш волча сагах дувца воалл аьнна. Валлац. Мальсагов Кураза Зоврбика эггара хьалха гIалгIай-эрсий дошлорг оттадеча хана, къоалам аьннад ручках. Къоалам хьокхаш вола саг, яздеш вола саг ва. Цудухьа со ювца воаллар йоазонхо Хамхоева Жимсари я. Март бутт чакхбаларгахьа лестача хана 55 шу дуз из йича денз. Пхьилекъонгий-Юрта кхувш ена из сона яйза геттара дукха ха я. Цу хана хIетта школе 8 класс яьккха, Шолжа-ГIалий тIарча хьехархой училище деша эттаяр из. Ше цхьацца йоазош деш йоландаь (цу хана цо язъеш хиннараш байташ яр), «Сердало» газета а «Лоаман Iуйре» альманаха а редакцешка йоагIаш яр йоI. Эггара дукхагIа даьннадале а, 15-16 шу мара даланза яр цу хана Жимсари. Ишттал ха я сона из йовза, таьрахьаца аьлча 40 шу гаргга хила тарлу. Сиха йода ха-м.
Цу хана денз, дукха хIама хувцаденнад цун вахаре: училище яьккхай, школе болх баьб, маьре яхай, литературан тайп-тайпарча жанрашка къахьега Iомаеннай. Укх тIехьарча хана цо язъяь байташ (берашта а боккхагIчарна а), лоаца пьесаш, дувцараш, ховли-довзалеш деша таро хиннай са «Литературни ГIалгIайче», «СелаIад» яхача журналаш тIара. Царех цхьайола беламе пьесаш оттаяь хиннай «Зокх» яхача цхьанкхетаро. Масала, ишттачарех я шин суртах латта «Малав «Евгений Онегин» яздаьр?» яха комеди. Жимсаре язъяьй «Лорацара гаргалол» яха шин даькъах латта пьеса, кхыяраш.
Прозаца цо къахьегилга ха йиш я, «СелаIад» яхача берий журналага хьежача. Цун оагIонаш тIа арадийннад йоазонхочун зIамигача дешархошта лаьрхIа дола дувцараш. Масала, царех да «Циска кIориг», «Спасатель хургва сох». ДукхагIа цо берашта язъяьраш байташ я. Уж а каст-каста араювл берий журнала тIа. Царна юкъе я «Хадчат», «Наьна совгIат», «Iалам дукха дезаш вола кIаьнк», «Морхилг», «Телефон», «Ма во да къайга мотт цахар», «Цициг», «Лоаме», и. кх. дI.
БоккхагIчарна цо язъяьча байтацара массехк мугI беша лов сона, цун дешай кIоаргал, дозал шоана довзаргдолаш. «Бахалба ГIалгIай мохк» яхача байтаца да укх тайпара дешаш:

«Эздийча кIантий духьа, бахалба хьо, са мохк.
Дикача ноаной къина, латталба гIалгIай мохк.
Беза ховчунга мара, хьо дIакхоачаргбац.
Дуне довзачунна мара, хьа хам булургбац…»

МоллагIча сага а атта кхетадергдолаш дешаш да уж, царга гIолла хьахайтаб йоазонхочо ший дай баьхача лаьттанцара чам, къаманцара безам. Уж мугIараш цIенача дег тIара доагIаш хиларах атта теш, уж дешаш вола саг. Жимсере дIахо а литератураца къахьегар а ловш, ала безам ба: даим наха дезаш, цар лехаш хилда Iа даь йоазош. Цунца да кхоллама сага ираз а аьттув а.

Арчаков С.