Skip to main content

«Роман-газето» къоабалдаь йоазув

Боканаькъан Ахьмада «ЦIийенна сайре» яха роман 45 шу хьалха журнало ерригача Россена довзийтар.

ГIалгIай къаман йоазув хьахилча денз, дукха йоазонхой хиннаб вай литературан тайп-тайпарча доакъошка къахьегаш. Цар язъяьй байташ, поэмаш, повесташ, пьесаш, романаш — массайолча жанрашка беркате къахьегарца белгалбаьннаб доккхагIдолча ноахалах бола деша говзанчаш. ХIаьта а царех дуккхабараш республикан бахархошта мара шерра бовзаш бацар, хIана аьлча цар даь йоазош нонагIа долча даькъе гIалгIай меттала арадувлар, эрсий меттала даьхараш а массанега дIакхачацар, кIезига арахецар бахьан долаш. Кхыча беса нийсъелар халкъа йоазонхочо Боканаькъан Ахьмада яздаьча «ЦIийенна сайре» яхача романа кхел. Духхьала из цаI мара гIалгIай роман кепа теха хиннадац йоккха тираж йолча Москве арадувлача «Роман-газета» яхача журнала тIа. Дувцар да цун хьалхара книжка.

ГIалгIай меттала из эггара хьалха арадаьннадар 1974 шера Шолжа-ГIалий тIа. Цул тIехьагIа Н. Шундика (автора ше гIо а деш) эрсий меттала даьккха йоазув диазза арадаьннад бе-беча шерашка. Эрсий меттала духхьашха цунна кепа техар 1976-ча шера «Современник» яхача Москверча издательство. Цу шера арадаьлар из «Роман-газета» № 24-ча (814) номер тIа. Из бахьан долаш, гIалгIай йоазонхочун кхоллама цхьа дакъа дIадайзар Россе ерригача регионашка. Укх шера 45 шу дуз вай къаман литературе из лоархIаме моттиг нийсъенна. Романа чулоацам шоана дагабохийтар духьа, дукха ха йоацаш айса даь хиннача «Ах бIаь шу даьнна роман» яхача йоазон тIара цхьа дакъа доаладергда аз. «Из цIи йола хьалхара книжка цо язде доладаь хиннад 1971 шера. Юххьанца цун шоллагIа книжка язде дага хиннавац из. Цо ше яьхачох, наха каьхаташ яздеш, хетташ хиннад йоазонхочунга, керттера турпалаш дийна бусаш хилча, цун шоллагIа книжка язде дага вий хьо, яхаш. Цхьачар яздар дехаш а моттигаш нийслуш хиннай... Цу тайпара кхолладенна хиннад шоллагIдола «ДогIанха даша делхаш» яха книжка. Уж ши книжка яздеш 16 шера къахьийгад цо. Хьалхарчун тIа къахьега волавеннав из нийса ах бIаь шу хьалха, шоллагIдар яздаь чакхдаьккхад 1987-ча шера.

Пхе даькъах латташ, 300 гаргга оагIув йолаш да хьалхардар. Сенна хетадаь, къаман вахарцара малагIа ха ювцаш да из? Цун керттера тема коллективизаци яле а, цхьайолча хана хеталу, гIалгIай юрташка колхозаш яхкарал дукхагIа бувц укхаза йоазон турпалашта Мурадаи Залиханаи юкъера безам, кхы мел дола хIама царна шиннена гонахьа хулаш да. Бакъда мел йоккха моттиг цу шин сага безама хетаяьяле а, йоазонхо кертахдаккха гIийрта дош дувзаденна да юртбоахам хьахулаш бенача шерашца, цу хана лаьттача классови къовсамца...»

Хьалхарча книжка тIа дийна бусе а, керттерча турпалий рузкъан болх шоллагIча книжка тIа кхыча беса хул. Мурад тIем тIара цIавоагIа, дийна вус. ХIаьта Залихан, вай мехках даьхача хана, пехкашта лазар хиле кхалх.

ТIехьа тIакхийнача вай йоазонхой кхолламаш а Боканаькъан Ахьмада роман кхаьчача лакхаленашка кхаьчача дика хетаргдар сона.