Skip to main content

Ламаз — ялсамален дIоагIа

Назранерча доккхача маьждига имама Цолоев Хизир-хьажас ламазаца дувзаденнача гIулакха хетабаь хьехам ба оаха шоана бовзитар. Ламаз мишта хила деза. Ламаза мишта отта веза дувцаргда вай укх материала тIа.

Ламаз хьадеш волчоа цу ламазо пайда ца лой, из да ламаз де деззача тайпара цо хьа ца делга. Де деззача тайпара хьа ца делга яхар фуд аьлча, Даьлах кхерилга совдоалаш, воча хIаман гаьна воалаш хьо ца хуле, яхилга да из. Цо хьадаь долча ламазаца асар юхе ца дусе (асар яхар фуд аьлча, ламаза лаьтта а лаьтта, йистеваьнначул тIехьагIа, хье Дала духьала лаьтталга а ховш, Даьлаца Iйха къамаьл даьлга а ховш, хьарама хIамах лоравала а гIерташ, хье Дала бIаргагулга а ховш, хьогахьа дика хIама юхе дусаш деце), Даьлах кхераш а воацаш, Даьлага хьосталуш а воацаш деш дола ламаз да. Цу ламазо цу сагага во хIама дIадаккха а яхаргдац, цу ламазо из саг лора а вергвац.

Ламаз деш вола саг дикача хIамангахьа соввоалаш а хила веза, во дар дIадоаккхаш а хила веза. Ламаза латташ вола саг аьттехьа хьежаш, аьрдехьа хьежаш, бIаргаш дувшадаь, урагIа хьежаш хила йиш яц, уж хIамаш ламаз ца хилар кхерам болаш хIамаш да. Ламаза тIера уйла йоаккхаш дола хIамаш да уж. Ламаза латташ вола саг мишта латта веза, аьлча, ше корта Iотоха безача моттига мара бIара ца хьожаш, ший уйла-нигат Даьлагахьа соцадаь а волаш, Даьлах кхерар дег чу хьачудоаладаь а волаш, Даьлага хьоаставенна а волаш латта веза.

ПайхIамар (Даьлагара салам-моаршал хилда цунна) оалаш хиннав: «Везан Даьла, Хьоца лоралу со, Даьлах ца кхераш долча дегах лоралу со. Дог Даьлах кхера деза яха маIан да цун. ДIа ца хозаш долча дуIах лоралу со, вIалла а дузаш доацача дегIах лоралу со, пайда беш доацача ламазах лоралу со, Везан Даьла», – аьле оалаш хиннад вай ПайхIамара (Даьлагара салам-моаршал хилда цунна).

Пайда ца беш дола ламаз малагIа да, аьлча, саг ламаз деш воаллашехьа, цо кхыдола хьарама хIамаш леладеш хилар. Воча хIамашта тIехьаваьнна из дIаводаш вале, цу ламазо пайда биц цунна. Пайда беш дола ламаз малагIа да? Ламаз де саг волалушше, из воча хIаманна гаьна а воалаш, дика хIама хьадаргахьа дIатIаувш вале, из ламаз пайда беш да цунна. ПайхIамара (Даьлагара салам-моаршал хилда цунна) цхьан дийнахьа ший асхьабашца ламаз дир, йоах. Ше ламаз даь ма ваьлингехьа, Iохайнав из. Цхьа къонах хьачувера, йоах, маьждиге. Ший ламаза дIаэттар, йоах, из къонах. Геттара сихо ламаз деш хиннав из. Iовийрза валалехьа юха хьалверзаш а хиннав из. ПайхIамаро (Даьлагара салам-моаршал хилда цунна) аьлар йоах ший асхьабашка:

– Ер бIаргагой шоана? Из къонах лай, са умматах а воацаш валар хургда-кх цун. ХIана аьлча, из ламаз цо сихдар бахьан долаш.

Цудухьа ламаз саббаре де деза. ПайхIамаро (Даьлагара салам-моаршал хилда цунна) аьннад, къайго зIок етташ санна, зIок етта ламаз дар цо даьр, цу тайпара ламаз а деш из дIаводе, са умматах а воацаш валар хургда цу сага, аьнна. Цудухьа воай ламаз къоабала хилар воашта дезе, из саббаре де деза. Сужне вахачул тIехьагIа кхозза «Субхьона Раббиял Iала» аллал ха еза.

Ибн Iабаса (Даьла раьза хилва цунна) йоах:

– ПайхIамара (Даьлагара салам-моаршал хилда цунна) аьннад: «Шох цаI сужне вахача, ший хьажаюкъ Iооттайойла цо, мераж а Iооттайойла цо, ший ши кулг а Iооттадолда цо, кога пIелгаш а Iооттадолда цо.

Ламаза латтача хана мосаш ма нийсъе, ламаза латтача хана барзкъа нийсде ма гIерта. Беттиг нийсбе ма гIерта. Ламаза дIаотталехьа нийс а венна, кийч а венна хила веза саг. Ше Далла духьала отталга а ховш хила веза хIара ламаза отташ вола саг. Вай ПайхIамара (Даьлагара салам-моаршал хилда цунна) аьннад: “Ше ламаз деча хана дегIа хIара маьже йоаггIача бесса Iо ца оттаяьча сага, цо харцахьа Iо мел оттаяьча маьжено ший даьна наIалт оал». Из саг ламаз даь йистеваллалца шоай даьна наIалт кхайкадеш чакхйоал, йоах, хIара маьже.

Цудухьа вайна тIехьа да ламаз цIена Iомадар. Нагахьа санна ламаз деча хана кога тIа бувхача гIирса айра сома дале, из хIама Iояккха еза. Цхьабакъда, пезгаш дувхаш санна кога пIелгаш соталуш дале, ламаз мегаргда. Цхьавола саг хул ламазагахьа латтача хана урагIа хьежаш. ХIаьта урагIа хьежалга во могадаь да ламаз деча хана. Шийна хьалхашка, ше корта Iотохаргболча моттиге хила беза ламаз дечун ши бIарг. Ламаза латташ вола саг дIа-хьа хьежа мегаш вац. Цу шайтIано хьа ламазагахьа деш дола къоал да-хьона из, йоах, хьо дIа-хьа хьажар, жайно. Цудухьа хьалхашка латтар малув, уллув латтар малув хар духьа дIа-юха хьежа везац.

БIаргаш дIадувшадаь латта а могадац ламаза. БIаргаш дийлаи, хьалашка Iохьежаши хила веза ламазгахьа латта саг. Элчано (Даьлагара салам-моаршал хилда цунна) йоах: “Ламаз де дIаэттача сага тIавийрза ва из Даьла. Из саг дIа-юха а ца хьежаш, шийна хьалхашка Iохьежаш волча хана Даьла цунга хьожаш ва, хIаьта из саг дIа-юха хьежаш хилча Даьла дIаверз цунах”.

Ламаз деча сага тIа важап да, ший дегI ламаза кийчделга. Ламаз де ше воаллилга, Далла гIулакх де воаллилга ховш, ше дер малагIа ламаз да ховш, цунга ший дегI кийчделга да хIара бусулба сага декхар.

Вайх хIаравар, йоах жайно, паччахьа духьал ваха веза аьлча, ший долаш дола цIенагIдола барзкъа тIа а дийха, хоза кийчвенна а волаш, уйла сеца воалаш, цунгара фу дехаргда а, фу аргда а, массадар соцадаь а волаш, тIагIоргвар цу паччахьа. Из паччахь а масса дола хIама а ший доалахьа долаш волча Далла духьала отташ хилча мишта отта веза ховш хила веза хьо, йоах жайно. Цу Даьлаца тоам болчча бесса кийчвенна а волаш ламаза отта веза саг.

Дала йоах КъорIан чу: “ХIара оаш ламаз деча хана шоай хозале хьаэцалаш”.

Ламаза дIаотташ вола саг, миччахьа вале а (е маьждиге, е цIагIа), ший долча барзкъех цIенагIа дар тIадийха хила веза. Цудухьа шоаш ламаз де дIаовттача хана шоай хозале хьаэца аьннад Дала. Из фу яхилга да аьлча, хозагIа дола барзкъа тIадувха яхилга да.

Ламаза дIаотташ вола саг цунца чам боацаш хила йиш яц. Ламаза ха хьакхаьчайий хьожаш, из лораеш, цу ламазаца чам болаш хила виза саг. ХIана аьлча, Даьлеи цу ламаза латта саги вIашихотташ йола моттиг из ламаз я. КъорIанчухьа йоах, шоай маьженашца, шоай дегIамашца ламаз деш а болаш, къамаьл деш бордаш детташ а болаш, бовкъамаш Iодерзадеш а болаш, сужне Iоухаш а болаш, Даьла оагIарахьа дегаш тIадийрза а боацаш ламаз деча нахах тара ма хилалаш. Из фу яхилга да аьлча, селлара бордаш детташ, сужне ухаш вале а, керттера да дог Далла тIадийрза хилар. МоллагIа ламаз деш вола саг вай хьаийцача, оал вай, цу саго ламаз дIадоладаьд, ламаз деш ва из, дика саг ва из, аьле. Цу сага ламаз миштад, из саг фу саг ва ха безам болаш вай дале, из хала хIам дац, йоах. Из саг, нагахьа санна ламаз дешшехьа, бокъо йоацача наькъа тIехьа наьха рузкъа дуаш воле, наха юкъе бохам боахаш из вале, бусалба дино ма де яха хIамаш ший дегIацар из гучадувлийташ вале, цу саго деш дола ламаз хIана ду аьлча, наха хьалхашка ламаз ду аьнна, алийтар духьа ламаз деш ва из. Цу ламазаца ше леладу во хIамаш дIахьуладе гIерташ вола саг ва из. Цу саго дер цIена ламаз дац, из деха ламаз да. ЦIена ламаз деш вола саг воча хIаманна гаьна вувргва.

Везан Даьла цу нахах долда вай.