Skip to main content

Шун бераш мишта Iомабу къаман мотт

Февраль бетта 16–25 деношка хIара шера ГIалгIай Мехка дIахош гIалгIай метта хетадаь денош да. Из ха хьатIаеча школашка а, университеташка а, кхы дIахо йолча дешара моттигашка а вIашагIкхетараш дIакхухь наха шоай къаман мотт бувцар догдоахаш. Цу белгалдаьча итт дийнахьа лаьрххIа конкурсаш а хул кхайкайий мехка бахархоша дакъалацар дог доахаш. Укх шера а да ишта.

Метта хетадаьча иттех дийнахьа бийцаб аьнна боалаш бац мотт. Нагахьа санна из наха Iомабар а, бувцар а, бахар а воашта дезе, цIагIа а, ара а, балха а — массанахьа из бувцаш хила деза вай. ТIаккха мара вайга метта котало йоаккхалургьяц. цу деношка хала-атта бувц мотт цхьаболчар, из ха дIатIех ма яьлланге а дIахо шоаш хиннача тайпара хул. Мадарра аьлча дицлу метта хьал, цунцара бувзам. Далла хоастам ба юрташка мукъагIа мотт бувцаш нах болаш.

Iаьдала викалаша а юкъара болх лелабечар а тайп-тайпара ногIалаш дIакхухь, керда боламаш доладу наха шоайла шоай къаман мотт бувцабалар аьнна хеташ, бакъда цох ма хетта гIулакх хилац. Эггара хьалха саг ше хила веза. Бакъда Iаьдала оагIорахьара лертта программа а хила еза сага ший мотт атта Iомалургболаш.

Таханарча дийнахьа гIалгIай метта хьал чIоагIа ладар да. Орфография, мотт дIахьехара методика кIалйиса я. ХIана аьлча, вай берашта мотт иностранни мотт санна хьехабезаш эттад таханара хьал. Цун бахьан да, школе хьадоагIача хана царна гIалгIай мотт ховш ца хилар. ХIаьта школе гIалгIай мотт хьехара программаш из ховчарна лаьрхIа я. Цудухьа хала да берашта из мотт дIаIомабе.
Юххьанца йоазонга а баьнна когаш бахачул тIехьагIа кхы хувцабенна хIама дац метта. Наха йола халонаш, чоалхане моттигаш юстара а йоахаш аттача даккха деза меттацара гIулакх. Нагахьа санна вай из ца дой, массехк шу даьлча бераш меттал, боккхагIчар а бувца тугаргдац, «хала гIалгIай мотт».

ГIалгIай Мехка цхьаккха школа юса хургья аьнна хетац сона, гIалгIай метта хетадаь денош белгал ца доахаш, цу тайпара вIашагIкхетараш дIа ца кхохьаш. ХIана аьлча, Дешараи Iилмани министерствос школай кульгалхошта хьалхашка оттдеш декхар да из.

Цххьацца йолча юкъара болх лелабеча цхьанкхетараша а къахьег гIалгIай мотт дегIабоагIабалар, бераша из дукхагIа бувца балар аьнна хеташ. КПЦ «Эздел» яхача юкъарчено шоай новкъосташца цу оагIорахьа къахьега иттех шу гаргга ха хургья. Берашта а кагирхошта а гIалгIай мотт мара бувца аьттув боацаш вIашагIкхетараш ду цар. Геттара лоархIам болаш да сакъердамеча, хьаькъалеча, хьехам луш долча берийкиношта гIалгIай меттала таржам деш хилар. ХIанз уж болх беш ба «Мадагаскар» яхача цIихезача берийкинона:

«Мадагаскара таржам чакхдаьннад, массайола оазаш дIайазяй, царца дIахо де дезаш дола технически балхаш а кхоаччашдаь даьннад. ДIахо де дезаш дар, цу берийкинона презентаци кийча а яь тхоай новкъосташца зIамигача хьежархошта из дIагойтар да. Нах сатувсаш хьежаш а ба чехкагIа из интернете арадаларга. Цкъар, из болх кхоачаш беш къахьийгачарна совгIаташ кийча а даь вIашагIкхетар дIадахьа дезаш да тхо. Цул тIехьагIа хийцца интернете доаржде йиш хургья из. Из деррига гIалгIай метта хетадаьча деношка чакхдаккха уйла йолаш хиннадар тхо, амма коронавирус яхача уно лоаттабу кхерам бахьан долаш нах гул ца беш говш да тхо. ХIанз нах вакцинаци е а ма болабеннабий, лазар а ди тIехьа дайлуш ма латтий, цудухьа бIаьстий деррига аттача а даьнна хийцца нах вIашагIтоха а, царга из дIагойта а аьттув баргба аьнна хета сона», — йоах КПЦ «Эздела» кульгалхочо Ведажнаькъан Анзора.

Вай бераш дукхагIа хьежаш дола кинош гIалгIай меттала хилча царга мотт Iомабайта дукхагIа аьттув ба аьнна хеташ ва Анзор. ХIана аьлча, кхувш доагIача хана беро елла метта лард дуккха а низ болашагIа хул.

«Цхьа моллагIдола берийкино хьадеш хилча, дукха говзал а, ха а, рузкъа а эш. Цудухьа кийча долаш долча киношта таржам деш хилча аттагIа да керда берийкино хьадечул. Аьттув хилча дика-м дар из, бакъда тахан вай къама дукхагIа пайда хьабаргбар де деза вай. Из таржамаш деш бола болх беча дакъа лаца чам болаш саг хуле оаха гIад а даха тIаэцаргва из. Итт совггIа сагах латташ тоаба я тхо, массехка берийкиношта таржамаш а даь цу оагIорахьа беш бола болх мишта бе беза ховш поалхам а болаш. Цудухьа моллагIча берийкиношта таржам де аьттув баргба вай», — аьнна дийцар дIахо Башира Анзора.

Дийна хIама ма йий мотт. Цхьан юкъа бувцаш тIаккха ца бувцаш буташ хила йиш яц из. Сона сай къаман мотт дукхабеза яхар пайда бац, массаза бувца беза из ший къамах болча нахаца, къаьстта берашца хIаьта а бувца беза цар харцахьа аьннар хьанийса а деш.