Skip to main content

Сомадаккха хьай дог

Уйла е хьай вахара

Хила йиш йий ванагIа, иштта, аьнна хеталуш дола хIамаш дукха нийслу вай вахаре. Къаьстта таханара наьха сакхетам хьаийцача, тамаш ялла дараш гонахье йизза да! Ер язде со оттара бахьан да, цхьан мискача зIамигача саго баь лоткъам. ЧIоагIа дог деха волаш, ше фу дича бакъахьа да ца ховш веха вар из. Ший бала кодабеш ваьгIа, цох нийсагIадар лехаш хиннача цо, хьалхьоадир са дег чу дукха хана денза къувлараш. Вайх хIаранена, хIара денна хIана дац аьнна, гуш дола нийсдоацараш да уж! Вай дувцараш да доал доацаш дIахийца лела хьайбаш...

Телевидене гIолла лаьррхIа из бахьан керте оттадеш передачаш, сюжеташ еш, дийшача наха уж хьайбаш дIахийца лелача нахага кхайкарал деш, дин оагIорахьа из мелла харцахьа, Дала хоаттаргдолаш долаш хIама да яхаш дукха дийцад. Шоай хьайбашта доал ца дерий сакхетам сомабаккха гIерташ аяташ, хьадисаш юкъе кхувлаш дувцаш хьадоагIа, цхьайолча моттигашка довнаш тIа бувлаш нах, бакъда, из гIулакх иштта талмаста дита багIарий уйлашка, дегашка хIама хувцалуш дац аргдар аз. Хьалла лакхе хьоахаваьча зIамигача сагагара хало ювцаргья вай. Ах бийса яллалца таксист волаш болх беш ший дезала напагI доаккхаш лийна, кIаьдвенна сахьат бийсанна даьлча цIавоагIача цун наькъа тIа мичара доагIа ца ховш бежан хьатIадедад.

Парххенцахьа цун машен йохаеш, бежан лозадеш хатар эттад. ДIатехкача, бежан долча даьй лоалахой, ма даггара, Iолеткъ из етт Iулага дIалоаллаш боацаш, иштта ха йолча а, йоацача хана ди-бийса доацаш массанахьа лелаш бар наха зенаш деш, яхаш. Иштта долча хьале эттача хатарах хьаькъалга, нийсхонга диллача бежана даьй хинна зе хьатакха дезаш хул, бакъда, вай массане дика кхетаду, иштта мара шоай хIаман доал деш боацача наха бехк цIаккха а дIатIаэцаргбоацалга. Шоай бежана мах хьабала беза яхаш, ах бийса яллалца шийна сискал яккха гIерташ лийнача зIамигача сага чугIерташ ба, ма дарра аьлча, эхь дайнараш!

Кхыча тайпара мишта аргда из?! Дукха ахча дIатIадахийта дезаш йохаяь ший машен тоае езарал совгIа, кхы а из зе шийна даьрий бежан такха дезача эттав хьаьннал сискал яъа гIерташ ди-бийса доацаш къахьегаш лела из саг. Хаттар отт! — ЛерттIача наха санна Iулага шоай бежан дIалаьлла, сайран Iул чудоагIача хана духьала арабаьнна шоай етт чубигабаларе хургдар из хатар аьнна....

Дуккхача ковнашка тахан, даьржа латташ ийрча гIулакх да из. Хьалхарча ханам эхь долаш гIулакх лоархIаргдар цох, бакъда тахана-м маьршдаьнна леладеш да из дуккханечара. Ший цIен юкъера гIулакх лерттIа леладеча саго, ший ханнахьа гIаттий бийттий Iулага накъабоаккх ший етт, хIаьта бIарг биззалца наб яь хьагIувттарашка хьежаш мича латт малх хьалбаларца дIадодаш дола Iул а, цунга хьежжа, шоай паргIатта наб йий, мичча хана Iобиттий коанаIрах дIаарабаьккхий, ниI хьатIакъовл кегабеннараша.

Кхыметталехьа шоаш бахача урамера Iоарадаккхац цу мугIарерча наха бежан, сагота бац коах арадаьккха ниI дIатIакхайлача, са бIаргашта кIалхара дIадаьлча хур хилда хьох аьлча санна. Сона бовзача цхьан дезалера етт лелар шерагара шерага боалаш ишттача боларца. Уйла е эттача цецъваьнна ца валлал доккха хIама ма дар из! Iи мерцача, дIайхача ахкан деношка шурах бизза шим болаш, из шура Iоухаш коашкара, коашка ухаш, наха лелхадеш лелар хьогалла, мецалла дала доалла из миска бежан. Цхьан дийнахьа сайна из соцабе мегадаларе сов чIоагIа цох къахеташ из бетта енаяр со шура ший даьшта Iочухьоргйолаш...

ВIалла шоай дег чу цу бежанах къахетам беце а, Даьлах, из деррига зувш шоаех бехкаш доахаш багIача лоалахоех эхь ца хетарах тамаш йора аз. Йиъ кхалсаг йолча цIагIара, цхьан кхалсаго, Iурра гIеттий ший ханнахьа из бежан Iоозадацар. Бера хана денза сай нанас оалаш хезадар сона, етт ший ханнахьа бетташ ца хилча шим телхий, кхы шурийна пайдана боацаш бус аьле. Иштта хилар — кх цу аз дувцача бежанах. Наьха коа дахача цхьа ца лов хIама йиъа цамогаш хинна лар хаьдар ший даьшта сов баьнна бувлабенна лийнача Iатта. ХIанз из дагадехача, цу бежана къа ма гIолда царех аьнна хеталу сона. Ахкан хана метталехьа, дIаьхача Iанна наьха коа ухаш, наIартIенаш бIехьеш, отарашка чудувлаш лел цхьацца болча наьха жаIулаш. Ара лоа мара хIама доацача хана а, шоай коашка совцадац даьша уж! ХIанз ахкан ха дIайолаенна йолаш дуккха а лел хьайбаш наха шоай коашка дуккха рузкъа доадеш, къахьегаш дIадийна зизаш, гаьнаш кагьеш, юаш. ВанагIа селлара хIаман хьисап доацаш мишта хуля х аз-м бусалба саг?! Дин доацача саго-м фуннагIа дича а товр! ВIалла уйла хIана кховдаяц цар цу дешага...

Наха шоаш бахача доазон куц тоаде дукха хIамаш леладу тахан, дукха мах бола баьцаш, зIамига гаьналгаш гаьннара хьакхухьаш шоай коа юкъ сийрдаяккха гIерт. Iайха дIахийцача хьайбо даха из деррига толхадича, наха зе дича паргIатта наб мишта е мог хьона?! Цу мугIарера нах-м кIезига бац вайна юкъе, тахан. Ер деше-м хIаранена бIаргагургва ше, эхь-бехк яха хIамаш сомадаргдий-м хац сона.... Уйла хIана яц цу наха кхоана Дала хоаттаргдеций согара из аьнна....

Ай Дала адамех тийша дIахийца хIамаш еций уж хьайбаш! Кхы иштта мара дог лазаш, дезаш, къахетам беш, доал деш ца хилча сена леладу цар уж аьнна хет сона-м массе хана. Цу мугIарерча хаттара жоп луш телевидене гIолла оаз айяь дийцар цхьан дийшача сага, иштта оашош наха зенаш, зуламаш дайташ дIахийца лела хьайбаш шоашта хьаьнала дий хой шоана яхаш. Иштта наьха эгIазлонаш тIехьа йолаш лийна бежан мишта ле доахк шо сагIийна яхаш... Гуш дар, из тайпара хаттараш цунга хьалхара луш доацалга, цу гIулакхо цунна хоза наьха санна Iоткъам баьлга.

Иштта хьайбаш дIахийца лелача наха хьо бехк баккха вахача, цхьан багара доагIаш санна массане а шоай кIоанаIраш дIакъовла оал. ХIаьта ираз дараш-м шоай коара бежан Iурра хьаьстий Iулага накъадаьккхий, шоай ханнахьа сайран арабаьлий Iул лорадий дезаш чу дуг. Иштта хIама бе доацача нахага ала ловра сона, наьха эгIазло цхьанахьа гIолла хьатIайоал, хье бахьан Iа наха хулийташ дола зе, зулам иштта атта дисац.... Деррига дIадаьккхача а, дукха ма бий вайна юкъе шоай дезал кхаба из бежан эца таро йоацаш лелараш, цох хьегараш. Хам бе, лораде Дала хьаденна беркат! Уйла е шоай вахара!!!