Цӏенача наькъ тӏа баьннараш

Шоаш исламаца им диллача денз, цига деша багӀаш, шоай дин ӏомадеш, нах хиннаб гӏалгӏашта юкъе. Ха геттара хала, унзара, кхераме латтача хана а; шоай дегаш Даьла динах хетта хиннаб Гӏалгӏай мехкара бусалба нах. Шоай дешар долча хана чухьа, хьадоагӀаш-чудолхаш дийнахьа дешаш а, бийсаш йоахаш ден-бус дешаш а бераш хиннад дилла. Бийсаш йоахаш дола бераш хьужаре е цун гаьна доацаш хьалъеттача гӏишлон чу ӏеш хиннад. Цхьайолча хьужаренашка, аргӏа а елле, наха царна напагӀа лоаттадеш хиннад. Хьужаренаш дукхагӀча даькъе е маьждига чухьнахьа хиннай; е маьждига юхе, цу гӏулакха гӀишло а егӏе, хьаеш хиннай.

Тахан сона ювца лов Алхасте яхача юртара «Нийса никъ» «Аль-хӏуда» яха йоккха хьужаре. Юртара рузбан маьждиг а из хьужаре а вӏаший юххе да. Шийна дешачоа а ший Далла гӏулакх дечоа а боккха аьттув ба из. Лаьттах доаллар а долаш, диъ гӏат долаш, йоккха хьужаре я из. Таханарча дийнахьа цига деша багӏа мутаӏаламаш кховзткъа ши саг ва. Царна хьехаш а, царга дешийташ а итт хьехархо ва. Къуръан ӏомадарал совгӏа, хьужаре берашта ӏарбий мотт, гӏалгӏай мотт, эрсий мотт, математика, хоза гӏулакх хьех. Иштта берашта низа-оамала даькъе къахьега а шоай дегӏ мукъадаккха а из хьужаре мел я цхьа гӏат дола спортзал я укхаза. Бийсаш йоахаш дешарел совгӏа, дийнахьа хьа а ухаш чуухаш дешаш бераш а да укхаза. Къаьстта шоай моттиг а йолалша дийнахьа хьа а ухаш, сайрийна чуухаш кхалнах а ба укхаза деша багӏаш. Царна хьехаш кхалсаг я. Из деррига г1улакх ший метта латтаргдолаш, берашка хьожаш а, дешийташ а, доал деш а виъ хьехамча ва. Берашта а хьехархошта а даахӏама кийчдеш, хувцалуш йиъ болхло я. Иштта хьужаре эшаш дола хӏама хьатӏадахьаш, хьожаш цхьа блхло я. Цу массадолча хӏаман доал деш, хьожаш хьужарен кулгалхо а ва. Хьужаре ше хьайийлла ши шу мара деце а, таханарча дийнахьа дийша арабаьнна хьафизаш (дагахьа Къорӏа ховраш) хинна кӏаьнкаш ба дешархошта юкъе.

«Ши шу даьннад ер хьужаре хьайийлла. Таханарча дийнахьа кховзткъа ши бер да, укх чу деша дагӏаш. Ер хьужаре хьайийллача денз, укх чура дийша араваьнна, деррига Къорӏа дагахьа ӏомадаь хиларах дола тешал хьаийца, вурийтта саг ва. Дийша баьнначарех дукхагӏбараш, дӏахо шоашта ӏилмангахьа совбовлар духьа, арахьа дӏабахаб. Тхоай тар ма лу, Къорӏа ӏомадаргахьа а кхы дӏахо долча дешаргахьа а берашта дикагӏа хургбола хьехархой вӏашагӏтехаб оаха укхаза. Египте деша а ваьгӏа, цӏихезача Къорӏа харах болча ӏалама нахагара тешал хьа а ийца, саг ва Къорӏан балха керте латташ вола ӏоахарганаькъан Муслим», – йоах хьужарен кулгалхочо Алхастерча имама ӏарчакханаькъан Закречун Ибрахӏима.

Цхьа ха яр вайна бусалба ди лелабарал совгӏа, ше бусалба волга сага дӏахайта ца вухьаш. Уж ханаш, Даьла къахетамца, дӏаяьннай. Тахан массанахьа паргӏато яьржай. Цудухьа, ха йолаш, шоай дезалга дешийта деза наха, уж харцахьарча новкъа баргбоацаш. Аллахӏагара къахетами моаршои хилда цунна, Пайхамара аьннад: «Хьай новкъоста дин тӏехьа хургва хьо». Хьай новкъосто леладер леладеш хургва хьо яхилга да из. Цудухьа ший дезалхо харцача, воча, бӏехача нахах дӏа а ца веттаволийташ; ший Даьла малав а, Даьла Элчан никъ малагӏа ба а (Къорӏеи суннати) царна ховргдолаш, уж дин тӏехьа хьалкхебар даьи наьнеи хьакъ да. Шоаш малаш ба а, шоай фу леладе деза а, фу дита деза а ховргда царна, нагахьа санна дин тӏехьа болча нахаца хьоашал долаш уж хуле.

Укхаза дийша арабаьннача дешархоех цхьабараш, арахьа деша дӏабахарал совгӏа, шоаех дика хьехархой а хинна, Гӏалгӏай Мехкарча кхыча хьужаренашка хьехаш ба.

«Дагахьа Къорӏа ӏомадаь хиларах дола тешал дӏаийцачул тӏехьагӏа, вай мехкарча кхыча хьужаренашка хьехаш ба вай хинна мутаӏаламаш. Цаӏ, оаха дӏа а ца вохийташ, укхаза соцаваь, тхо долча Алхасте хьужаре хьехаш ва, шиъ Яндаре хьехаш ва, цаӏ Арште хьехаш ва. Вай мехкарча бусалба нахах Дала баь боккха къахетам а, вай мехка доккха беркат а да из», – белгалдир Закречун Ибрахӏима.

Духхьал цхьан Алхастен хинна а ца ӏеш, Гӏалгӏай мехка юкъара хьужаре я «Нийса никъ» (Аль-Хӏуда) яхар; хӏана аьлча укхаза дешабагӏарех дукхагӏбараш мехкарча бе-беча юрташкара кӏаьнкаш ба. Цунга хьежжа шиш болаш а лерхӏаме а да укхазара гӏулакх.

«Гӏалгӏай мехкарча юрташкара бераш да укхаза дукхагӏа деша дагӏараш. Цул совг1а, Палистинера хьавена вай воша Мухьаммад а ва укхаза дешаш. Тхоашта могача тайпара берашка дешийта а царна хьехам дӏабала а гӏерташ, акхарца къахьегаш да тхо. Беррига Аллах1а къахетам ба ер. Дала ший диках ма доахалда вай», - йоах ӏарчакханаькъан Ибрахӏима дӏахо.

Ер хьужаре хьайийллача денз, укх шин шера балха воаллаш, барайтта саг ва укх чу. Доккха хӏама да, барайтта балха моттиг ӏалашъяр яхар. Цу хьужаре къахьегаш болча наха ловца боаккхаш аргда аз, Дала шоай гӏулакхашка совдоахалда шо.

Илез Матиев