Кхоллама новкъа лела ӏема саг
Чуранаькъан Рамзана 60 шу дизад
Чуранаькъан Рамзан лоамашка лела ӏема хиларах вӏалла шеко хургьяц, аьнна, хет сона цхьан сага; хӏана аьлча из Жӏайрахье ваь а хьалкхийна а, цигара моттигаш дика яйза а ва. Амма лоамашка лелаш санна дика лела ховш ва из кхоллама наькъашка а. Цунна тешал деш хьавоагӏа из, ший 14 шу даьннача хана денз. Къаьстта цу хана волавеннав, яхаш, язду цох байташ кхолла, уж нахалъяха. Цун кхолламе лоархӏаме моттиг дӏа а лаьца хьайоагӏа цо язъяь «Гӏалгӏайчен гимн» яха байт. Цох, вай паччахьалкхе хьакхоллача хана, къаман а мехка а керттера илли хилар. Рамзан ва вай республикан гимн язъяьр. Цул совгӏа дуккха толамаш даьхад цо литературан даькъ тӏа, тайп-тайпарча жанрашка гӏолла ший деша говзал наха юкъе йоаржаеш.
Масала, цо яздаьд дувцараш, байташ, таржамаш даьд драматически йоазонашта, доккхача прозаически кхолламашта, вай къаман поэтий стихотворенешта. Цун кхолламах тайп-тайпарча шерашка яздаьд Малсаганаькъан Абос, Севрюкова Еленас, Янданаькъан Марема, Патанаькъан Йоакъапа. Ший хана из хоаставаь хиннав, яхаш, дувц Базорканаькъан Идриса.
1966 шера наджгоанцхой бетта 8 дийнахьа ваьча Рамзана, ишкол яьккхачул тӏехьагӏа, дийшад Нохч-Гӏалгӏай паччахьалкхен университете, балхаш даьд бе-беча моттигашка: ишколе, спорткомитете, цхьан юкъа айхха бувзам лелабаьб «Сердало» газетаца. Эрсий а гӏалгӏай а шаккха мотт дика ховш волча цун дика карагӏдоал таржамаш де. Масала, цо баьча боккхача балхах цаӏ ба Матенаькъан ӏаббаса «Аьттув» яха роман эрсий меттала даккхар. Иштта цо таржамаш даьд, вай къаман поэташа кхеллача йоазонашта санна, дерригача дуненна цӏихезачар кхолламашта. Республикерча а цул арахьарча а кепайоазон тӏа арадийннад цун йоазош. Тахан уж ӏомаду ишколашка дешача бераша, къаьстта а царех я 5-ча классе ӏомадеча книжканна юкъеяха вай къаман гимн.
Мухьмада Рамзана вахаре а кхолламе а аьттув балар лов, йӏаьххача хана могаш-маьрша а волаш.
