Мехкада: Жӏайрахьа кхале дегӏайоагӏаш я, ший белгалон тӏехьале лораеш
Гӏалгӏайчен Жӏайрахьа кхале тахан ше хьакхелла 33 шу дизар дездеш я. 1993 шера денз юртара нах тӏакхийтар 1,8 хинначара 4,2 эзар сагага кхоачаш. Цу юкъа кхален даькъ тӏа дукха болх дӏабихьаб. Социальни оагӏув дегӏаений. Хьалъяьй Хьуле, Лаьжге, Олга тӏе 240 моттиг йола керда ишколаш, хьайийллай Жӏайрахьа, ӏармхи керда ФАП, иштта тоаяьй «Золушка» яха берий беш. Цул совгӏа, керда хьалдаь, хӏанз болх беш да культуран Цӏенош, кхален цхьацца юрташка спортивны гӏишлош. Гӏалгӏайчен Кулгалхочо Келаматанаькъан Махьмуд-Ӏаьлас даькъалабийцар бахархой цу исторический денца, могаш, паргӏата вахар долаш хилар, хӏаьта кхаленна - дӏахо дегӏайоагӏаш хилар кхайкадир.
«Жӏайрахьа кхален даькъ тӏара вахар хувцалуш доагӏа. Чми-Тӏаргим никъ тоабаьб 10 км, керда хина турбаш чу- яьхкай, «Ӏарамхи» дӏахо дегӏайоагӏаш я. Укхаза, Жӏайрахьа, хьакхоллаш я парк, туризма хьал а дегӏадоагӏаш латт. Жӏайрахь, гӏалгӏай къаман истори сийрда лорадеш йола моттиг я. Укхаза да 3 эзар совгӏа архитектуран, исторе сийленгаш- гӏалай комплексаш Вӏовнашке, Аьрзий, Тӏаргим, къаьнара Тхьаба-Ерд оала элгац, иштта дукха кхы дараш. Къаьстта из тамашийна тӏехьале хилар бахьан долаш, Гӏалгӏайчено лелаю «Гӏалай мохк» яха цӏи. Цу даькъ тӏара хьал лорадеш, дукха къахьегаш я Гуцаранаькъан Микаила «САФМАР» яха ганз. Цун новкъосталца, Жӏайрахьа кхале меттаоттаяьй бӏаьш къаьнара гӏалаш. Аз баркал оал Сафарбика Микаила вай республиках из дог лазаш хиларах, цо шийгара доккха дакъа юкъедарах. Дӏахо а кхыдола сийленгаш меттаоттадеш латт. Гӏалгӏайчен культуран тӏехьален моттигаш лораяра, 2026-2028 шерашка Россе паччахьалкхен 650 миллион сом хьадайтаргда. Баркал оал аз федеральни центра, вай республика хьаллоацаш, новкъостал деш хиларах. Къаьста йола оагӏув я - туризм, берий салоӏа моттиг. 2025 шера Жӏайрахьа кхале вахар 120 эзар турист. «Туризм, хьаьша тӏаэцар» яхача къаман проекто гӏаш, Россе президента могадеш, туристически наькъаш, хьажара майдаш, салоӏа моттигаш хьакхоллаш латт. Цу гӏулакха шоай ахча дӏадахийта нах кийча хиларах Цӏай-Лоаман дукъ тӏа вай заман туристашта дола хьалаш хьакхоллаш да. Дегӏайоалаю «Ӏарамхи» курорт- проект кхоачашъеш я цу даькъ тӏа лоаман лувжорга никъ ӏобиллара цу даькъ тӏа», - аьлар Келаматанаькъан Махьмуд-Ӏаьлас.
Мехка Кулгалхочо белгалйир керттера кхален вахара моттиг - «Оаздик» яха берий лагерь. Из улл 1370 метр лакхача моттиге. Из овлангара хийцар Гуцаранаькъан Микаила «САФМАР» яха ганз хилар бахьан долаш. Из комплекс дегӏайоагӏаш я, инвестора Пхьарчанаькъан Ӏалаудина хьаллоацаш. Ахкан замах «Оаздик» лагере салоӏаш хул берригача мехкара бераш, цу юкъе Запорожски областа, Токмака кхален бераш а. Из бӏарччача шера болх беш я туристашта лаьрхӏа.
Республикан Кулгалхочо къаьстта терко тӏаяхийтар, Жӏайрахьа кхале ший белгалонаш лораеш хилара. Цо хьакхолл укх заман дика хьалаш, цунца цхьана лораду керттера мах бараш - дукхача бӏаьшерен дай гӏалаш, уж дика нийслуш я кердача объекташ ца.
