Вай мехкадаьгара Келаматанаькъан Махьмуд-Iаьлагара каьхат Iодийшар, кхетаче йолалуш, мехкарча Паччахьалкхен Кулгалхочо. Республикан кулгалхочо ший къамаьла юкъе белгалдир, из кхетаче вай мехка санна Россе Къулбихьен ерригача архива моттигашта лоархIаме йолга.

«Архивашка къахьегачарна юкъера бувзам чIоагIбеш; истореца, культураца дувзаденнараш боаггIача боараме лорадара, доаржадара, Россе Iилман оагIонцара болх тоабара тIехьа дикка пайда беш; хургда из гIулакх», - йоах Мехкадас ший къамаьла юкъе.

Цо белгалдир, архивашкара болх кердадараш юкъехьош дикка тоабергхиларах ше дог тийша волга. Россе тайп-тайпарча моттигашкара цу оагIонцара болх дикка бовзаш вола 70 къахьегамхо ва вай мехка кхаьчараш. Каьхаташцара болх, уж лорадар мишта хила деза дийцар цар.

Къаьстта терко тIаяхийтар кхетаче архива ганзай болх таьрахьашца дувзаденнарашка баккхарах, тахан хьадаьнна цхьаццадола кердадараш цу юкъе лоацаш къахьегарах. Дукха къамаш дахача вай боккхача мехка архивашца бувзам лелабар аттагIа хургдолаш, юкъедоаккхаш гIулакх да из.

Федеральни архивий оагIон кулгалхочун гIонча статс-секретарь волча Юрасов Андрейс ший къамаьла юкъе хьоахадир, Росархива федеральни моттигий Iилман кхетаченашта йоккха терко лоаттаелга, хIана аьлча из лоархIаме долча гIулакхех да.

«Из лоархIаме да, эггара хьалха мехкарча ерригача архивашта юкъе бувзам хургболаш. Цхьана гулбеннача цу оагIонцарча къахьегамхоша дувцаргда архива балхаца нийслуш долча кхоачамбоацарех, меттадоаладе дезарех, иштта юкъедаха дезача кердадарех. Федеральни архивашка дукхача хана денз болх беш хьабоагIаш болча наха хьалхадоаккхар тхона лоархIаме да тахан.

Цхьана вIашагIкхийтта, хIаране шийна хетар белгалдеш къамаьл де аьттув хиларо моллагIа дола кхъоачамбоацараш а дикагIа нийсду, меттадоаладу. Из тахан чIоагIа лоархIаме да архивашка къахьегарашта»,- аьлар Андрей Викторовича. Шин дийнахьа йоаржаергйола программа йоккха, дуккхадараш юкъелоацаш я. РФ Архива ганзашкара кхаьхаташ лорадар мишта хила деза ховргда гулбеннарашта.

Архивий гIулакхаца чIоагIа лоархIаме болх ба ала деза цох. Таханарча кхетаченах дувцаш, мехкарча Паччахьалкхен архива оагIон кулгал деча Ховтанаькъан Руслана белгалдир, кхыча регионашкара баьхкача хьаьший ди хьалха Наьсарерча, Илдарха-ГIалий тIарча архивий моттигашка гIолла хиннилга, цигара болх бовзаш. Архива каьхаташцара болх таханарча хано дIадеххача тайпара хьаоттабеш, таьрахьашца дувзаденнараш юкъелоацаш, кердадараш доаржадеш, къахьега лерхI дIахо.

Кхыйолча моттигашка из болх мишта латт тахкар, довзар пайда беш хургда. Ростоверча, Астраханерча, Къарший-Черсий мехкарча цу оагIонцарча къахьегамхоша дийцар из болх шоаша мишта дIахьу, иштта цу оагIонцарча толамех а. РФ кхы а йиъ моттиг хьакхетарах, керда декхараш латт вайна хьалхашка – кердача мехкий архивашка боккха болх дIабахьар.

Запорожски областа исторически оагIонца дувзаденнараш лорадеш, меттаоттадеш, архива ганза хIама дIашердеш къахьегаргда. Кхетаче дийцар архивни каьхатий балхаца аьттув луш йолча «Хьа кхоачарле» яхача проектах. Дезалий истореш тахкарах, бахархошца кердадарашка гIолла болх дIакхахьарах дийцар кхетаче.

«Таханарча Россе архиваш истореца, культураца дувзаденнараш меттаоттадара, лорадара тIехьа лоархIаме моттиг дIалоацаш я. РФ Архива ганзий каьхаташ вIалла а довргдоацаш, боаггIача боараме массахана лорадеш хургдолаш белгалдеш да лоархIамедараш», - аьлар Къилбаседа Кавказа федеральни оагIон архива моттигий Iилман совета кулгалхочун гIонча, Ставрополерча архива гIулакхех йолча комитета кулгалхочун декхараш кхоачашдеш йолча Захарчук Екатеринас.

Мехкашка архивашцара болх дикка тоабарах, цу оагIонцара кхоачамбоацараш юстарадоахаш къахьегарах дийцар гулбеннараша.

Россена лоархIамеча каьхатий тIехьале лораеш, цхьаккха хIама ца дойташ, боккхача мехка истореца, культураца, гIулакхашца дувзаденнараш боаггIача боараме доаржадеш кхы а бIаьшераш даьлча тIехьа тIабоагIарашка дIакхачийтар лоархIаме болх ба.