Шин шера карагӏдаьннар
Мехкарча экономикан хӏама тоадаларах, дийцар Халкъа Гулламе
Мехкарча экономически политиках болча оагӏон хьалха латтача Хамхой Батыра кулгал деча кхетаче гулбелар Халкъа Гулламе. 2025-2026-ча шерашка республике вахара-экономически оагӏонца кхоачашде аьттув баьннарех дийцар депутаташа, экономиках йолча министерствон хьалха латтача Гиренаькъан Исроапила, бизнесмений бокъонаш лораеча Дзовранаькъан Заьлмахас.
«Сердалога» цу моттигера кхаьчача хоамах, цхьан истола гонахьа гулбенна дӏайихьача кхетаче, керттера докладчик министр Гиренаькъан Исроапил вар. Цо белгалдечох, 2025-ча шера мехкарча промышленни кхоачама хӏама 109 %-га кхоачаш айденнад. Цунга хьежжа, цу оагӏонцарча балхаца хьалхаяьннача моттигашта юкъе я вай республика.
Къаьстта лоархӏаме моттиг дӏалоацаш я 2026-ча шера хьалъе йолаяь кӏалах хӏамаш ю промышленни технопарк. Цу проекта мах федеральни, моттигера, иштта доалахьара ахча дӏалаьрхӏача 1 миллиард сомага кхоачаш хул. Технопарко 230 вахархочоа болх бе моттигаш лургья, хьалъяь яьлча.
Дикка хӏама тоаденнад ала йиш я юртбоахама оагӏонца а. Даькъастен федеральни моттигашта юкъе хьайбаш дебара балхаца дикка белгала да вай тахан. Укх шера юртбоахама кхача 14, 2 миллиард сомага кхоачаш хиннаб ала йиш йолаш да вай. Министро белгалдир, къаман проекташ йоаржаяра тӏехьа республиканна 319, 5 миллион сом хьожадаьлга, деррига ахча хьатӏаденад карарча хана.
Белгалде деза, бизнесменаш а мехка хӏара шера дукхагӏа хулаш латтилга. 2026-ча шера гуйран хьалхарча беттага диллача, зӏамигача а йоккхача а бизнеса хӏама 3,5%-га кхоачаш лакхденнад, цхьацца хӏама хьадеш бола бахархой а 16,1%-га кхоачаш дукхагӏа хилар, цӏаьхха. Гиренаькъан Исроапила теркалдир мехкарча экономикан хӏама дикка тоаде дезилга, туристически оагӏонга, индустриальни паркага, промышленни технопаркага, таханарча ханага хьежжа йолча агропаркага гӏолла наха болх бе моттигаш ӏалашъе езилга. 2025-ча шера карагӏдаьннарех дувцаш къамаьл дир цу кхетаче бизнесмений бокъонаш лораярах волча викала Дзоврнаькъан Заьлмахас. Бизнес лелаерашкара 275 дехар да цунга кхаьча, укх тӏехьарча хана.
Хаттараш дувзаденна да боаггӏача боараме сотови бувзам цахиларца, физически оагӏонцара йоал лакха хиларца, иштта кхыдарашца. Бизнесмений бокъонех волча викала белгалдечох, коммерчески оагӏон хӏама боаггӏача боараме лорадара тӏехьа хӏама хьадерашта, хьакимашта, депутаташта юкъе массахана бувзам хила беза. Цхьан истола гонахьа гулбеннараша къаьстта лакха терко йир ала деза моттигерча экономикан хӏама ма могга тоадара. Таханарча кхоачамбоацарех да мехкарча рузкъан хӏама «дотационность» лакха йолаш хилар.
Парламента доакъашхоша белгалдир, цу оагӏонцара болх тоабара тӏехьа къахьега дезилга. Хамхой Батыра гулбеннарашка дийцар, из хӏама меттадоаладара тӏехьа массехк оагӏонашца дувзаденнарашка гӏолла къахьега дезилга. Цу юкъе да МСП дувзаденнарашцара болх, йоал хьагулъяра гӏулакх тоадар, инвестицешта лертӏа кӏийле хилийтар.