Ийс бетта хьежар 32700 наьха дехарга, царех ахаш электронни хьисапе дар. Дукхагӏа дола бахархой хаттараш хилар кадастрови даькъ та даязбарца дувзаденна, говзанчашца цхьана дӏахьош болча балха даькъ тӏа 80% дехараш электронни кепе дар. Каьхаташ юхадаларца дувзаденна хаттараш 1% мара дацар, иштта нийслуш дар хьехамаш дарца дувзаденнар а. Цу тайпара лакха толам баккха таро хилар из болх лерттӏа вӏашагӏбелла хиларах, каьхаташца бувзабенна болх дика дӏахьош хиларах.

Белгалду, электронни дехараш яздеш хилара дакъа а цу юкъе дукха хилар, даязбара керттерча хаттарех дар дукхагӏдараш, цу юкъе цхьана гӏишлош хьалъяра дакъа лацара договор чӏоагӏдар - 98%, сиха даязбеш, 24 сахьат мара ца доадеш. Цо таро елар из болх дукха ца говш дӏабахьа, цул совгӏа наьха тешам совбоаккхаш, администраце оагӏорахьара нийслуш дола чоалхане хаттараш сиха кхоачаш а деш.

Даязвара ханаш дикка кӏезигагӏа хилар 2025 шера, из юкъера 1,6 ди да, паччахьалкхен даязвар деш хилча бокъонах доагӏаш дар, иштта 0,4 ди- кадастрови даязвеш. Цо хьагойт сиха а дика а бахархошта хьалаш лоаттадара къаман программа кхоачашъеш хилар.

Из болх дӏахьош, лаьтташ даяздара дика гӏулакх ду боахамий Цаӏ йола паччахьалкхен реестр кхолллара, иштта гучадоах законо дӏадехача беса дола доазон тӏа дада лаьтташ - уж хӏанз 70% да. Дӏахохьош ба доазонаш къоастадара, иштта доазон моттигаш чӏоагӏъяра болх, из лоархӏаме ба культуран тӏехьале лораяра, хоамаш нийса леладара.

Проекташ кхоачашъеш, боарама база дегӏайоалаеш болх дӏабихьаб, бокъонах нийса йоаца моттигаш гучайоахаш. Йоагӏаш йолча реестра уж юкъейоалаяра болх дӏахьош хургба ший аргӏагӏа 2025 шу чакхдаллалца а 2026 шу дӏадолалуча кхаччалца а. Цо таро лу ший доалахьардар пайда эцаш леладе, бокъонах доаггӏача тайпара из хилийта, паччахьалкхен оагӏорахьара из хьаллоацаш.

Къаьстта йола терко лоаттаю лаьттанцара хьал нийса леладара, картографе, геодезе болх тоабара. Карарча шера лаьрхха бола болх дӏабихьар къаьстта цу даькъ тӏара хьал нийса дий хьожаш, юкъе нийслуш кхоачамбоацараш дий хара, уж юстардоахаш, иштта болх бир ЕГРН хоамаша, кадастрови реестра даькъ тӏа нийсденна хаттараш кхоачашдеш, географически гишлошкара, цу юкъе хӏанз даьржача онлайн-хьалий карташ тӏара цӏераш йоаржаеш. Дӏабихьа профилактикан болх накъабаьлар хоамаш тоадара, из лоархӏаме да хьурмата балха даькъ тӏа, шахьара гӏишлош хьалъяра, экологически хьал леладара.

Федеральни ӏаьдало тӏадилла декхар дика кхоачашдара, кадастра оагорахьара даязвара болх дӏахьош ба, иштта регистраци яра даькъ тӏара болх а тоалуш боагӏа, цунна чубоагӏаш ба, реестре йоаца моттигаш, цу юкъе халача моттигашкара тӏема доазонаш а чулоацаш, уж даязъяра болх. 2025 шера дӏабихьаб 30 моттиге цу тайпара болх, цо лакхъю балха дикал, иштта ӏалашо ю цига доагӏаш долча кулгалдара хаттарашта.

Урхаллено иштта дӏахьу бахархошца СМИ даькъ тӏара хьалаш довзийташ, царна эшаш бола хоам лоаттабеш бола болх. Даьр дувцача хана дӏайихьар телерадио передачаш, иштта вӏашагӏдехкар лаьрххӏача сайташ тӏа йоазош, кепайоазош дир, цо таро лу болх къаьга лелабе, цох бола хоам нахага дӏакхачийта, царна керда таронаш, хьалаш довзийта.

Цу тайпара болх дӏахьош хиларо таро лу наьха тешам чӏоагӏбе, паччахьалкхен болх тоабе.

Балха дикал лакхъяра юкъе дакъа лоацаш я юкъарлон Кхел, из хьожаш я хьалаш хьакхолларга, административни даькъ тӏа чоалхане хаттараш нийслургдоацаш, наха аттагӏа долча тайпара из болх вӏашагӏболлаш шийгара новкъостал де.

2025 шера дӏайихьар кхозза кхетаченеш. Цига дийца керттера дош дар таьрахьий хьалаш лоаттадар, из болх къаьга хилийтар.

Из урхалле, Российски Федераце Герзашцарча Низашца бувзабеннача балха, къаман кхерамзлен ӏалашо яра, боахамашта юкъерча проекташка дакъа лоацаш я. 2025 шера болх вӀашагӀболлара даькъ тӏа а, гуманитарно-технически оагӏорахьара а новкъостал даьд, цунна чудоагаш да тӏом бодача даькъ тӏа эшаш долча хьалашца ӏалашо яр, тӏема декхараш кхоачашдара транспорт лоаттаяр. Лакхехьа белгалбаьча балха юкъе да лаьрххӏача тема операце доакъашхошта шоай ханнахьа новкъостал дар, уж хьаллацар.

Цу тайпара болх дӏахьош хиларо хьагойт кадастра, доалахьара боахамаш даяздеча даькъ тӏара хьал дегӏадоаладеш дика къахьегаш хилар.

Даим дикагӏа дола хьалаш хьакхоллаш, уж лоаттадара оагӏув дегӏайоалаеш из хиларо таро лу, бахархой вахара хьалаш тоаде, мехка хьурмата оагув дегӏайоалаяра хьалхашка латта декхараш кхоачашде.