Лохера Пхьуй яхача гӏалаш ягӏача къаьнарча юртара хӏамаш кораяьй
Лохера Пхьуй яхача гӏалай моттиге болх дӏахьош баьхкача археологашта, ко дагӏа цхьа аьшка гӏирс, дотох хьаяь цхьацца хӏамаш корайир. «Сердалога» из хоам бера «Тӏехьале» яхача, гӏалаш меттаоттаяра ишкола болхлошкара.
Уж хӏамаш малагӏча ханашкара я ха тахан хала да. Тохкама болхлоша яхачох, массехк бӏаь шера лелаяь хила мег уж ца талхаш. XVӏӏӏ–XӏX-ча бӏашерашкара е XX-ча бӏаьшерера ха йолалуча хана хинна хила мег уж. № 5 йолча гӏала чура корайир уж ахкан хана. Тӏоа лийса даьтта хьадаьккхачул тӏехьагӏа, дахчан къулга гонахьа дӏалета диса даьтта ӏочухьокхаш хӏама хинний из.
№ 7 йолча малхара каша дотох хьаяь хӏамаш корайир болхлошта. 200-300 шу хьалхара хӏамаш хила мег уж. XVӏӏ-XӏX-ча бӏаьшерашка кхалнаьха кочаца накха болча моттиге лелаеш хӏамаш хиннай уж. Царца хоздеш хиннад цу ханашка кхалнаьха барзкъаш.
«Ха дӏа мел йода хувцаденнад царцара хӏама, тахан цхьа куцала лелаю хӏамаш лоархӏ царех. Барзкъан кӏадах йиса хӏамаш йоахкаш я уж дикка хьежача», - дийцар «Тӏехьале» яхача, вай даьй гӏалаш меттаоттаяра болх дӏахьоча ишкола кулгал деча Султиганаькъан Рамзана.
