ГIалгIай Республике бехктокхаме бизнес лелаяр  дегIакхувлара хьакъехьа

ТIаийцад

ГIалгIай Республика

Халкъа Гуллама                                     2026 шера бекарга бетта 23 ди

Статья 1. Укх Законо дIа-хьа нийсду предмет

Укх Законо дIаоттаю ГIалгIай Республике бехктокхаме бизнес лелаяр дегIакхувлара бокъон лардаш, дIа-хьа нийсъю ГIалгIай Республика паччахьалкхен Iаьдала кхоачашдара органашта, ГIалгIай Республика моттигерча шедоалдара органашта, ГIалгIай Республика доазон тIа регистраци яьча юридически лицашта а индивидуальни предпринимателашта а юкъера къахьегам дIахьош хьахинна юкъ-моттигаш Российски Федераце къаман лоIамашта нийса а, ГIалгIай Республика социально-экономически а, дегIакхувлара оттаме гIо-новкъостал хургдолаш а.

Статья 2. ГIалгIай Республике бехктокхаме бизнес лелаяр дегIакхувлара даькъе бокъон боараме дIа-хьа нийсдар

ГIалгIай Республике бехктокхаме бизнес лелаяр дегIакхувлара даькъе бокъон боараме дIа-хьа нийсдар кхоачашду Российски Федераце Конституцеца, федеральни законашца, Российски Федераце кхыйолча боарама бокъон акташца, ГIалгIай Республика Конституцеца, укх Законаца, ГIалгIай Республика кхыйолча боарама бокъон акташца, ГIалгIай Республика моттигерча шедоалдара органаша шоай полномочей боарамашца нийса тIаийцача муниципальни боарама бокъон акташца нийса.

Статья 3. Укх Законе пайда эца керттера кхетамаш

1. Укх Закона декхарашта пайда эцаш леладу Iобелгалдаь керттера кхетамаш:

1) бизнес бехктокхаме лелаяр – коммерчески организацей, ГIалгIай Республика доазон тIа регистраци яьча индивидуальни предпринимателий Российски Федераце къаман лоIамашта ГIалгIай Республика социально-экономически оттаме дегIакхувлара гIо-новкъостал хургдолаш, цу даькъе гонахьара среда лорадеш, тIакхоаче йолча, дикагIйолча технологейх пайда а эцаш, болхлошта а цар дезалашта а совнагIа социальни тешам балар кхоачашдеш, экологически, социальни, дешара, благотворительни а кхыйола а ГIалгIай Республика бахархой вахара хьалаш тоадар боарамаш лакхдарах йола проекташ;

2) предпринимательски къахьегама бехктокхаме субъект – ГIалгIай Республика доазон тIа регистраци яь коммерчески организаци е индивидуальни предприниматель, (дIахо – предпринимательски къахьегама субъекташ), ГIалгIай Республике бехктокхаме бизнес лелаеши дикан тешаме, экологическии социальнии бехктокхаме къахьегара критерешта нийса ГIалгIай Республика Правительства боарама бокъон актаца отта ма дарра;

3) предпринимательски къахьегама бехктокхаме йолча субъекташта га-лоадам бар – вIаштIехьдаккхара, финансови а, доалахьен куц долча тайпара ГIалгIай Республике бизнес бехктокхаме лелаяра, дегIакхувлара тIадерзадаь новкъостал де бокъо йолча ГIалгIай Республика кхоачашдара органаша къахьегар вIаштIехьдаккхар.

2. Укх Законе пайда эцаш кхыдола кхетамаш пайда эцаш леладу Российски Федераце а ГIалгIай Республика а законодательствос оттадаь маIанаш долаш.

Статья 4. ГIалгIай Республике бехктокхаме бизнес лелаяр дегIакхувлара керттера принципаш

ГIалгIай Республике бехктокхаме бизнес лелаяр дегIакхувлар кхоачашду принципашца:

1) ший лоIаме доацаш кортамукъа а экономически кIийле йолаш а;

2) предпринимательски къахьегама бехктокхамерча субъекта статуси предпринимательски къахьегама бехктокхамерча субъекташта новкъостал хьаэцараи ца хилча баргбоаца хоам предпринимательски къахьегама субъекташта гуччахьа а тIакхоачача а хилар;

3) паччахьалкхен лоIамаши предпринимательски къахьегама бехктокхамерча субъектий лоIамаши вIаши нийсхо йолаш хилар;

4) бехктокхаме бизнес лелаяр дегIакхувлара дика хьалаш Iалашдара кхоачо лоаттаяр.

Статья 5. ГIалгIай Республика предпринимательски къахьегама бехктокхамерча субъекта статус

1. Предпринимательски къахьегама субъекта, ГIалгIай Республика предпринимательски къахьегама бехктокхамерча субъекта статус ялар кхоачашду, ГIалгIай Республика паччахьалкхен Iаьдала кхоачашдара органо, ГIалгIай Республика Правительства бокъон актаца белгал ма дарра (дIахо – уполномоченни орган), нагахьа санна предпринимательски къахьегама субъект дикан тешаме, социальнии экологическии кIийле йолаш а хилара критерешта нийса хилча, ГIалгIай Республика Правительствос отта ма дарра, иштта Российски Федераце къаман стандарта ГОСТ Р 71198-2023 «Предпринимательски къахьегама субъектий деловой репутаце индекс (ЭКГ-рейтинг) терко а еш, бехктокхамерча бизнеса ЭКГ-рейтинга мах хоадабари вIашагIйоллареи методика», «Российски Федераце къаман стандарт дIачIоагIъярах долча» 2023 шера оагIой бетта 29 дийнахьарча №1765-ст йолча технически дIа-хьа нийсъяреи метрологеи Федеральни агенства амарца дIачIоагIъяь а йолча.

2. ГIалгIай Республика предпринимательски къахьегама бехктокхамерча субъекта статус ялара, дIайIаьхъяреи соцаяреи, иштта цу тайпара статус соцаяра аргIа дIаоттаю ГIалгIай Республика Правительства боарама бокъон актаца.

3. ГIалгIай Республика Правительствос тешаме, социальнии экологическии бехктокхаме хилара критереш хийцача, кIийле хинна оттац, хьалхагIа дIаенна хинна предпринимательски къахьегама бехктокхамерча субъекта статус соцаяра.

Статья 6. ГIалгIай Республика предпринимательски къахьегама бехктокхамерча субъектий реестр

1. ГIалгIай Республика предпринимательски къахьегама бехктокхамерча субъекта статус дIаеннача предпринимательски къахьегама субъектех дола сведенеш чуоттаду ГIалгIай Республика предпринимательски къахьегама бехктокхамерча субъектий реестре

(дIахо – Реестр).

2. Реестр хьаяра а, лелаяра а, Реестре чудоагIа сведенеш, цу даькъе Реестрера выписка хьаэцара а аргIа дIаоттаю уполномоченни органо.

3. Реестре дола сведенеш чуоттаде деза уполномоченни органа официальни сайта чу, хоама-телекоммуникационни сете «Интернет».

Статья 7. ГIалгIай Республике бехктокхаме бизнес лелаяр дегIакхувлара хьалаш Iалашдар

1. ГIалгIай Республика паччахьалкхен Iаьдала кхоачашдара органаша кхоачо ю ГIалгIай Республике бехктокхаме бизнес лелаяр дегIакхувлара хьалаш Iалашдара.

2. ГIалгIай Республике бехктокхаме бизнес лелаяр дегIакхувлара де дезарашца да:

1) бехктокхаме бизнес лелаяр дегIакхувлара хьакъехьа боарама бокъон база хьаяр, дегIакхувлар, кепе ерзаяреи тоаяреи кхоачо хургйолаш;

2) бехктокхаме бизнес лелаяра популяризаци яр;

3) ГIалгIай Республике тIакхоаче дола новкъосталаш дарахи уж далара аргIахи хоам бар;

4) предпринимательски къахьегама бехктокхамерча субъекташта га-лоадам бар;

5) паччахьалкхени муниципальнии эшарашта товараш, балхаш услугаш эцача хана уж эцача доакъашхой гIулакха бакъахьен гойтамех пайда эцар.

3. ГIалгIай Республике бехктокхаме бизнес лелаяр дегIакхувлара хьалаш Iалашдара де дезарашгта координаци елга кхоачашду уполномоченни органо.

Статья 8. ГIалгIай Республика предпринимательски къахьегама бехктокхамерча субъекташта га-лоадам бар Iалашдар

1. ГIалгIай Республике бехктокхаме бизнес лелаяр дегIакхувлара хьалаш Iалашдар хьаллацар кхоачашду ГIалгIай Республика паччахьалкхен Iаьдала кхоачашдара органаша, царна паччахьалкхен га-лоадам белга кхоачаш а деш, ГIалгIай Республика предпринимательски къахьегама бехктокхамерча субъекташта паччахьалкхен га-лоадам барца уж хьал а лоацаш.

2. Предпринимательски къахьегама бехктокхамерча субъекташта га-лоадам барца да:

1) ГIалгIай Республика кхоачашдара органаша, цар доала кIала йолча организацеша, учрежденеша, коллегиальни дагабовлара органаша ГIалгIай Республика моттигерча шедоалдара органаша предпринимательски къахьегама бехктокхамерча субъектий дехараш хьалхарча аргIанца тахкар дIа а хьош;

2) ресурсаш лоаттадара организацешка предпринимательски къахьегама бехктокхамерча субъектий дехарашта хьалхарча аргIанца га-лоадам а беш;

3) хоама-консультационни га-лоадам бар хьалхарча аргIанца долаш хилар, цу даькъе инвестиционни проекташ накъа йоахаш а;

4) шоай компетенце боараме боахама даькъе долча дешашца бувзам болча предпринимательски къахьегама бехктокхамерча субъекташта га-лоадам а беш;

5) бехктокхаме бизнес лелаяра дикача практиках хоама-аналитически материалаш кепатохар вIаштIехьдаккхар;

6) кхыча тайпара га-лоадам бар (цу даькъе финансови, рузкъан кепе), ГIалгIай Республика Правительствос увттаеча кхыйолча боарама бокъон акташца.

3. Укх статьяй 2 даькъо белгалдаь га-лоадам бар федеральни законодательствос а ГIалгIай Республика законодательствос а оттаяьча аргIанца нийса кхоачашду.

Статья 9. ГIалгIай Республике бехктокхаме бизнес лелаяр дегIакхувлара оттама мониторинг хилар

Уполномоченни органо ГIалгIай Республика Правительствос оттаяьча аргIанца нийса ГIалгIай Республике бехктокхаме бизнес лелаяр дегIакхувлара хьалашта мониторинг лоаттаю экономически овсарле лакхъяра кхоачашдерех де дезараш белгалдахара декхарашта, иштта бокъонех пайда эцара мониторинг лоаттаю ГIалгIай Республике бехктокхаме бизнес лелаярца бувзам бола боарама бокъон акташ тоаергйолаш.

Статья 10. Ер Закон низаца чIоагIдалар

Ер Закон низаца чIоагIденна болх бе долалу, ер официально кепатехача дийнахьа денз.

ГIалгIай Республика Мехкда Келаматнаькъан М.М.

г. Магас

2026 шера «8» ди маьтсела бетта

№ 25-рз