«Керттерча темах цаӏ яр - халача хьалашка нийсденна бер ший дезале хургдолаш мишта вӏашагӏболларгба из болх, цун даьшта шоай ханнахьа уж халонаш юстаръяхара новкъостал дергдолаш. Цу гӏулакха эшар да - из хьал ше хувцар: бераца баь а ца ӏеш, берригача дезалца из болх бе беза, вахарца бувзабеннача балха тӏарча наха, психологаша, лорий болхлоша, юристаша, ӏаьдала доакъой беррига болх вӏашагӏтоха беза.

Чайка Юре белгалдир, Гӏалгӏайчен латташ дола укх тайпара хьал. Вай республике берий цӏенош дац, иштта дац уж нохчашкахьа а. Бер ший даьшца ӏе йиш йолаш ца хилча, из дӏаэц гаргарча наха. Гӏалгӏайченна из лоархӏаме да: дезалера бувзамаш леладара, бер лорадара цун даьй бехктокхаме хилар керттера да. Львова-Белова Марияс иштта хоам бир, Гӏалгӏайче хьалхарча моттигашта юкъе я 2026 шера. Мехка моттигашта юкъе, вахаре цхьаь дисача берашца профилактикан балха даькъ тӏара ерригача Россе лерхӏам иштта ба. Белгалдаккха безам ба, Даькъасте гаргарча наьха бувзамаш чӏоагӏа леладеш хилар. Из ӏадаташка диллача, лоархӏам болаш а да. Бераш кхедеча даьй гаргарча наха цу юкъе дакъа лацар юкъарлон декхар да. Иштта хилар гуш да моттигий курашкарча балха толамашка хьежача», - аьлар Келаматанаькъан Махьмуд-Ӏаьлас.

Кхетаче дӏахьош, берий бокъонаш лораечо белгалдир, карарча шера Даькъастен федеральни куран пхе моттиго - Гӏалгӏай, Нохчий, Селий, Гӏаьбартой-Балкхарой, Къарший – Черсий - гойтар дика толамаш хилар бошца беча балха даькъ тӏа, берригача мехка 10 моттига юкъе лоархӏаме дакъа дӏалоацаш.

Цу тайпара, нийсса ахаш хьалхара моттигаш дӏалоацараш Даькъастен викалаш ба. Белгалду, из толам вӏашагӏтох цу гӏулакха юкъара мах оттабеш, цу юкъе да шоай гаргарча наха кхедеш дола бераш, иштта интернате дагӏа бераш, кердача фусамашка нийсденнараш. Уж дерригаш мел да хьежача, ховш да гаргарча наха леладеш дола бераш дукхагӏа хилар.

Цу тайпара хьал латташ хиларо хьагойт, ӏаьдало цу хаттарашта йоккха терко лоаттаеш хилар, царна гонахьа шоай цӏийх бола гаргара нах хилийтара, уж бераш цхьаь ца дитара деш дар кӏезига доацилга. Махьмуд-Ӏаьлас яхачох, лоархӏаме да тахан цу хьалашка Гӏалгӏайче хьалхара моттиг дӏалоацаш хилар; бераш, ноаной хьаллоацаш, лоархӏаме декхар кхоачашдеш хилар.

Таьрахьаша хьагойт хьалхале куранга гӏолла хилар. СКФО даькъ тӏа, шоай даьшца доаца бераш дерригаш а дӏалаьрхӏача 0, 45% мара дац, Россе гӏолла юкъера хьаийцача 1, 14% да уж. Цу тайпара толамаш даха таро хилар, уж дезал масса оагӏорахьара хьаллоацаш хиларах. Республике дика болх беш я чоалхане хьал нийсденнача кхалнаха лаьрхӏа центраш, дӏа-юха лела тоабаш, цу юкъебоах юристаш, психологаш, иштта боахамашта юкъера вӏашагӏкхетарий гӏулакх дӏахьу.

Тӏехьара тӏа дезалашта новкъостал лоаттадеш я «Бераш лорадара ганз», цо тӏахьех республикай филиалаш цу юкъе дакъа лацара, берий викало аларах уж хьакхоллар дика хеташ тӏаийцар Россе Президента. СКФО кхаь республике уж болх беш я, иштта Президента викала тӏадиллар юхейисача республикашка а из болх дика вӏашагӏболлар.

Гӏалгӏайче ший дезале бер кхедеш хилара керттера терко ю, из лоархӏаме а да, яхаш, белгалдир Келаматанаькъан Махьмуд-Ӏаьлас. Керттера декхар да таро йоаца фусамаш малагӏаш я хьалххе а гучадаккхар, царна шоай ханнахьа новкъостал дар. Республика дӏахо а лаьрхӏа я цу тайпара дезал хьаллаца.

«Хьежа везац фусамашка чоалхане хьалаш оттарга, уж шоай ханнахьа юстардаха деза. Дӏахо а дӏахьоргба из болх, цу гӏулакха долча боахамаша а дакъа лоацаш, берий шоай даьшца хила таро хургйолаш», - аьлар Гӏалгӏайчен Кулгалхочо.