Цу балхах шийна хетар дийцар «Сердало» газетага СКФО гӏолла йолча Россе МВД ГУ чуйоагӏача Юкъарча Кхела доакъашхочо, Гӏалгӏай Республике гӏолла йолча МВД Юкъарча Кхела кулгалхочо Гаданаькъан Йоакъапа Мусас.

- Муса, фу аргдар ӏа 2000 шераш дӏадолалуш лаьттача ханах, малагӏа халонаш нийсъелар вай республикан бокъонаш лораерашта, бахархошта?

- Из чӏоагӏа хала, чоалхане ха яр вай мехка. Хӏетта мара вай ӏаьдал а вӏашагӏдоллаш дацар вахара, экономически дешаш кхоачашдара. Цу хана республике дукха зуламаш нийслора, нах боабора, республике чуваьннар малав ховш вацар, нах лечкъабора, герзаш деттар, тайп-тайпара моттигаш лелхийтар.

Къаман терроризма духьалара комитет вӏашагӏ ца еллача йоалаш яцар, зуламаш юхатохара. Дӏадахача шерашка вайна гуш да ерригача бокъонаш лораяра органаша шоай болх дика вӏашагӏбелла дӏахьош хиларах дика толамаш даха таро хилар. Вайна дика ховш да мел кхераме бар цар болх. Дийнахьа, бийсан уж латтар террористашца къовсам лоаттабара хьалхарча мугӏарашка.

ФСБ, МВД, Росгварде, Прокуратуран, иштта кхыйолча моттигаша шоай болх лерттӏа дӏабихьар, цудухьа карарча хана вай паргӏато йолаш дахаш а къахьегаш а да.

Цу ханашка, шоай болх дӏахьош бейна вай турпалхой бейра, шоай вахар дӏаденна, мехкахой сийрда вахар хьакхоллаш. Цар дика кхетадора, экстремизма, терроризма духьала къовсам лоаттабар - из къам вонах кӏалхардоаккхаш дар. Вай тахан бицбе йиш яц уж, царех хӏаравар къаман ноахалий дегашка вусаргва.

- Терроризмах, экстремизмах дувцаш, юхахьежача лоархӏамегӏдар фуд?

- Тахан вайна хьалхашка яц цу тайпара халонаш, террористически акташ, къоалаш, сага вахара тӏакховдаш йола моттигаш е нах лечкъабар дац.

Тахан вай мехка машар, вахар хьакхоллара таронаш я. Дукхача бахархошта дагайоагӏа уж хала ханаш. Карарча хана кхыдола декхараш да, керттера дола хаттараш - наькъ тӏа хьовзамаш цахилийтар. Бакъда беррига низ тӏабахийта беза этта хьал нийсдара.

- Терроризма духьаларча комиссе, Къаман террористически комитета, чурча гӏулакхий Министерствон комитета болх тайп-тайпара оагӏонаш йолаш ба. Фуд укхаза керттера?

- Бакъда из, беррига болх лаьрхӏа ба цхьоагӏон ӏалашо яра, вахара оагӏув дегӏайоалаяра,бахархой кхерамзле чӏоагӏъяра, кхоана а иштта дӏахо дӏа мел йодача хана а. Наха тахан кхетаду шоай кхерамзлен ӏалашо хилар - из ба эггара лоархӏамегӏа бола цу гӏулакха балха хьокхам.

- Лоархӏаме декхар да кагирхошца беш бола хьехама болх, воча гӏозара кагирхой юкъебоахаргбоацаш, цар ийрча вахара никъ хьаэцаргбоацаш, дӏабахьар. Малагӏа болх дӏахьу цу даькъ тӏа ГӏР гӏолла йолча МВД Юкъарча Кхело?

- Тахан латтар лоархӏаме декхар да. Вайна гуш да, деррига деш да, кхувш йоагӏача тӏехьенна яхаш. Юкъарча Кхело дешархошца кхетаче йолаш тохкам бара болх дӏахьу. Оаха хьалхадоаккх кагирхошта, тахан латтача замах Интернете гӏолла леладеш долча бувзамашка валаро доккха зе деш хилар; цар, шийна а ца ховш, юкъевоаккх саг цу бӏехача гӏозара, воча гӏулакха, наркотикаш лелаяра.

Россе лаьрххӏа йола тӏема операци дӏахьоча юкъа уж гӏерт ма хулла дукхагӏа кагирхой харцахьарча наькъ тӏа баха, цудухьа тхоашка ладувгӏаш болча кагирхошта оаха хьалхадоаккх Интернете гӏолла уж зуламаш леладеш хилар, царех лоравала везар.

Царца болх беш ба дин викалаш, бокъонаш лораю болхлой, доал деча даькъ тӏара службаш, мугӏарера бахархой. Со тешаш ва, хьалхашка латта декхараш кхоачашдергхиларах. Вай къам даим хиннад хьаькъал долаш, нийса мах оттабеш, ший де дезар довзаш.

- Дукха йой цу тайпара кхетаченаш?

- Юкъарча балха чудоагӏаш, вӏашагӏъелла балха тоаба я МВД амарах, цунна чубоагӏа МВД урхаллен кулгалхой, иштта оаха дӏахьу хьехамца, деналца ювзаенна кхетаченаш ерригача юрташка. Тӏеххьарча хана тха вӏашагӏкхетар хилар Инаркъе. Цига ладувгӏаш бар дешархой, боккхагӏбараш. Къаьстта терко тӏаяхийтар наркоманена. Вай мехка 13 центр я, цига дарба ду наркоманашта. Из хаттар даим тха теркаме да.

Оаха, кхетаченаш йолаш, дувц терроризмах. Къайле йоацаш хьалхадоаккх, вай мехка духьала СВО дӏахьоча юкъа итташ йола моастагӏал леладу паччахьалкхенаш хилар. Царна гоама я Росси, уж гӏерт ма хулла цунна дукхагӏа зе де. Вай тахан дӏагойта дезаш да, барт болаш, дукхача къамий мохк вай хилар.

- Фу аргдар ӏа НАКа, иштта кхыча низашца бувзабеннача болхлошка укх денца дувзаденна?

- Тахан экстремизма духьаларча Центро шийна могар дергда, вай бахархой моллагӏа болча терроризма кхерамах лорабеш. Боккхагӏа, бехктокхамегӏа болх дӏабахьа безаш хилча, царна новкъостал ду кхыча моттигаша. Эггара чӏоагӏагӏа лов сона уж могаш, маьрша хилар. Тхо ца хаддаш хьеж царга, доаккхал а ду цар деналах. Уж тахан сий долаш, Даьхен гӏулакх дӏахьош ба. Ираз, аьттув хилба цар.

- Баркал, Муса. Оаха а даькъаладувц шо цу денца. Аьттув хилба шун.