Тахан республикан «Дикача наьха Клуб» яха ганз дика гӀулакхаш леладеш я, дег тӀара уж гӀулакхаш эшача наха лоаттадара тӀехьа бола нах чубоагӀаш. Цу наха тӀаэц моллагӀа нийсденна хьал, шоай цӀенъюкъера долаш санна. Царна дика гуш хул наха эшар, лоаццача хана цар хаттараш кхоачашде хьож уж. Укхаза хьакхолл дика гӀулакх дӀадахьара йола йоккхий проекташ, моллагӀа дола хаттар кхоачашдара уйла ю.

Республикан дика гӀулакхаш лоаттадеча моттига 10 шу дизар. Из духхьал таьрахьаца нийсдаь Ӏе йиш йолаш дац. Цу тӀехьа латт эзараш цар леладеча гӀулакхашта раьза бола нах, цар духьа цахаддаш беш болча балха 520 кӀира иштта кӀаьд ца луш ший болх дӀабахьа раьза йола тоаба.

КДЛ ший болх дика вӀашагӀбеллаб, моллагӀа дола балха хьал хӀанз укх сахьате хьакхолла кийча ба уж. Сиха эшаш дола гӀулакх кхоачашдарал совгӀа, цар новкъостал ду дезалашта воча вахара хьалашкара арабовла, дӀахо шоай новкъосталца уж хьаллоацаш.

Цар массайолча оагӀорахьара хьаллоац чоалханеча вахара хьалашка бахаш бараш. Цар цу наха лоаттаду кхачан даараш, цӀагӀа эшаш дола химе гӀирсаш, барзкъа, мебель, цӀагӀа лелаю техника - эшаш хиларга хьежжа дешара гӀирсаш, Ӏан замалахьа дувхаду барзкъа, бераша кога тӀа бувхабу гӀирс, хийла ахчанца новкъостал ду.

КДЛ балха тӀа лоархӀамедар да дешар, дегӀаахар. Нагахьа санна хургдолчун кӀийле хиларах вай дувца доахке, белгалде деза цу юкъе хилар компьютерни курсаш, говзанча хьехамаш дӀадахьар зӀамагӀча наха, иштта цу юкъе я кхалнаьха профессиональни курсаш, психологически новкъостал, лорашца дагавалар, дешара, дегӀавара йола программаш.

Ганза болхлоша, волонтёраша массахана лоархӀаме леладу боккхагӀчарна лоаттадеш дола гӀулакх, цудухьа уж гӀерт массайолча оагӀорахьа царна теркам лоаттабе. Цу юкъедоагӀаш да уж нах бахача моттигашка кхачан тускараш дахьар, цкъа хьалхагӀа лорашца дага а баьнна, царна эшаш йола молхаш лоаттаяр. Боккхийча наха совгӀата лу цӀагӀа лелаю техника, хьалхарча аргӀагӏа цӀагӀа эшаш бола вахара гӀирс.

Укх дунен тӀа дукха нах ба хӀама бе-башха хеташ. Цунна тешал деш да, хӀара бетта КДЛ дӀахьош дола цӀий а тӀехка тӀум а дӀаялара боламаш. Юкъарлон болхлошта из геттара лоархӀаме да, царна лов шоашкара цу лоархӀамеча гӀулакха юкъе цхьа дакъа дахьаш хила, из мехка эггара лоархӀамегӀа дола хаттар да.

ДукхагӀа болча дезалашта арахьа дарба де дӀабаха хала хилар чу а лоацаш, активисташа вӀашагӀъеллар «Чайка» яха Меттаоттавара центр. Хӏанз ГӏалгӀайче болх беш ба беррига Россе говзанчаш, урхалленашка дӀахьу бераш, боккхийбараш меттаоттабар, бахархошка дӀакхоачаш да лорий хьалаш, цига дӀаводаш ахча доаде а ца дезаш.

КДЛ Ӏалашо ю онкологически диспансера молхашца, цар дӀахьу Ӏомабалара курсаш, лорий юкъарлон викалашта лаьрхӏа семинараш. Хӏара гӀа лаьрхӀа ба, из хьал лерттӀа дӀадахьара, цу юкъе дакъа лоацаш мел бараш бехктокхаме ба шоаш дӀахьоча балхах.

«Керда таронаш» яха йоккха конференци вӀашагӀъеллар ганзо 2025 шера, цу юкъейоагӀаш яр паччахьалкхен йоаца коммерчески моттигаш; Россе, Турце, Кыргызстана кхыча мехкашкара дика гӀулакхаш леладу нах. Кхаь дийнахьа хьаьший дагабаьлар шоайла балха говзал эцаш, ганза болх дукхагӀа пайда эцаш мишта дӀабихьача бакъахьа ба дувцаш.

«Кӏаьда дегаш» яха программа, боккхийчарна, берашта лорий новкъостал лоаттадеш йола хьалхара шу дац; цо гӀо ду ахча гулдеча, дарба дара, меттаоттавара, заӀапхошта технически хьалаш лоаттадара бола мах дӀалуча. Цу проекта чудоагӀаш, КДЛ вӀашагӀболл мехкал арахьа дӀавахарца бувзабенна болх, нагахьа санна эшаш хилча, цунна уллув хул гӀулакх чакхдаллалца.

Дукхача шерашка денз гӀалгӀай къаман хьадоагӀача Ӏадаташка, дин дозалга хьежжа, республике дика гӀулакхаш леладара болх дика дегӀабоагӀаш ба. Вай нах къахетаме хилар боарам боацаш да. 2023 шера КДЛ сиха гулдир, Туркий мохк аьгача хана, хатар хиннача наха новкъостал де ахча. Наха геттара дика хьаллаьцар из. Цхьа шу даьнначул тӀехьагӀа нийсделар Палестинера хатар. Бакъда дикача гӀулакхий Клубо, «Тешам» яхача шийца болх беча ганзаца цхьана Газе гуманитарни новкъостал дахьийтар 80 000 000 сом.

Из деррига, юхадехаш хӀама а доацаш, деш дар, хӀана аьлча цӀенача дег тӀара деш долчох, хӀама юхадехаш хилац.

2025 шера оагӀой бутт геттара дика а лоархӀаме а хилар «Дикача наьха Клуба», «Адаб» ганзашта. Уж ба берий могашал хьаллацара, дукхагӀча даькъе Къилбаседа Кавказа таханарча заман оборудовани берий реанимацена лоаттаеш новкъостал дераш. ГӏалгӀай Республикан унахцӀенон Министерствос яьча чӏоагӏон чудоагӀаш, гулдир 225 000 000 сом берий реанимацешка эшаш бола гӏирс эцара. Из вӀашагӀтехар, наха шоашкара новкъостал деш, цу юкъе ший цӀи ма яккха, аьнна, цхьан сага денна ахча геттара а дукха дар.

Цул тӀехьагӀа, из тоаба бувзаме яьлар из хьал лоаттадерашца, каьхаташ кийчдир маьхах из гӏирс эцара, хьабара. Хӏанз укх сахьате дӀадахад 7 миллион сом.

«Дегагара дегага» яха дикача гӀулакхий сайре укх массехк шера наха дика йовзаш я. Ди тӀехьагӀа гӀалгӀай къаман викалаш ганза новкъостал дара тӀехьа ба. Цхьабараш могаш боацаш ба, е ахчан таро йоацаш ба, цхьабараш вахаре ца хилча яргйоаца хӀама эца йиш йоацаш биса хул. Из кхета а деш, наха а шоашкара новкъостал лоаттаду.

КДЛ ганза 10 шу дизара сийна дӀахьош хиннача тӀаьрге хьаьший таро хилар модз, кремаш, тӀаувхаду гӀирсаш, ший тайпара йола къаман кепара хӀамаш, хозала леладу кхалнаха эшараш, книжкаш эца.

Цул совгӀа, майдан тӀа го йиш йолаш дар, цар доал деча боккхийчарна, берашта тахан эшаш дар. Укхаза иштта го йиш яр цу наьха кулгашца даь балхаш. Уж еррига хӀамаш дӏаийцар, царех хьахинна ахча дӀадахийтар, цу наха эшача гӀулакхашта.

Цига эггара дицлургдоацарех хилар, 13 сага Ӏумрате ваха путёвкаш совгӀата ялар. Уж дӀалуш хьалхадоаккхаш санна нийсделар, Даьла къахетам боккха хилар, даь дика бекхам болаш хилар.

«Дала дӀаэцаргда шун дика гӀулакхаш. Иштта сийрда, дег тӀара йоагӀача дикалах йиза йола сайренаш дукхагӀа хийла вай. Амин», - аьлар КДЛ кулгалхочо Матенаькъан Натас.

Ше хьакхеллача дийнахьа денз, таханарча денга кхаччалца «Дикача наьха Клуб» яхача ганзо вӀашагӀъеллай чӀоагӀа экономически новкъостала оагӀув. Цо таро лу наха, духхьал новкъостал лоаттадаь а ца Ӏеш, цар вахар дикача оагӀорахьа хувца.

Цу тайпара дӀахьош бола болх хьаллоац федеральни оагӏоно. КДЛ, из деррига доацаш а, совгӀат леладеш я Газера (Палестинера) нах хьаллоацаш, цун цӀи я мехкашта юкъерча проектех дикагӀчарех цаӏ. Шийх тешача наха хьалхашка, бехктокхаме йолаш хьайоагӀа из тоаба укх итт шера.