Карарча шера наькъа программанна чуйоагӏаш «Вахара дика хьалаш» яха къаман керда проект дӏахьош я, цунна чуйоагӏа бархӏ керттера наькъа моттиг. Наькъа говзанчашта, инженерни тоабá ший профессиональни болх дика бовзаш хиларах, цу балха тӏахьожам лоаттабеш хиларах царех пхи моттиг дика балха юкъеяьккхар, из болх лаьрхӏа хинначул хьалхагӏа баь баьккхар. Йиллача ханал хьалха чакхдаьхар лоархӏаме транспорта наькъаш, царга гӏолла ювзалуш я республикан юрташ. Мехка бахархошта, хӏара керда баьккха никъ - из балха вахара, бераш деша, берий беша дигара, сиха лорий моттигашка дӏакхачара йола йоккхий таронаш я.

Бакъда таханарча заман керда никъ километрашца бусташ бац.  Къаман проекта лоархӏамеча декхарех цаӏ да наькъий кхерамзлен хьал тоадар, цунца цхьана наькъ тӏа нийслуш дола зуламаш лаьгӏдар.

Нагахьа санна из никъ унзарча хьалашка вугаш бале, цун сихал, дикал цхьаккха мах болаш яц. Лоархӏаме да, шийга цӏагӏа хьежаш багӏача наьха духьа а, шорттига вахар, маьрша цӏенах кхетар. Цудухьа тахан ӏобуллаш латта никъ из деррига чулоацаш ба. Хьабаьча балхага хьежача гуш да, наьха йоакхо яр республикан цу лостамагӏарча гӏулакха керттера декхар долга.

«Сердало» газетага, машиний наькъа, транспорта Министерстве ма аллара, карарча шера республикан наькъаш тӏара кхерамзлен хьал тоадара лаьрхӏа дӏахьош дола балхаш чакхдала доахк. Говзанчаша къаьстта терко тӏаяхийтар эггара халагӏа йолча моттигашка а нийса наькъа хьал хьакхоллара, ара баьде йолча хана водителашта аттагӏа хургдолаш цу наькъ тӏагӏолла баха.

Республикан доал деча даькъ тӏарча наькъаш тӏа 65 эзар бӏаьха, сийрда оаса бахийтар. Цунца цхьана, наькъа керттерча даькъ тӏа 637 наькъа керда белгало оттайир, водителаш цар тӏахьех шорттагӏа лелара, цига никъ чоалхане хилар хьалхадоаккхаш.

Гӏашлой кхерамзле лораяр - из Гӏалгӏайчен наькъа хьал дегӏадоаладара цхьаькха лоархӏаме оагӏув я. Нах а машинаш а йийкъа хургйолаш, юрташка 10 километр керда дика наькъа такилгаш хьадаьд, эггара дукхагӏа машинаш лелача моттиге йиъ вай заман светофор оттаяьй. Цу юкъе даим терко лоаттаю кхувш йоагӏача тӏехьен кхерамзле ӏалашъяра. Дешара моттигашта юхе, говзанчаша гӏашлошта йола йиъ моттиг хьакхеллай, къаман ӏадаташ юкъе а доахаш, берий кхерамзле лораяра, царна дешара таронашта дола хьалаш вӏашагӏдехкад.

Лоархӏаме декхар кхоачашдир, дукха авареш нийслуш долча даькъ тӏа. Машинаш кхыча наькъа оаса тӏа яргйоацаш чӏоагӏон гӏирсаш оттадир. Цу тайпара пхи эзар метр йӏаьха чӏоагӏа карт хьалйир, машиний, гӏашлой наькъаш къоастадеш.

Из деррига деш да наькъа бокъоний хьал тоадара, наьха вахар лорадара. Нийса, кӏаьда наькъаш ӏодахкара тӏехьа латт кӏоаргга маӏан - моллагӏа бола республике гӏолла арабаьккха никъ дика, кхераме боацаш хилийтар. Дикал йола хувцамаш юкъедаха таро хилар; наькъаш хьадарах, из хьал овлангара хувцар бахьан долаш. Уж наькъашкара хатараш нийслуш хилара бахьанаш малагӏаш да техкачул тӏехьагӏа, хӏара из долча моттигера кхоачамбоацараш юстардаьхар, къаьстта авареш еш долча даькъ тӏара.

Хьалхагӏа дика хӏама ца гуш хилар бахьан долаш, водителаш бӏакъожабеш хинна моттигаш, хӏанз паргӏатта ваха йиш йолаш я. Цига къаьга бодаш наькъа оаса ба, унзара моттигаш йолча карташ яьй, гӏашлошта никъ ӏобиллаб, дехьавалара моттигаш хьаяьй.

Иштта цхьана уж хаттараш кхоачашдеш хиларо таро лу, хьалха кхераме хиннача моттигашка паргӏатонца лела. Гонахьара хьал тоадеш хиларо хьагойт, наьха вахар тоадалара хьал квадратни метрашца дусташ дац, уж дика хьакхоллаш хиларца  мара.