«Бераш цига дахар дӏадоладелар даьссача къамаьлаца а доацаш, бокъонаш лораяра даькъ тӏара хьал довзаргара. Суда пирстопий болхлоша гойтар, суда болх дӏаболалуча хана, ха деча моттиге гӏолла чакхвалар хьал мишта дӏадолалу, цига шийца лелае бокъо йоаца гӏирсаш хуле, уж мишта хьадоах. Дешархой уйченашка гӏолла чакхбаьлар, царна бӏаргадайра хӏара дийнахьа наьха вахара кхел еш бола болх мишта дӏахьош ба, суда аппарата болх мишта вӏашагӏбеллаб. Уж бахар суд еча зале, цу юкъе видеоконференци дӏахьош санна бувзаме баьлар, суде дакъа лоацачар лаьрхӏа йолча моттигашка хьежар, иштта царна бӏаргаяйра лаьца нах чубохкаш йола моттиг. Цхьабарий таро хилар судахой балха моттиге багӏа. Иштта ийслагӏча класса дешархой хилар архиве, суда библиотеке, лаьца чубоахкача наха тӏахьожаш болчар балха моттигашка ,- аьлар «Сердало» газетага республикан Лакхехьарча Суда зарбан болх лелабераша.

Суда председатела гӏончас Цӏолой Элинас, дешархоша кхетадергдолча меттала дийцар суда чоалхане болх мишта дӏахьу. Уж деррига ха безам болаш бар.

Гимназе дешархошта довзийтар, адвоката, прокурора юкъе малагӏа башхало я; малагӏа оамал йолаш хила веза суд еш вар, цо кхыча сага вахара хоадам барах, цун кхел ярах. Мишта дӏадолалу суда болхлочун балха ди? Малагӏа гӏулакхаш лоархӏ эггара чоалханегӏа? Царех цхьа хаттар жоп ца луш дисац.

Берашта дайзар, Гӏалгӏайчен суда болх мишта вӏашагӏбеллаб, таханара технологеш сиха мишта ю, нахага хьакхоачаш хургйолаш.

Уж эггара чӏоагӏагӏа цецбоахаш хилар республикан исторе музей. Укхаза дицде йиш яр «кулг ма тоха» яха даим хозаш дола дешаш. Гимназисташ боккхача безамца хьожаш бар исторически сурташка, архива гойтамашка, иштта уж хьежар суда ӏаьдала белгалонашка, шоаех суда болхлой мишта хургба хьежар, суд еча зале баьгӏар. Цӏолой Элинас дийцар музей хьакхоллара исторех, иштта цо дешархошта довзийтар суда ӏаьдала керттера белгалонаш малагӏа маӏан чулоацаш я.

Цхьаькха дика оагӏув яр цига берашта лаьрхӏа, «Мехка кхел» яхача хьалхарча гӏалгӏай судах дола кинофильм цига гойташ хилар. Цу фильмо хьагойт мехка суда балха бӏаь шу дузаш, суда болхлоша шоаш даьккха кинофильм из хилар, цо дувц «Мехка кхелах» лаьца, иштта цаховш саг верах дола гӏулакх къоастадарах. Из фильм 2025 шера дикагӏа дарех цаӏ да, аьнна? тӏаийцар «Дошо Гӏала» яхача Халкъашта юкъерча кинофестивале.

Из дика кхетаче чакхйоалаш дешархошта гойтар цхьаькха Гӏалгӏайчен Лакхехьарча Суда тамашийна проект - довзара ролик «Къаман бокъо: миштад суда доакъашхо хилар?», цох хьалхагӏа «Московский комсомолец» яхача газета лаьрххӏа дола совгӏат делар. Цу видеога гӏолла дика кхетаду, суде дакъа лоацаш хилар - хӏаране лоархӏаме граждански декхар хӏанад. Бокъонаш лораерашца вӏашагӏкхетар хилар, цхьаболча дешархошта чӏоагӏа лоархӏаме дар, царна из вахаре накъадаргда. Гуш дар дукхагӏа болча дешархоша дикка уйла тӏаяхийтар, тӏайоагӏача хана шоай вахар цу профессеца дувзаде дага болаш.

Къамаьл дика хотталуш дар, тӏеххьара дӏа-юха къастталца хаттараш телар, хӏаранена ха ловра цу балхах лаьца ма хулла дукхагӏа.

Шоаш дӏаболхаш дешархоша дег чура баркал аьлар Гӏалгӏайчен Лакхехьарча Суда болхлошта, шоаш иштта дика тӏаэцарах. Шоашта деррига суда балха истори цига довзийтарах, цар ловца баьккхар царна, из атта боаца болх лакхача боараме дӏахьош, толамаш доахалда, аьнна.

Цу тайпара йийллача наӏарий Денош дӏадахьар республикан Лакхерча суде каст-каста хул. Иштта болх вӏашагӏболларах цу боахамо кхоаненга вугаш бола гӏа боаккх - кхувш йоагӏача тӏехьен шоай наӏараш хьаеллаш, царна новкъостал ду професси харжа, керттера дар, цар кхебу керда ноахал, уж ба шоай бокъонаш йовза ловш бараш, закон лоархӏараш.