Хана йӏоахала йохаргйоаца цхьоагӏо
Бельге хилар 1992 шера гуйренах болча дагалоаттама кхетаче
1992-ча шера гурахьа Пригородни кхале зуламхоша оттадаьча доккхача хатара хетаяь «Мехка сагӏа» яха кхетаче дӏаяхьа гулбелар, Антверпен яхача бельгийски шахьаре, ардара бетта 31-ча дийнахьа. Франце, Бельге, Германе, Нидерландашка бахаш бола вай къаман къоаной бар цу гӏулакха хьалхаэттараш.
Тайп-тайпарча ханага кхаьча вола 200 совгӏа гӏалгӏа вар, из доккха хатар дагалаца гулвенна хиннараш. Зале гулбелар европейски лакхерча дешара моттигашкара студенташ, юкъарлон оагӏонцара хьинардараш, боккхийбараш. Цхьаккха бехк боацаш гӏалгӏай къаман тӏаденача хатара юкъе байнарий цӏераш дагалоацаш бар берригаш.
Из кхетаче хьаеллаш къамаьл дир цу деношка лаьтта къемат бӏаргадайна волча Патанаькъан Бахьаудина. Хӏаране дег чу дужаш къамаьл дар цо даьр. Имам волча Кхоартой Хьасана, Къорӏа тӏара сураш дийша, маьл кхайкабеш дуӏа дир цига байнарашта.
Боканаькъан Ӏийсас цу кхетаче йийша доклад дукха хӏама чулаьца яр. Къонагӏбарашка дийцар цо 1992-ча шера ардара бетта Пригородни кхале гӏалгӏаша эзача ӏазапах. Гӏалгӏай къаман съезде цу хана соцам баь, истореца даха диса хӏамаш дар ж. 1993-ча шерарча саькура бетта лаьрххӏа съезд дӏайихьар вай къамо, хӏаьта 1994-ча шера тов бетта 21-ча дийнахьа Халкъа Гуллам - Гӏалгӏай къаман Парламент вӏашагӏъеллар.
Францерча боккхагӏчар Оагӏон хьалха латтача Далганаькъан Сулеймана къамаьл дир цига. Цо белгалдир, цу шера этта доккха хатар мел шераш мара ца даларах дицде йоацарех долга; вай къаман йоккха, тахан а лешаш латта чов хинна болх из болга. Гулбеннараша дийцар, моллагӏча моттиге мара ца вахарах, Даьхен мел гаьна вале а, саг ший истори, овла бовзаш, къамах дог лазаш, могачох цун хӏама хьаллаца гӏорташ хила везилга.
Къаьстта лоархӏаме моттиг дӏалоацаш, массанена дег чу дужаш хилар кхетаче «Салам ӏалейкум, гӏалгӏай» яха Лаьнанаькъан Ратмира документальни кино гойтар. Боккхагӏбарий, иштта къонабарий бӏаргаш лешар цунга хьожаш.
Гӏалгӏай къаман тхьоврача шерашка денз, лакха лоархӏаш хьадахьаш дола ӏадаташ, гӏулакх, эздел лорадеш вӏашагӏъелла кхетаче хилар цох. Валлони, Фламанди яхача бельгийски моттигашкара цига дакъа лаца хьабаьхкача вай кхалнаха къаман ӏадаташцара тайп-тайпара даараш кийчдир, цига гулбеннараш сагӏах кхетийта.
Хӏаьта къонабараш, вай къаман оамалашца чӏоагӏдаьчча тайпара, боккхагӏчарна гӏулакх деш, массадолча хӏаман тӏахьожаш уралаьттар. Цул тӏехьагӏа массане кулгаш хьаллаьца цу шерашка байнарашта Даьлагара къахьетам, Ялсмале ехаш дуӏаш дир.
Геттара чӏоагӏа дега тоам беш дар, мехка гаьнарча доазон тӏа шоаш ӏеш бале а, къонабарашта шоаш хьабаьнна моттиг, даьй никъ, шоай истори довзаш хилар, къаман нахах дог лазар. Германера баьнна цу кхетаче дакъа лаца баьхкабар Дошлакханаькъан Амина, Малика, Ювсап, Ювназ шоай наьнаца. Шоай къаман ӏадаташ дега гарга долаш, моллагӏа къаман истореца дувзаденнача хӏаман юкъе дакъа лаца хьожаш ба уж тахан.
Аминас ший къамаьла юкъе белгалдир, иштта йола кхетаченаш хӏетта кхийнарашта дукха хӏама довзийташ, лоархӏаме йолга. Тахан кхийнараш шоай къаман хӏама боча долаш, истори диц ца деш хила беза. Германера бӏаьха никъ бахьаш кхаьчабар уж нах цига, духхьал къаман вахарца дувзаденнараш ма дарра довза, хӏана аьлча тахан интернета оагӏонашка, кхыйолча моттигашка исторически бакъдар хиннача тайпара хилац.
Боккхагӏбараша дувцачунга ладувгӏаш; бӏаргех хий дувлаш бар кхалнах, кагирхой. Ший дай моттиг, уж лийнна лаьтташ дега деза кхеллад, яхь йолча сага чӏоагӏа хьамсара да ший къаман исторех хьокхалуш мел дола хӏама. Доазол арахьарча моттигашка бахаш бола гӏалгӏай тахан шоай мотт, ӏадаташ, гӏулакхаш, оамалаш лакха терко еш лархӏа хьожаш ба.
Боккхагӏбараша тахан доаккхал деш хӏама да из – къона тӏехье шоай овла бовзаш, Даьхен хӏама боча долаш хилар. Парижера ваьнна цига кхаьчача воккха саг волча Лаьнанаькъан Рашида тайп-тайпарча ханашка гӏалгӏай къаман вахаре нийсденнача хӏамаех дийцар къонабарашка. Тхьоврача халача ханашка денз, боха ца бохаш; моастагӏаша ма даггара низ тӏалоаттабешше шоай истори, ӏадаташ, гӏулакхаш ца дуташ; дӏа ца доалийташ хьабаьхкача даьй никъ иштта сийдолаш дӏахобахьа къонабараш ловш хилар гӏадвугаш дар.
1992-ча шера гуйран шоллагӏча бетта тхьоврача хана денз вай даьй лаьтта хиннача Пригородни кхале зуламхоша оттадаь доккха, унзара хатар цхьаккха дешашца дийца варгвоацаш да. Къаман исторе мел ха, зама мара ца яхарах; дицлургдоаца хӏама да из! Антверпене хиннача кхетачено хьагойтар мехка мел гаьна бале а, гӏалгӏай шоай къаманца дувзаденна хӏама ладара дутаргдоацаш болга.
Хьаькъалах, деналах бизза хиннача вай даьша кхувш латтарашта массахана хьалхадаьха хӏама да къаман яхь лораеш, истори довзаш, сий ца дохкаш, эздел лорадеш хилар! Дуккхача дикашта тӏехьа аьттув болаш яхийла вай къона тӏехье; сийрда, беркате, маьрша хилда къаман вахар!
Цу доккхача хатара юкъе байнарех Дала гешт долда, Дала къахетам болба! Ялсмален хьаьший хилба царех! Из тайпара хатар вай къаман вахаре кхы цӏаккха а ма отталда!