«Из культуран кхетаче сона лоархӏаме я. Со ваьхав Слепцовски станице. Са дай баьха цӏа хӏанз а цига да. Тахан из я дика дегӏайоагӏаш йола шахьар, цо лораду ший истори, ӏадаташ. Исторически оагӏонга диллача, тахан Гӏалгӏайчен лаьтта дукха тайп-тайпара къамаш дах. Гӏалгӏай, гӏазкхий цхьана тӏема гӏулакх дӏахьош хиннаб, лоалаха баьхаб, дезал кхебаьб. Тха дукха бувзамаш дар лоалахошца, цхьа истори дар, тхоайла лоархӏаш хьадаьхкад. Белагалдаккха безам ба са тахан Шолже дӏахьош йола фестиваль - из ший белгало йолаш я. 2026 шу Россе Президента хьакхайкадаьд Россе къамий цхьоагӏон Шу да, аьнна. Къаьстта укх тайпара фестиваль дӏахьош хилар цунца дувзаденна а лоархӏаме а да. Цо цӏаькха а хьагойт, Россе низ чӏоагӏа хилар. Вай, Россе дахача къамий, цхьа истори да, къаман ӏадаташ, культураш шоайла тара я, цунца чӏоагӏлуш боагӏа къамашта юкъера бувзам а», - аьлар Келаматанаькъан Махьмуд-Ӏаьлас.

Гӏалгӏайчено йоккха терко лоаттаю гӏазкхий ӏадаташта, уж хьаллацара, яхаш, дийцар Республикан Кулгалхочо. Гӏазкхий викалаш дика дакъа лоацаш ба кхувш йоагӏача тӏехьенна мехкагадаккхара кхетам луча, кагирхой эскаре баха кийчбеча, лаьрххӏача тӏема операце бӏухошта гуманитарни мухь бохьийтача. Лоархӏаме дакъа юкъедахь Республикан культуран вахара Гӏазкхий хоро.

Россе къамий барт-цхьоагӏо вӏашагӏдоллар бӏаьшерашка денз хьадоагӏаш да. Сийлахь-боккха Даьймехка тӏом лаьттача шерашка, вай Даьхе лораеш, тайп-тайпарча къамий нах цаӏ санна эттар моастагӏчунна духьала, Цун масал да Магӏалбик - уж бар цига моастагӏчун низ бохабеш, цхьа дезал хинна тӏом баьраш, Магӏалбик дӏа ца хецаш духьаллаьттараш. Цар тӏехьале, кӏийле йолаш, исторе мугӏарашка йижар. Из исторически дагалоаттам лелабар вай кхувш йоагӏача тӏехьен керттера декхар да. Тахан а тайп-тайпарча къамий, динех нах ба Даьхе лораеш латтараш, яхаш, дийцар Келаматанаькъан Махьмуд-Ӏаьлас.

«Къаьстта терко лоаттае еза кагирхошта. Кхоачам болаш дац; вай из дешашца белгалдаьдар, аьнна. Кхувш йоагӏа тӏехье хьалкхее еза лерттӏа кхетам луш, цунна довзийта деза дӏаяхача, таханарча ханашкара истори, бакъдар. Къаьстта из болх дӏахьоча эшаш да гӏазкхий юкъарлоно шийгара дакъа юкъедар. Цу юкъе къаьстта йола моттиг дӏалоац ӏадаташа, культуро, искусствос. Цар новкъостал ду сага мах бар лораде, нах вӏашагӏтоха, ноахалга ӏадаташ кхачийта», - аьлар республикан Кулгалхочо.

Фестивала программа хоза хилар. Цо гойтар культуран проекташ, цар лоархӏаме дакъа дӏалоацаш хилар, цунца Россе къамий доттагӏал чӏоагӏлуш хилар. Хьажа баьхкарашта дезадалар кӏоаргга чулоацам бола иллеш, ашараш, халхараш.

Цу кхетачен лоархӏаме моттиг дӏалоацаш дар, цига бийхача эксперташа а шоай программа юкъеяккхар. Цар а шоаш болча сцена тӏара белгалдир ӏадаташ лорадар лоархӏаме хилар.

Халкъа багахбувцама бӏарчча программаш гойтар цӏихезача тоабаша. Бокъонца йола сердал луш яр Ю.А. Сахарова цӏерагӏа Тирка тӏарча гӏазкхий ансамбль. Ший говзал гойтар «Созвездие» яхача студе артисташа, иштта «Гӏазкхий лоӏам» яхача ашарий тоабо, Гӏалгӏайчен Паччахьалкхен филармоне Гӏазкхий хоро. Цу концерте дакъа лоацаш хилар «Майчанка» яха хореографически коллектив.

Келаматанаькъан Махьмуд-ӏаьлас баркал аьлар, къамашта юкъерча гӏулакха йолча Федеральни агентствонна; мехкашта юкъера гӏазкхий культуран фестиваль вӏашагӏъеллача комитета, цар гӏазкхий тӏехьале лораяра, къамашта юкъера хьал тоадара юкъе дакъа лацарах. Цо ловца баьккхар кхетачен доакъашхошта, уж могаш, ираз долаш хилар ловш. Иштта белгалдир, юкъара исторически дӏаяха ханаш лораяр, Даьхе езаш хилар, дӏахо а Россе дерригача къамий цхьоагӏон кӏийле чӏоагӏъеш даха дезилга.