«Сийленг хьаделлаш дакъа лаьцар Гӏалгӏайчен кулгалхочо Келаматанаькъан Махьмуд-Ӏаьлас, СКФО гӏолла йолча Россе МВД ГУ кулгалхочо Бачурин Сергея, Гӏалгӏайчен чурча гӏулакхий министра Котов Владимира, бокъонаш лораерий викалаша, депутаташа, Магӏалбика кхален бахархоша, ветеранаша. Цига дакъа лоацаш хиннараша мемориала тӏа зизаш даьхкар, бейнараш дагалаьцар йист ца хулача минотаца. Иштта зизаш даьхкар Магӏалбика кхален бӏухой сийлен улга тӏа», - аьлар «Сердало» газетага, Гӏалгӏайчен Паччахьалкхене.

Из сийленг хьакхоллар лоархӏаме дар, исторически бакъдар лорадара, курсантий-кировций денал цӏаккха дицлургдоацаш дагалоаттадара. Керда сийленг оттадаро таро лу Даькъасте бахьан, цу унзарча 1942 шера, гурахьа лаьттача тӏема духьалъотташ латаш хиннача къонача турпалхой сий де, царна карагӏдаьннар дагалоаттаде. Моастагӏчун низ дуккха а дукхагӏа бар аьнна доацаш, цун низ кхачанзар вай салтий юхабаха, керттерча доазонна тӏакхача гӏийрта моастагӏа вохавир, цигара юхаверза везаш хилар.

«Сердало» газето хьалхагӏа яздаьдар, 1942 шера Алханчуртски дукъ тӏа боккха тӏом латтарах. Цу хана Гитлера командоване ший чӏоагӏагӏа бола низ тӏабера Шолжа-Гӏала, Баку моттигашкара мехкдаьтта ший доалахьа дерзаде гӏерташ. Бакъда вермахта дикагӏа йолча танкашта, «Викинг» СС чӏоагӏагӏа лоархӏаш болча бӏун, бов кийча болаш, духьалбаьлар советски салтий. Къаьстта цига белгалбаьннарех бар С. М. Кирова цӏерагӏча НКВД тӏема училищен къона курсанташ. Хургболча эпсарех вӏашагӏбеллар лаьрххӏа бола танкашта духьалара бӏу, цар керттера герз дар танкашта духьала етта топаш. Магӏалбика кӏалха кхаьчача немций лирача бӏуна духьалъотта безаш бар уж, бакъда кхерабенна юха ца боалаш, къонача кировцаша денал, майрал гойташ тӏом бир. Даим детташ долча герзах, лакхера чуеттача дӏандаргех кхерабенна юхабаланзар, уж нийса тӏаболхар моастагӏунна - уж юххе хьатӏакхаьчача, тӏаккха топаш йолайора.

Из дукха цӏий ӏомохкадаь латар цӏаккха а дицдергдац, цар сий дергда адамаш мел дахача хана.

Эггара халагӏа ха яр цу тӏем тӏа 1942 шера, тов бетта 28-ча дийнахьа. Цу дийнахьа, гӏалгӏай юрта Соагӏапча, тӏехьагӏа «Даькъастен Прохоровка» оал цох, дӏаболабелар дукхача сахьаташка лаьтта танкашца беш хинна тӏом. Цу хана, чӏоагӏача танкашца тӏабоагӏача моастагӏчун бӏуна духьалъэттар майора Филиппов Владимира кулгал деш хинна 52-гӏа къаьстта йола Гвардейски танкай тоаба, хӏаьта курсанташ-кировцаш иштта турпала денал гойташ тӏом беш бар лаьтта. Духхьала цхьан дийнахьа-бийсана цар йоха йир, йоагайир 25 немций танк.

Цул тӏехьагӏа дукха ха дӏаяхар, бакъда наха дика дагайоагӏа уж унзара ханаш. Тахан ноахалгара ноахалга доалаш, лораду цу даькъ тӏа моастагӏчун духьалъэтта шоай синорш дӏаденнарий сий. Соагӏапча оттадаьча сийленгага хьежача дагаух, 1942 шера тов бетта лаьтта тӏема ӏазап.

Вай уйла ю, цу хана латаш хиннача цу къонача курсантий. Уж хилар Магӏалбикь лораеш къизача тӏем тӏа моастагӏчун духьала лата безаш. Цо вай салташта тӏабенар боккха низ бар. Моастагӏа хьежар Даькъастен мехкдаьтта карадерзаде, бакъда шоай са дехка лаьттача салташа из вохавир.

Вай керттера декхар да цу къонача турпалхоех бола дагалоаттам биццабар. Из дагалоаттама сийленг дика масал да таханарча кагирхошта денала урок ялара. Вай берашта «Даькъастен Прохоровках» дувцаш, вай лорабу дӏаяхача, таханарча ханашкара бувзам. Даим латтаргда адамий дегашка къонача кировцашта цу тӏем тӏа карагӏдаьннар, Даьхе бахьан цар бовр!