«ГIалгIай Республике дешарах долча» ГIалгIай Республика Закона хувцамаш юкъедахьара хьакъехьа

ТIаийцад

ГIалгIай Республика

Халкъа Гуллама                                       2025 шера оагIой бетта 29 ди                               

Статья 1

«ГIалгIай Республике дешарах долча» 2014 шера саькура бетта  3 дийнахьарча №5-РЗ йолча ГIалгIай Республика Закона (газет «ГIалгIайче»,  2014 шера саькура бетта 6 ди; 2015 шера саькура бетта  5 ди; Официальни бокъон хоама интернет-портал (www.pravo.gov.ru), 2015 шера оагIой  бетта 14 ди; 2016 шера аьтинга беттта 2 ди,  оагIой бетта 29 ди; 2018 шера тов бетта 4 ди; 2019 шера кIимарса бетта 4 ди; интернет-газет «ГIалгIайче» (www.gazetaingush.ru), 2020 шера тов бетта 18 ди; 2021 шера аьтинга бетта 2 ди; Официальни бокъон хоама интернет-портал  (www.pravo.gov.ru), 2021 шера тов бетта 30 ди; интернет-газет «ГIалгIайче» (www.gazetaingush.ru), 2022 шера тушола бетта  5 ди, бекарга бетта 29 ди; Официальни бокъон хоама интернет-портал  (www.pravo.gov.ru), 2022 шера кIимарса бетта 15 ди; 2023 шера саькура бетта 2 ди; интернет-газет «ГIалгIайче» (www.gazetaingush.ru), 2023 шера оагIой бетта 6 ди; 2024 шера лайчилла бетта 19 ди) юкъехьо Iобелгалдаь хувцамаш: 

1) 7 статье: 

а) 1 дакъа  Iобелгалъяьча редакце дIаязде:

«1. Педагогически болхлоша, Iилман болхлоша а дешара къахьегам дIахьоча организацей кхыболча болхлоша, кхыйолча организацей, болхлушбарий викалаша а цар объединеней а, федеральни паччахьалкхен органий а ГIалгIай Республика паччахьалкхен Iаьдала органий викалаша федеральни паччахьалкхен дешара  стандарташ, аспирантуре (адъюнктуре) Iилманаи Iилман-педагогическии кадраш Iомабара программашца дола федеральни паччахьалкхен дIадехараш, федеральни керттера юкъара дешара программаши масала йола юкъарча  профессиональни дешара программаши, дешара къахьегам дIахьоча организацей къахьегама координаци яра, цар дешара дикали дешара чулоацам дегIакхувлараи вIашагIйохк федеральни дешара-методически объединенеш, иштта могаду региональни дешара-методически объединенеш вIашагIйохкар а. Юкъарча дешара системе а юкъерча профессиональни дешара йола дешара-методически объединенейх йола типовой положенеш дIачIоагIъю юкъарча дешара  паччахьалкхен политика а боарама-бокъон дIа-хьа нийсдара Iалашо яреи кхоачашъяреи йолча кхоачашдара Iаьдала федеральни органо. Лакхехьарча дешара системе дешара-методически объединенейх йола типовой положени дIачIоагIъю лакхехьарча дешара  паччахьалкхен политика а боарама-бокъон дIа-хьа нийсдара Iалашо яреи кхоачашъяреи йолча кхоачашдара Iаьдала федеральни органо.»; 

б) 2 дакъа  Iобелгалъяьча редакце дIаязде:

«2. Федеральни дешара-методически объединенеш юкъарча дешара а юкъерча профессиональни дешара а системе вIашагIйохк юкъарча дешара паччахьалкхен политика а боарама-бокъон дIа-хьа нийсдара Iалашо яреи кхоачашъяреи йолча кхоачашдара Iаьдала федеральни органо, лакхехьарча дешара системе – лакхехьарча дешара паччахьалкхен политика а боарама- бокъон дIа-хьа нийсдара Iалашо яреи кхоачашъяреи йолча кхоачашдара Iаьдала федеральни органо, шоай къахьегам кхоачашбу цу органаша дIачIоагIъеча положенешца нийса. Федеральни дешара-методически объединенеш юкъерча профессиональни дешара системеи лакхерча дешара системеи иштта вIашагIйохкар могаду, Федеральни закона 81 статьяй 1 даькъе белгалъяьча федеральни паччахьалкхен органаша, цу органаша дIачIоагIъеча положенешца нийса, юкъерча профессиональни дешара системе а лакхерча дешара системе а йолча, укх статьяй 1 даькъе белгалъяьча типовой положенешца нийса.»;

в)  тIатохар де Iобелгалбаь чулоацам болча 21 даькъаца:

«21. ГIалгIай Республика дешара даькъе къахьегача паччахьалкхен кхоачашдара органашта могаду региональни дешара-методически объединенеш юкъарча дешара системеи юкъерча профессиональни дешара системеи вIашагIйохкар, цу органаша дIачIоагIъяьча положенешца нийса шоай къахьегам дIахьош йолча, юкъарча дешара системе а юкъерча профессиональни дешара системе а йолча, укх статьяй 1 даькъе белгалъяьча типовой  положенешца нийса.»;

г) 3  дакъа Iобелгалъяьча редакце дIаязде: 

«3. Федеральнии региональнии дешара-методически  объединенешта шоай лоIамах йолча кIийлен тIа чубоагIа дешара даькъе къахьегача организацей педагогически болхлой, Iилман болхлой, кхыбола кхыча дешара къахьегам дIахьош йолча организацей болхлой, болхлушбарийи цар объединенейи викалаш, федеральни паччахьалкхен органий а ГIалгIай Республика паччахьалкхен Iаьдала органий а викалаш.»;

2) 11 статьяй 4 даькъе дешашта «мукъа моттигаш,» тIехьа тIатохар де дешашца «иштта Федеральни закона 78 статьяй 21 даькъаца оттадаь  хьалаш кхоачаш ца дар,»;    

3) 12 статье:

а) статьяй цIи Iобелгалъяьча редакце дIаязъе:

«Статья 12. Могашал дика йоацача заIапхоша (бераша-заIапхоша)  дешар Iомадар вIаштIехьдаккхар

б)  1 дакъа Iобелгалъяьча редакце дIаязде:  

«1. Могашал дика йоацача дешархошка, заIапхой (берашка-заIапхошка) дешийтари кхетам балари вIаштIехьадаккхара хьалаш белгалду психолого-лорий-педагогически комиссеша, хIаьта заIапхошка (берашка-заIапхошка) иштта заIап долча берашка-заIапхошка (бера- заIапхочоа) реабилитаци яра а абилитаци яра а индивидуальни программашца нийса.»;

в) 2 даькъе дешашта «могашала аьттонаш» тIехьа тIатохар де дешашца «, заIапхой (берий-заIапхой)», дешашта «юкъара дешара программашца» тIехьа тIатохар де дешашца «психолого-лорий-педагогически комиссено кхоачашде аьннарашца нийса»;

г) 3 дакъа  Iобелгалъяьча редакце дIаязде:

«3. Могашал дика йоацача дешархоша заIапхоша (бераша-заIапхоша) дешар Iомадара лаьрххIа хьалаш укх Законе кхетаду:

1) Iомадара, кхедара, дегIаахара хьалаш, шоашца дешара чулоацама  адаптаци яр кхоачашъеши Iомадараи кхетам балараи адаптированни дешара программаш чулоацаш, Iомадара а кхедара а методаши кечалаши йолаш, цу дешархой психофизически дегIаахара а цар могашала а терко еш;

2)  тоабашца а  индивидуальни а коррекционни занятеш дIакхахьар;

3) Iомадара долча, лаьрххIача учебникашца, учебни пособешца а дидактически материалашца а, лаьрххIача технически кечалашца кхоачо яр тоабанца а  индивидуальни а пайда эцаргболаш;

4) ца хилча яргйоаца кулга-оамалца болча эрсий меттала (сурдотолмача, тифлосурдотолмача) технически Iалашо ергйолаш ассистента (гIонча) услугаш ялара кхоачо лоаттаяр, иштта психолого-лорий-педагогически комиссено белгалдарца нийса педагогически болхлой оттабар;

5) дешар дIалуш йолча  организацей фусамашка а гIишлошка а чувахара аьттув лоаттабар;

6) могашал дика йоацача заIапхоша (бераша-заIапхоша) дешара программаш караерзаер кхоачаш ца хилча е хала хилча эшаш дола кхыдола хьалаш.»;

д) 5 даькъе дешаш «хьаькъала тIехьадисса» хувца дешашца «интеллект телха», дешаш «чоалхане чолакх дола» хувца дешашца «дегIаахара хала, дуккха телха дола»;

е) 8 даькъе дешаш «хьаькъала тIехьадисса дуккха кепаш йолаш» хувца дешашца «интеллект телха»;

ж) 9 даькъа тIатохар де дешашца «, заIапхоша  (бераша-заIапхоша)»;

з) 10 дакъа Iобелгалъяьча редакце дIаязде:  

«10. Могашал дика йоацача дешаш болчарна, заIапхошта  (берашта- заIапхошта) мах а боацаш, лаьрххIача учебникашца, учебни пособешца а дидактически материалашца а, лаьрххIача технически кечалашца кхоачо яр тоабанца а  индивидуальни а пайда эцаргболаш, эрсий кулга оамалца болча метта ассистенташ (гIончий) овттабара (сурдотолмача, тифлосурдотолмача) Iомабара аьттув балар, иштта психолого-лорий- педагогически комиссен рекомендацешца нийса, цу тайпарча дешашбарашта педагогически болхлой хилийтар ГIалгIай Республика расходни декхараш да, федеральни бюджетера ахчаш луш дешаш бараш ца лаьрхIача. Федеральни бюджетера ахчаш луш дешаш барашта лаьрхIа белгалдаь хьалаш хилийтара кхоачо яр Российски Федераце расходни декхараш да.»;

и)  12 дакъа Iобелгалъяьча редакце дIаязде:

«12. Керттера юкъерча дешара программайх дешар Iома а деш дуккхача ханачухь дарба де дезаш болча дешархошта лаьрхIа вIашагIйохк дешара организацеш,  цу даькъе  санаторни яраш а цига ца хилча яргйоаца дарбан, реабилитационнии унахцIено тоаяреи мероприятеш а дIакхухьаш.  Цу тайпарча шоай могашалга хьежача дешара организацешка дIааха аьттув боацача берашта, заIапхошта  (берашта-заIапхошта)  лаьрхIа дешара организацешта могаду шоай фусамашка е дарбан  организацешка дешара моттигаш Iалашъяр. Фусаме дешар Iомадара кIийле хинна отт даьша-ноаноша (законни викалаша) йоазон кепе хоам бари лорий организацено хьаенна, унахцIено лораяра даькъе йолча, паччахьалкхен политика вIаштIехьаяккхареи боарама-бокъон дIа-хьа нийсдареи йолча  кхоачашдара Iаьдала федеральни органо хьаенна  лорий чаккхеи, бера юкъера дешар ший фусаме Iомадара бокъо луш дола цамагараш хиларах, унахцIено лораяра даькъе йолча, паччахьалкхен политика вIаштIехьаяккхареи боарама-бокъон дIа-хьа нийсдареи йолча  кхоачашдара Iаьдала федеральни органо дIачIоагIъяь а йолаш. Лорий организаце дешар Iомадара кIийле хинна отт, даьша ноаноша (законни викалаша)  йоазон кепе дIабенна хоами лорий организацено, цу даькъе лакха технологически дарба деш йолча лорий организацено, унахцIено лораяра даькъе йолча, паччахьалкхен политика вIаштIехьаяккхареи боарама-бокъон дIа-хьа нийсдареи йолча  кхоачашдара Iаьдала федеральни органо отта ма дарра, бера госпитализаци яьлга тешал деш йола справкеи.»;

4) 15 статьяй 2 даькъе дешашта «могашал дика йоацача» тIехьа тIатохар де дешашца  «заIапхоша  (бераша-заIапхоша),»;

5) 17 статьяй 19 даькъе дешаш «Российски Федераце паччахьалкхен  лакхехьарча Iаьдала органий рузкъан-технически а ахчан а Iалашо яра кхоачашдеш йола кхоачашдара Iаьдала федеральни орган а» дIадаха,  дош «цунна»  хувца дешаца «царна».

Статья 2 

Ер Закон низаца чIоагIденна болх бе долалу ер официально кепатехача дийнахьа денз.

ГIалгIай Республика

Мехкдаь декхараш кхоачашдер                              Сластенин В.В. 

   г. Магас

2025 шера   «29» ди оаг1ой бетта

        № 47-рз