«Шахьарерча № 5 йолча ишкола дешархой гулбелар кхетаче дакъа лаца. Гӏалгӏай мотти, литературеи хьехаш йолча Булгӏучанаькъан Динайца даьхкадар бераш цу лоархӏамеча кхетаче. Чуранаькъан Рамзана кхоллама, вахара никъ бовза ловш бар къонабараш», - дийцар «Сердалога» библиотекан болхлоша.

Воккхача литератора байташ ешаш, цун аьттув баьннарех дувцаш, дӏаяхар из беркате сайре. Рамзана байташ чӏоагӏа езаенна дар бераш, чулоацам кӏоарга хиларца. Даьхенцара, даьшкара хьадаьхкача ӏадаташцара безам бувцаш бола цун кхоллам, массанена безалургбарех ба. Вайна хов, бокъонца волча деша говзанча кхоллама никъ шера, бӏаьхий хулилга… Рамзан царех ва. Кӏоаргга дег чу ювшаш, дог сомадоаккхаш я цун байташ. Гуш да, байтанчас ше хьаийца никъ лакха лоархӏилга.

Библиотеке кхетаче кийчъеш, къахьийгар яр Йовлой Зарема. Къонабарашка къамаьл деш, цо белгалдир, Чуранаькъан Рамзана балхашта юкъе эггара лоархӏаме дола дакъа къаман Паччахьалкхен Гимно дӏалаьцалга. Из Гимн цо мишта, малагӏа оагӏонаш керте оттаеш язъяьй дийцар цо къонача тӏехьенна. Тӏехьенгара тӏехьенга кхоачаш бахаргбола кхоллам ба ала йиш я Гимнах тахан. Моллагӏча гӏалгӏачун дог тохадолийташ дола дешаш да байтанча цу юкъе оттадаьраш.

Гимн хьаоттаяь, цунга ладувгӏийтар берашка. Яздеш волча сага нигат, уйлаш цо кхоллаш долчунга гӏолла довза йиш я, оалаш хьаденад вайна юкъе. Гимна дешаша вайна хоадолийт уж яздеча хана байтанчан дегага хинна хьал. Литературан кхоане яхар духхьал тархеш тӏа латта книжкаш хинна ӏац! Къаман культураца, истореца, вахарца зовне декаш дола Даьхенцара безам гучабоаккха дешаш, литературан кхоаненца ӏодувшаш да.

Иштта библиотеке хьабийллар «Гӏалашта, лоамашта юкъегӏолла лийлар тхо» яха гойтам. Рамзана хьинарца малхадаьнна йоазош дар цига хьокха оттадаьраш. Цӏечой Ясминас хӏара хӏаман истори доаржадеш болх дӏабихьар берашца. Геттара йоккха, лоархӏаме моттиг дӏалаьцарех дар гойтаме «Вӏалла а соцаргдоаца илли», « Кортамукъаленах дола гӏанаш», «Сонетий кӏорап» яха байтанчан гулламаш. Лакхача безамах, цӏенача уйлаех, беркатеча гӏулакхех дувцаш, ший байташца наьха дегашка кхувдаш, цар чу зизай кӏувс буллаш ва автор.

Гойтаме хиннача «Базорканаькъан: ха, вахара никъ» яхача документальни оагӏонга гӏолла бераша теркалдир, Чуранаькъан Рамзана кхоллам вай къаман овлашца хоттам болаш хилар. «Гӏалгӏайчен йоазонхой», «Книжка дахаш дола цӏа» яхача гойтамаша дукха хӏама хьадийллар берий дегашта.

Тайп-тайпарча альманахаш тӏа, журналаш тӏа, книжкаш тӏа арадийннад Рамзана балхаш, дукхача хана денз. Литературе бодаш бола цун боккха никъ мичахьара, маца, малагӏа нигат керте оттадаь болабеннаб дийцар къонабарашка библиотеке. Дуккхача йоазонхой балхашта таржамаш даь саг ва Рамзан.

Кхолламца ший вахар дийзача цун вахара никъ тайп-тайпарча ханашка хьежжа хувцалуш хиннаб, бакъда байтанча дог-м массахана цӏенача, сийрдача, беркатеча хӏаманга кхача гӏийртад, шийна могачох беркатедар хьаллаца хьожаш, укх денга а кхаьчав доккхача деша говзанча.

Гӏалгӏай мотт, литература хьехаш йолча Булгӏучанаькъан М.Д. берашта хьалхашка доаржадир цун кхоллама наькъ тӏа лоархӏаме хиннараш, ма дарра аьлча, из боккха никъ цо болабара бахьанаш. Дегаца яздаьр цӏаккха а дайденна, дицденна дӏадалац къаман вахарера!

Чуранаькъан Рамзан, литературе оаллача беса, ший дегаца яздеш хьавенарех ва, ала лов тахан. Моллагӏча сага цхьа башха хетаргдоаца хӏама чӏоагӏа хоза, кӏоарга доаржаде, довзийта хов цунна. Цун кхоллам бовзараша дика кхетадеш хӏама да из. Къаман еррига хозал, Даьхенцара безам, даьй ӏадаташцара лерхӏам, беркате, дика мел дар ший дешашка хестаду цо, хӏаьта из цун дика вӏаштӏехьа а доал литератораша зийнача беса.

Воккхагӏа волча сагацара лерхӏам, зӏамагӏабарашцара къахетам, Дала хьакхеллача хоза, беркате мел долча хӏамах хоастам бар, доккхал дар дувцаш ва байтанча ший балхашка. Хеталу, цун дог, уйла ца кховдаш цхьаккха хӏама дисадий-хьогӏ аьле… Бера хана денз, ше лийнна наькъаш, лоамаш, догӏан хьаж йоагӏа даьй хьаьна лаьтта, бӏарго ма лоацца дола мехка беркат боча да цун дега.

Чуранаькъан Рамзан, йоазанхоша ма аллара, хьехар деш вола байтанча вац, цо ший литературан оамалца, дика мел дар теркалдеш долча дешаца, нах безаш деча къамаьлаца хьахьокх дунен ха наха накъавоалаш, Дала шийна къахетам баь хьаденначох хам беш, беркате дар доаржадеш яккха езилга.

Иштта хила хьожаш хьавенав доккхача деша говзанча, кхийнача хана денз. Тахан цун байташ вай дегаш сомадоахаш, хозача гӏулакхашта вай тӏахьехаш я. Вешта, кхыча тайпара хила йиш а ярий цу сага вахар…

Дог цӏена, беркате вола саг хӏаранена гарга ва, мел гаьна вале а, хӏана аьлча цо кхеллар фордашта, лоамашта дехьадувлаш, кхоллам безарий, из лоархӏарий дегашка дуж йӏайха моттиг лаьце. Беркате хилба цун вахара никъ! Иразе, аьттонца вахалва хозача деша говзанча, дуккхача шерашка вай дегашка моттиг лохаргйола йоазош деш!